Boynunuzda Fikret Mualla, dolabinizda Sabri Berkel
Meral Tamer
Artik Newyork'taki unlu modern sanat muzesi MOMA'da satilan Henry Matisse imzali esarp ve kravatlara imrenmemiz gerekmiyor. Cunku Vitali Hakko da benzerlerini yaratti. Hatta Salih Acar'in tablosunu, su gunlerde kravat olarak boynunda tasiyor.Cumartesi aksami kizimla Akmerkez'deki Vakko'ya ugramistik. Tam cikacakken Vitali Hakko "sizi buralarda gormek ne seref" diyerek omuzuma dokundu. Hemen ardindan da heyecanla boynundaki kravatin ucunu tersine cevirip "oku bak" dedi.
Bende okuyacak goz olmadigi icin, kendi okumak zorunda kaldi:"Bak, kravatimda Salih Acar'in imzasi var. Altinda da 17 yaziyor."
Kucuk bir cocuk heyecaniyla anlatmaya devam etti. "Biliyor musunuz, bunu bizim magazadan aldim. Daha dogrusu almadim, asirdim. Cunku resmi yoldan gitsem bilgisayara girecekler de, fisini cikaracaklar da cok uzun suruyor. Oysa benim zamanim yok..."
Bay Vitali'yi hayranlikla dinlememek elde mi? Gecen yaz New York'un unlu Modern Sanat Muzesi MOMA'dan Henry Matisse imzali bir esarp ve bir de kravat satin almis ve pek imrenmistim. Hemen ertesi yil ulkemizde de Turk ressamlarinin tablolarindan esarp ve kravat yapilacagini ise dogrusu hayal bile edemezdim. Ama Bay Vitali gibi heyacan dolu yaratici yurekler oldugunu es gecmisim besbelli.
Evet, gazetelerde haberleri de cikti. Vakko'da su anda 19 Turk ressaminin unlu tablolari esarp ve kravat olarak satiliyor. Hepsinden 130'ar tane uretilmis. Zaten o nedenle uzerinde imzanin yani sira numaralar da yazili.
Sabri Berkel'den Fikret Mualla'ya, Adnan Coker'den Nejad Devrim'e, Burhan Dogancay'dan Fahr El Nissa Zeyd'e, Aliye Berger'den Mustafa Pilevneli'ye kimler yok ki bu esarp ve kravatlarda...
Bay Vitali, Cem Hakko'nun Vakko'daki odasina girip ciktikca, odada asili duran Burhan Dogancay tablosundan gozlerini ayiramaz, "bundan mutlaka bir seyler yapmaliyim" diye dusunurmus. Katologun sayfalarini cevirip Dogancay'in tablosunu bana gosterirken yine ayni heyecani tasiyordu. Sayfalari cevirmeye devam etti ve Mehmet Gun'un resmi gelince durdu. "Biliyorsun Mehmet Gun, Aydin Gun'un ogludur. Sinagog katliami sonrasinda oturup bu resmi yaptiginda cok etkilenmistim. Resmi de cok begenmistim. Dogrusu Dogancay kadar bu resim de etkili oldu bu projede. Cunku o gunden beri bu resimle de bir seyler yapmamiz gerektigini dusunuyordum.... Hepsinin izinlerini aldik, Teliflerini odedik..."
Sagolsun Bay Vitali! Bu yaraticilik ve heyecaniyla, bizlere dunyanin obur ucunda gorduklerimize "bizde neden yok" diye imrenme firsati birakmiyor.
Doviz tahvili atesten gomlek
Tekstilbank'tan, yaptigi repolarin vergisi olarak 2 yil oncesinin parasiyla 500 milyar lira istendi. O donemde Genel Mudur olan ismet Alver bayrak acti. Her turlu yolu denedi. Tabii diger bankalari da arkasina aldi. Ve sonucta sozlu centilmenlik anlasmasindan vazgecilmedi. Repodan vergi alinmadi.
Simdi de ayni durum doviz tahvilleri icin soz konusu. Once doviz tahvillerinde stopaj var gibiydi. Baktilar ki ozel bankalar bu tahvillerden satin almiyor. Hazine'den sorumlu devlet bakanimiz Ufuk Soylemez aciklama yapti ve doviz tahvillerinden vergi alinmayacagini, stopajin sadece faizlerden alinacagini bildirdi.
Ama uzmanlara gore tipki Tekstilbank orneginde oldugu gibi, doviz tahvillerinde de bugunku mevzuat, Maliye'ye pekala diledigi anda bu tahvillerden satin almis olan bankalardan vergiyi tahsil etme yetkisi veriyor. Gelir Vergisi Kanunu'nun menkul sermaye iradini tanimlayan 75. maddesine gore doviz tahvillerinden saglanan gelirler, menkul sermaye iradi sayiliyor. 75. maddenin 5. bendinde yer alan parantez ici hukum ise "lehte olusan kur farklarini" da aynen faizler gibi sermaye iradi sayiyor. Menkul kiymet gelirlerine uygulanacak stopaj oranlariysa, ayni yasanin 94. maddesince tarif ediliyor.
Lafi uzatmayalim. isi yakindan izleyenlere gore bu durumda lehte olusan kur farkinin bile, doviz tahvili satin alan bankadan vergi olarak geri alinmasi soz konusu. Zaten bu haliyle olay stopajdan cikip servet vergisine donusuyormus.
Yani bu tahvillerden satin alan banka stopaj odemezse yasayi ihlal etmis oluyor. Oderse anaparadan bile zarara ugrayabiliyor. Bu durumda doviz tahvillerinden satin alacak babayigit bankanin, herhalde hukumetle iliskilerine coook guvenmesi gerek.
iyi de bu tahviller, yoksa satilmak icin degil de, dostlar alisveriste gorsun diye mi ihrac ediliyor? Bu tahvillerin cogu, kamu bankalarina emirle satildigina gore yoksa hukumet, kendin pisir, kendin ye misali ozel bankalari bu piyasaya sokmak istemiyor mu?Fiat'a verilmeyen taviz, Ford'a verildi
Koc, ilk cesur adimi Otosan'la atti
Koc Holding'in Nakkastepe'deki merkezinde son aylarda galiba onemli bir degisim ruzgari esiyor. Dendigine gore herkes, fikirlerini ozgurce soylemeye baslamis durumda. Koc Grubu'nun 2000'li yillara iliskin stratejileri, Refahyol hukumeti ve Turk ekonomisinin genel hatlari dikkate alinarak yeniden gozden geciriliyor.
Bu arada global rekabete uzanan yolda ilk cesur adimin, Otosan araciligiyla atildigi atildigi dikkati cekiyor. Koc Grubu'nun bugune kadarki ozelligi, uretim ve pazarlama sirketlerinin birbirlerinden ayri olmasidir. Hatta bu durum, diger buyuk gruplari tarafindan cogu kez elestiri konusu yapilir.
Bu elestirilerin odak noktasini, Koc toplulugu cirosunun, konsolide edilmeden sisirilmis olarak aciklandigi ve boylelikle Koc'larin kendilerini, aslinda varolduklarindan daha buyuk gosterildikleri olusturur. Ayrica urunu uretmek icin ayri, satmak icin ayri bir sirket kurmakla Koc'larin bir koyundan 2 post cikarttiklari, kendilerine 2 ayri kar kapisi actiklari da elestiri konusu yapilir. Arcelik'te de bu boyledir. Tofas'ta da... Arcelik uretir, Atilim Pazarlama satar. Tofas uretir, Tofas Oto satar.
Otosan da oyleydi. Otosan uretir, Otosan Pazarlama satardi. Ancak anlasilan Koc, Amerikan Ford Motor Company ile yeni ufuklara dogru birlikte yelken acmaya kararli. Bu kararliligini da Tofas'ta italyan Fiat'a vermedigi tavizi, Otosan'da Amerikan Ford'a vererek gosteriyor.
Otosan'da Ford'la Koc'un bir balayi yasadiklari soylenebilir. Koc, Otosan'da yuzde 54'le cogunluk hissesine sahipti. Bu hisselerden yuzde 12'sini Ford'a devretti. Boylelikle Ford da yuzde 30'luk azinlik hissesini yuzde 42'ye cikartmis oldu. Ortaklarin ikisi de artik yuzde 42'ser hisseye sahip.
Otosan Pazarlama ise yilbasinda lagvediliyor. Bu durumda satislar, Otosan icinde bir departman tarafindan yurutulecek. Koc Grubu yetkilileri, bu gelismeyi "Otosan'in daha hizli, daha randimanli calismasini saglamak ve global rekabete ayak uydurmak" olarak acikliyorlar. "artik ureticinin, musterisine en kisa yoldan ulasmasini saglamaliyiz" diyorlar ki cok haklilar.
Gercekten de modern isletmelerde artik kademeler ne kadar azsa, surec ne kadar hizli isliyorsa, randimaminiz o kadar artiyor. Uretilen arabanin satis sirketine intikalinden 2 sirketin kendi aralarindaki satis islemlerine kadar pek cok gereksiz uygulama, boylelikle ortadan kalkmis olacak.
Darisi Tofas'in basina diyelim. Cunku Tofas'ta italyan Fiat'la yasanan asil sorun, saniriz Tofas Oto'nun tasfiyesinde dugumlenmis durumda. Tabii bir de yonetimde kimin agirligi olacak meselesi de var. Ama Koc Holding Yurutme Kurulu Baskani inan Kirac, gecenlerde yapilan bayi toplantisinda bu konuda son sozu soylemis:
"Biz Koc'uz. Baskalarina benzemeyiz, (herhalde burada Sabanci'lari kastediyor). Yonetimi yabanci ortagimiza birakmayiz."
Kirac'in bu taviz vermez tutumu, aslinda Koc Toplulugu'ndaki Sahinler tarafindan da hararetle destekleniyormus. Laf aramizda Koc Grubu icindeki Sahinler de, Guvercinlere karsi ezici cogunluga sahipmisler.
Motorola Telsim'in agini genisletecek
Dun imzalanan anlasma sirasinda konusan Motorola Avrupa Hucresel Haberlesme Bolumu Baskan Yardimcisi Paul Strzelecki Telsim icin kurulacak mikrohucresel sistemin dunyadaki ilk uygulamalardan biri olacagini ifade etti. Bu yeni teknolojiyi daha once Hong Kong gibi zor kentlerde de uyguladiklarini soyleyerek istanbul'da da basariyla uygulayacaklarina inandiklarini belirtti.
Telsim Yonetim Kurulu Uyesi Nur Sakarya ise Turk Telekom ile ortaya cikan anlasmazliklar nedeniyle Telsim sebekesinin zarara ugradigini soyleyerek bu tip buyuk yatirimlarla pazar paylarini arttirmayi hedeflediklerini anlatti. Sakarya anlasmanin 90 milyon dolarlik bolumuyle 500 yeni istasyon kuracaklarini bildirdi. Hedeflerinin pazar paylarini simdi bulundugu yuzde 25 konumundan yuzde 50 konumuna cikartmak oldugunu soyledi.