Terlik pabuç alacak

Çekirge ve bambul arı, yaramaz çocuklar için ilginç böcekler arasında yerini alır. Çünkü onların isteksiz katıldığı, ama çocukların sevdikleri bazı oyunların parçasıdırlar. Uçuçböceği başka böceklere hiç benzemez. Onun seveni çoktur. Yetişkinler onu uğur getiren bir böcek olarak gördükleri için, adını uçuçböceğinden uğurböceğine çevirmişlerdir. Uğurböceğiyle ilgili pek çok ürün üretilmiştir. Kumaş üzerine desenler, küçük takılar, nazarlıklar, arkası yapışkanlı tahta figürler ve daha pek çok şey... Özellikle çocuk odalarının duvar kâğıtlarının vazgeçilmez kahramanıdır uğurböceği.
Uğurböceği dünyadaki en büyük çevrecilerden biridir. Bir ağacın üzerinde uçuçböceklerini görürseniz, bilin ki o ağacın yaprakları bitlenmiş ve uğurböcekleri bitleri yemeye gelmiştir. Uğurböceklerinin anneleri, bitlenmiş ağaçların yaprakları üzerine bırakır yumurtalarını. O yumurtalar rüzgârda-yağmurda düşmez. Bitler hiçbir zaman o yumurtalara zarar veremez. Yumurtadan çıkan bir larva, daha kocaman bir uğurböceği olmadan bitleri yemeye başlar. Bir uğurböceği günde 50 tane bit yiyebilir. Yaşamını kurtardığı ağaçların kabukları altından içindeki boşluklara girerek kışı burada geçirir.
* * *
Uğurböceği yaradılış olarak diğer böceklerden farklıdır. Kanatları çok ince, gövdesi çok büyük olduğu için; kanatları sırtındaki kabukların altında saklıdır. İki kabuk açılır, altından kanatlar çıkar, sonra onları çalıştırır ve uçar. Uğurböceği bir yaprak üstünde yürürken, kanatlarını hiçbir zaman göremezsiniz. Uğurböceğinin, gövdesinde dört tane, boyun kısmında da iki tane olmak üzere altı ayağı vardır. Boyun kısmındakiler, ayaktan daha çok, iki kola benzer. Altı ayağında da iki tane parmak gibi çıkıntı vardır ve uğurböceği bunların üzerinde yürür. Bu ayaklar ne vantuz gibi yaprağa yapışmasını sağlar, ne de tırnak gibi onun yaprağın üstüne durmasına yarar: Bu yüzden, ayaklarına oranla kocaman olan bu gövdenin, rüzgârda bir yaprağın üzerinde durmasına yardım edemezler ve uçuçböcekleri ikide birde ağaçların üzerinden düşer. Düşerken de kanatlarını birdenbire açıp uçuşa geçemezler. Onların da uçaklar gibi bir havaalanına gereksinimi vardır. İşte işin en püf noktası...
* * *
Uğurböceğinin ayaklarının yetisizliği annelerimiz, anneannelerimiz, hatta onların anneanneleri tarafından da bilindiği için, bu çevreci böceğin, yere düştüğünde tekrar düştüğü ağaca geri dönmesi gerekmektedir. Çocuklara en küçük bir zararı olmayan bu sevimli varlık bir pire kadar bire ısırık atamaz. Çocuklar onu ellerine almayı, oynamayı severler. Ama büyüklerimiz onu görevine geri göndermemiz için bize bir oyun öğretmişlerdir. Bu oyun, hem onu çocukların elinde oyuncak olmaktan kurtarır, hem de düşerek yarım bıraktığı görevine gönderir.
Bir uğurböceği gördüğümüzde ona elimizi uzatacağız: O hemen parmaklarımızın üzerine çıkacaktır... Biz onun çıktığı parmağın dışındaki bütün parmaklarımızı kapatıp, üzerinde durduğu parmağı havaya kaldırıp, usulca ona eğilerek, “Uç uç böceğim, yarın düğün olacak, annem sana terlik pabuç alacak!..” deyip, onu yine ağacın üzerine göndereceğiz... İşte bu şarkı anlamsız bir şarkı değil, sosyo-genetik kültürümüzün yıllardır ağızdan ağıza taşıdığı bir öğretidir. Ayrıca, “terlik, pabuç” sözleriyle de, ayaklarının yetişiz olduğunu biliyor, “Sen üzülme uğurböceğim, annem sana terlik pabuç alacak!” demek istiyoruz...