Ödemlere geçit vermeyin

Alınan sıvı ile atılan sıvı arasındaki dengenin bozulması ödem oluşmasına yol açar. Bu dengeyi hangi faktörlerin bozduğunu ve ödemi engellemek için neler yapmanız gerektiğini biliyor musunuz?

Taylan KÜMELİ

İnsan vücudunun kendine özgü bir yapısı vardır. Gerek iç gerek dış faktörler vücudun biyolojik yapısını yakından etkiler. Dış etkenlerden en önemlisi sıcaklık ve soğukluk farklılıklarıdır.
Soğuk havada vücudu kaplayan deri ve altındaki damarlar büzüşür ve böylece vücut ısı kaybeder. Bu toparlanma sırasında damarlar daraldığı için tüm kan beyin, kalp, böbrekler ve diğer organlarda yoğunlaşır. Soğuk havada bazal metabolizma yavaşlar, vücut ısısı düşer ve vücut normal ısı düzeyine ulaşmak için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar.

Sıcak havada ise bu durum tersine döner. Damarlar genişler, organlardaki kan miktarları azalır ve damarlardaki kan miktarı artar. Hava sıcaklığı, nem oranı, rüzgar ve sis gibi iklimsel değişiklikler insanın biyoritmini etkiler ve bu durum organizmada birtakım değişiklikleri de beraberinde getirir.

Normalde vücutta alınan sıvı miktarı ile atılan sıvı miktarı arasında bir denge söz konusudur. Dolaşım sistemi kalpten aldığı sıvıyı damarlarla dokulara taşır. Bu sıvı dokuların ihtiyacı olan oksijeni ve besin öğelerini içerir. Dokulara gelindiğinde besin ve oksijen kan damarlarından gerekli dokulara aktarılır. Besin öğeleri kullanıldıktan sonra sıvı tekrar damarlar aracılığıyla kalbe geri döner. Çeşitli durumlarda bu sıvıda dengesizlik yaşanır ve vücutta ödemler (sıvı tutulması) oluşur.

Sebepleri nedir?

Hareketsizlik: Bacak kasları yürürken veya koşarken damarları sıkıştırarak kanın akmasını sağlar. Kaslar hareketsiz kaldığında kan damarlarda toplanır, sıvıyı dokulardan damarlara aktarmak zorlaşır ve sıvı dokularda birikir, ödem oluşur.

Isı: Fazla ısı damarları genişletir ve sıvının dokulara geçişini kolaylaştırarak ödeme neden olur. Yüksek nem bu tabloyu daha da ağırlaştırır.

Lodos: Bedensel ve ruhsal açıdan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen; uykusuzluk ya da aşırı uyku hali, baş ve mide ağrısı, yorgunluk, huzursuzluk, iştahsızlık veya aşırı iştah gibi pek çok probleme neden olan lodos vücutta su toplanmasına ve şişkinliğe yol açar.

Dağcılar dikkat etmeli

İlaçlar: Bazı ilaçlar (steroid, kan basıncı düzenleyiciler gibi) damarlardan ayrılan sıvının hızının ayarlanmasını etkileyerek ödeme neden olur.

Tuzlu besin tüketimi: Vücut dokularının belli oranlarda tuza ihtiyacı vardır ancak fazla tuz tüketildiğinde vücut bu tuzu yapısında suyu tutarak seyreltir ve sonuçta ödem oluşur.

Adet görme ve hamilelik: Hormon seviyelerindeki değişim vücuda giren ve atılan sıvı dengesini etkileyerek sıvı tutulmasına neden olur.

Çeşitli hastalıklar: Kalp hastalığı, böbrek hastalığı, tiroit, lenfödem ve karaciğer hastalığı gibi hallerde, kan pıhtılaşmasında, enfeksiyonda ve tümör gibi durumlarda vücudun sıvı dengesi bozulur.

Dağ sporları: Dağ sporlarıyla ilgilenenlerde yükseklik arttıkça vücut su ve sodyumu daha çok tutar, vücuttaki sıvı miktarı artar ve ödem oluşur.

Ödemin altında çok ciddi bir sağlık problemi bulunabilir, bu nedenle iyi gözlemlemek ve gerektiğinde doktora başvurmak gerekir.

Ödemi engellemek için

Yeterli miktarda su için ve sodyum alımını azaltın. Yüksek sodyum sıvı tutulmasını artırır.

Karahindiba, kabuklu armut, maydanoz, salatalık, elma, üzüm, kabak, portakal, tam tahıl ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, tarçın ve karanfille yapılmış çay, kiraz sapı ödemi atmaya yardımcıyken; salamura ve turşu gibi tuzlu yiyecekler, alkol, kola, kafein, çikolata, şeker, soya sosu, fazla protein ve süt ürünleri tüketimi, meyankökü içeren besinler ödemi artırır.

Sağlıklı kilo diliminde yer alın. Fazla kilo damarlar üzerinde ekstra basınç oluşmasına, dolaşımın yavaşlamasına ve sonuçta vücuttaki sıvı dengesinin bozulmasına neden olur.

Egzersiz yapın. Düzenli fiziksel aktivite sıvı dengesini düzenlemeye yardım eder.

Masaj yaptırın. Masaj vücudun ödeminin çözülmesine yardım eder.

haftanın bilgisi

Klimalar şişmanlatıyor
Soğuk havalarda ısınmak, sıcak havalarda serinlemek için kullandığımız klima ve ısıtıcılar kilo artışına neden olabiliyor. Alabama Üniversitesi'nin klinik beslenme merkezinde yapılan araştırmaya göre klima ve ısıtıcılar vücudu belirli bir ısı noktasında tutmayı sağladıkları ve vücudun kendi ısı dengesini kurmasını engelledikleri için kiloyu etkileyebiliyor. Vücut normalde belirli bir ısı noktasının altında ya da üstünde harcadığı enerjiyi artırarak veya çeşitli fizyolojik mekanizmalarla ısı dengesini kurmaya çalışarak enerji depolarının azalmasını sağlar. Ancak klima veya ısıtıcılar vücudun kalori yakmasını engelleyerek kilo ve yağ artışına yol açabiliyor.

11 Aralık 2019 Magazin Bülteni.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber