|
 |
|
|
Dolar bu yıl da borcu azaltır mı?
Hazine Müsteşarlığı geçtiğimiz hafta başında 2004 yılında konsolide bütçenin borç stokuna ilişkin gerçekleşmeleri yayımladı. 2005 yılı program dokümanında yer alan GSMH tahminlerini kullandığımızda aşağıdaki tablo ortaya çıkıyor.
2004 yılında toplam borç stoku 33 katrilyon lira artmış. Bu artışa rağmen borç stokunun GSMH'ye oranı bir yıl öncesine göre yaklaşık 5 puan gerileyerek yüzde 74.6 olmuş. Bu, borcun sürdürülebilirliği açısından olumlu bir gelişme. Ancak yıllar itibariyle borç/GSMH oranındaki azalma hızının giderek yavaşladığı dikkati çekiyor. 2002 yılında GSMH'ye oran olarak 12.5 puanlık gerileme. 2003'te 9 puana. 2004 yılında ise 4.7 puana düşmüş.
Borç stokunun GSMH'ye oranını, yüksek faiz dışı fazla ve düşük reel faizler yanında hızlı büyüme, yüksek enflasyon ve yerli paranın değer kazanması düşürür. Ancak yüksek enflasyon, yarattığı belirsizlik nedeniyle faizleri artırarak belli bir dönem sonra borç stokunu olumsuz etkiler.
Türkiye son dört yıldır oldukça yüksek faiz dışı fazla veriyor. 2001'den sonra yüksek büyüme hızlarına ulaşıldı. Hem borç stokunun hem de GSMH'nin yabancı para cinsinden ifadesinde ABD doları kullanıldığı için TL'nin dolar karşısındaki değer kazanması borç stokunu düşürüyor. Yıl sonları itibariyle 2002 yılında TL, dolar karşısında yüzde 13.3 oranında değer kaybederken. 2003 yılında yüzde 15, geçen yıl ise yüzde 4.1 oranında nominal olarak değer kazanmış. Bir başka ifadeyle hem faiz dışı fazla hem de büyüme 2002 yılından. TL'nin değer kazanması ise 2003 yılından itibaren borç/GSMH oranını olumlu etkilemiş. Enflasyon oranındaki düşme ve reel faizlerin katılığı ise, bu iki faktörün borç stoku/GSMH oranını düşürücü etkisinin sınırlı kalmasına yol açmış.
Hazine 24 Ocak tarihinde yaptığı açıklamada, aralık sonunda doların TL karşısında bir aylık değer kaybı neticesinde dolar cinsinden veya dolara endeksli iç borç stokunun TL karşılığında 2.7 katrilyon liralık bir gerileme olduğunu söylüyor.
Geçtiğimiz yılın kasım sonundan aralık sonuna kadar TL, dolar karşısında nominal olarak yüzde 6.3 oranında değer kazanmış. Dolar cinsinden dış borcu TL ile ifade ederken, kurdaki bu değişme nedeniyle ortaya çıkan stoktaki düşme ise 6.1 katrilyon lira oluyor. İç ve dış borç stokundaki kur etkisi birlikte değerlendirildiğinde, son aydaki TL'nin değer kazanımı, toplam borç stokunu 9 katrilyon lira, konsolide bütçe borç stoku/GSMH oranını ise yüzde olarak 3.6 puan geriletmiş. Bir başka ifadeyle, son bir ayda TL, dolar karşısında değer kazanmasa, 2004 yılında borç/GSMH oranındaki gerileme sadece 1.1 puanda kalıyor.
Bu rakamlar borç stoku/GSMH oranının doların değerine karşı oldukça hassas olduğunu ortaya koyuyor.
TL'nin dolar karşısında değer kazanımının bu yıl da aynı şekilde sürmesi rekabet gücü ve ithalat üzerindeki etkileri dikkate alındığında oldukça zayıf bir olasılık. Enflasyon ise düşmeye devam edecek. Büyüme hızının bu yıl yavaşlaması bekleniyor. Bu durumda önümüzdeki yıl bütçe disiplinin korunarak faiz dışı fazla hedefine ulaşılması ve reel faizlerin düşmesi borç/GSMH oranının tedirginlik yaratmadan gerilemesini sürdürmesi bakımından çok önemli. Reel faizlerin gerilemesi ise risklerin azalmasına bağlı. Yabancı yatırımcıların risk iştahına güvenmek giderek sorun yaratacağa benziyor. Reformları erteleyerek. IMF ile standby'ı geciktirerek, kamu alacaklarını affederek, ek bütçe olasılıklarını gündeme getirerek faizlerin düşmesini sağlamak mümkün değil. Sene başındaki TL karşısında gerilediği değer dikkate alındığında, bu yıl borç stoku/GSMH oranının düşmesi için dolardan medet ummak zor görünüyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
