Tarihin sarkacı

Türkiye'de demokrasinin sol ayağı aksıyor. Bunda 12 Eylül askeri rejiminin sola vurduğu darbe kadar, 'tarihin sonu' diye adlandırılan Sovyetler'in çöküşünün ardından yaşanan düş kırıklığının da etkisi var.Latin Amerika'da esen sol rüzgâr, 'Başka bir dünya mümkün' diyen çevrelere umut veriyor.DİSK de sendikal bir örgüt olarak, temsil ettiği sosyal ve sınıfsal kitleyi, ekonomik sıkıntı içindeki ortadireği, akademisyenlerle buluşturarak, 'Seçimde kime oy vereceğiz?' diyenler için seçenek oluşturmaya çalışıyor. Ancak 'kolaylaştırıcı rol' olarak açıklanan bu siyasetin pratikteki zorlukları İzmir toplantısında gözlendi. Toplantıya katılım yerel parti örgütlerince engellenmek istendi.Sol, anketlerde bu kadar zayıf düşmüşken, 2007'de cumhurbaşkanlığı ve genel seçimler gibi ülkenin geleceğinde tarihi eşik oluşturan bir sürece hızla gidilirken, toplumu bugünden birlikte yeni çözümler üretmeye çağırmanın ne sakıncası olabilir?Prof. Mete Tunçay'ın Türkiye'de sol akımlara ilişkin araştırması, günümüzün sancılarının tarihsel kökenlerini ortaya koyuyor.Tanzimatçı Osmanlı aydınlarının, 'özgürlükler' konusunda Batı rüzgârını arkalarına alırken, Avrupa'da endüstri devrimiyle başlayan sınıfsal çelişkileri, Paris Komünü'nün solcu içeriğini, Marx ve Hegelci düşüncelerin farkında olmayarak ilerici akımları ıskalamalarının bedeli ağır oldu. Matbaaya direnmenin 'aydınlanma' alanında yol açtığı 300 yıllık gecikme gibi, 19. yüzyılın son çeyreğinde Kasımpaşa ve Beykoz'da görülen işçi hareketleriyle Fransız Devrimi arasındaki 100 yıldan fazla mesafeyi kapatmak, 1960'larda TİP kuruluncaya kadar mümkün olmadı.İlginç olan, endüstrileşme ve dolayısıyla işçi sınıfının olmadığı bir çağda bile Osmanlı'nın 1845 tarihli Polis Nizamı'na, işçilerin devrimciliğe kalkışabileceğinden ürkerek, 'ihtilal vukuunun önüne geçilmesi' için önleyici hüküm koymasıdır. (Mete Tunçay, Eleştirel Tarih Yazıları)Değerli tarihçi Tunçay'la söyleşimizde solun makûs talihinin ne zaman değişeceğini sorduk. Umutlu konuştu: "Tarihte genel bir sarkaç hareketi olduğu söylenebilir. Bazen iyice sola gidiyor, bazen sağa. Son çeyrek yüzyılda bu sarkaç iyice sağa gitti. Neo-liberaller, neo-conlar falan, bu burada durmayacak, muhtemelen dünyada sosyal adalet, eşitlik isteyen bir sol düşünceye ihtiyaç olacaktır. İnsan var oldukça sol değerler yaşayacaktır. Tarihin sarkacı da sola dönecek diye umuyorum." dsazak@milliyet.com.tr DİSK, solda yenileşme üzerine saygın bir uğraş veriyor. İzmir buluşması başarılı geçti.