Köy yumurtası kalmadı

Mahallemizdeki yufkacının eskiden beri “köy yumurtası” diye sattığı yumurtalardan alırdık.
Geçen gün uğradım. Yıllardır tanıdığımız yufkacı, “Köylüler artık yumurta getirmiyor ama, bir firma bize paketlenmiş köy yumurtası yolluyor” dedi. Bir paket yumurta verdi. Paketin dibinde samanlar vardı. Üzerine yumurtalar dizilmiş, şeffaf ambalajın üzerine de “Köy Yumurtası” diye yazılmıştı.
Karım kahvaltıda yumurtaları pişirdi... O da nesi... Kıpkırmızı bir renk... Sanki kanlı bir yumurta... Yufkacıya sordum. “Bu yumurtaları yeni satmaya başladım. Şimdiye kadar şikayet eden olmadı” dedi.
Yumbir’i (Türkiye Yumurta Üreticileri Merkez Birliği’ni) aradım. “Tavuk yemine eklenen Selenyum’u fazla kaçırmışlar. Onun rengidir” dediler. Kafam karıştı. Marketlerde değişik markalarla satılan yumurtaları incelemeye başladım. Bu defa kafam büsbütün karıştı. Raflarda, doğal yumurta, organik yumurta, selenyumlu yumurta, omega 3’lü yumurta, DHA’lı (Docosahexaenoic acid’li) yumurta, kahverengi yumurta diye çeşit çeşit yumurta var...
Başladım sorup soruşturmaya.

Hepsi çiftlik yumurtası
Günümüzde büyük şehirlerde köy yumurtası diye satılan yumurtalar genelde çiftlik yumurtalarının ikinci kalitesi, standart dışı, kabuğu kirli yumurtalarmış. Çünkü artık köylerden yumurta gelmez olmuş. Bahçesinde tavuk besleyen yumurtasını ya kendi yiyor ya da eşe dosta veriyormuş. Hele hele bakkallarda, manavlarda, yufkacılarda, saman üzerine dizilerek satılan yüzlerce yumurtanın gerçek köy yumurtası olmasına imkan yokmuş.
Yumurtaların tadını, sarısının rengini belirleyen tavuklara verilen yemmiş. Tavuk çitliklerinde “doğal yem” ile beslenen yumurta tavuklarına yonca, mısır, buğday, soya ve ayçiçeği küspesi gibi doğal yemler verilirmiş.
Gıda kodeksi ve yem yönetmeliklerine göre yumurtalık tavuklara verilecek veteriner ilaçları ile yemlerdeki katkı maddeleri için belli sınırlamalar getirilmiş. Yumurtalık tavuklara verilen veteriner ilaçlarında önemli olan ilacın kalıntı düzeyi (miktarı) imiş. Veteriner ilacı tavukta ne kadar kalıyor, yumurtaya ne kadar geçiyor. Bu çok önemli imiş.

Her yemde katkı maddesi var
Yönetmelikler, mısır, arpa, soya ve pancar küspesi, kırık buğday, ham yağ, balık unu karışımıyla hazırlanan tavuk yemlerine nelerin katılacağını belirlemiş. Nelerin katıldığını öğrenince şaşırdım, kaldım. Tavuğun sindirimini kolaylaştırmak için enzimler, A, D, E vitaminleri, mineral olarak demir fosfat, magnezyum, selenyum, kalsiyum, kükürt, koruyucu olarak sorbik asit, laktik sitrik asit yemlere belli ölçülerde katılıyormuş.
Yem buğday ağırlıklı ise yumurtanın sarısı sarı, mısır ağırlıklı ise koyu sarı, kimyasal-katkı maddesi ağırlıklı ise kırmızı olurmuş.
Organik diye satılan yumurtaların yemlerinde de gıda yönetmeliklerinde belirlenen ölçülerde farklı katkı maddeleri varmış. Açık anlatımıyla “Organik Yumurta” denilen yumurtayı yapan tavuklar için de veteriner ilacı ve yemlerinde katkı maddesi kullanılıyor ama, bunların sınırları daha dar. Ve de yönetmelikle belirlenmiş.
Yumurta üreticisi bir firmanın yetkilisine “Eyvah... Bize neler yediriyorsunuz?” diyecek oldum. Güldü. “Eskiden ne yiyordunuz? Köy tavuğu ne ile beslenirdi? Köy tavuğu, dağda taşta dolanır, daha önce pislemiş büyük baş hayvanların dışkılarını eşeler, sağda soldaki çöplerden beslenirdi. Unuttunuz mu?” dedi.