İnce uzun yol!

İnce uzun yol!


Hasan CEMAL

Kosova'da daha barışa ince ve uzun bir yol var. Etnik temizlik ve katliamlarla Kosova insanına hayatı cehennem eden Miloşeviç'in havlu atmış olması, NATO açısından kesin bir başarı. Ama bugün Kosova'da esmekte olan kaos havası, bunun bir başlangıç olduğunu gösteriyor.

Kosova'da barışa giden ince uzun yol!

Kosova insanına hayatı cehennem eden, etnik temizlik ve katliamlarla insanlığa karşı suç işlemiş olan Slobodan Miloşeviç'in havlu atmış olması, NATO açısından hiç kuşkusuz bir başarı.
Ama bu bir başlangıç.
Barışa giden ince uzun yolda şimdilik kaos havası esiyor. Kosova'da güvenlik içinde insanca yaşayabilmek için yapılacak daha çok iş var.
Evet, NATO stratejisi sonuç verdi. Yalnız hava saldırılarıyla bu iş olmaz diyenler yanıldı. Başlangıçta, kara kuvveti kullanılmayacağının açıklanması ve hava saldırılarının hafif tutulması hataydı. Ancak Belgrad yönetimi sonunda yine bombardımanlarla dize getirildi.
İstenen neydi?
Sırp askerinin çekilmesi...
Bu süreç başladı.
NATO askerinin girmesi...
Şimdiden 14 bin NATO askeri Kosova'da.
Göçmenlerin geri dönmesi...
Bu çark da ağırdan dönüyor.
Ama şimdi güvenlik sorunu var, çözülmesi gereken. Göçmenlerin dönüş yolunda ve evlerinde güvenliklerinin sağlanması öncelikli işlerin başında geliyor.
Bir başka sorun:
Evsizlik... Kosova'daki etnik temizlik sırasında on binlerce Arnavut'un evi barkı yakıldı yıkıldı. Kış gelmeden birçok göçmenin başını sokacağı yeni yerleşim birimlerinin sağlanması bir başka görev. 1 milyona yakın insanın yeniden memleketlerine dönüp barış ve huzur içinde yaşamaya başlaması kolay olmayacak.

Kosova'nın taksimi...

Kosova'da bir başka sorun:
Rusya'nın durumu...
Priştine Havaalanı'nı sürpriz bir baskınla kontrolü altına alan 200 askerlik Rus birliği, kafaları karıştırmış durumda.
NATO'da deniyor ki:
Rusya, bu konuda NATO'yla anlaşmadan önce Kosova'ya asker göndermeyeceğine ilişkin söz vermişti.
Ama gönderdi.
Sonra bunun bir yanlış anlamadan kaynaklandığını belirterek askerini geri çekeceğini açıkladı.
Ama çekmedi.
Bu durumun, Moskova'daki çok başlı iktidardan kaynaklandığını öne sürenler de var.
Şimdiki soruya gelince:
Rusya da kendisi ayrı bir sektör mü istiyor Kosova'da?
Öyle gözüküyor.
Ancak NATO buna karşı.
Özellikle Amerika ve İngiltere böyle bir gelişmenin Kosova'da taksime giden yolu açacağını düşünüyorlar. O yüzden Kosova'da komuta ve kontrolün tek elde, yani NATO'da toplanmasından ödün vermek istemiyorlar. Bu nedenle de baştan beri diyorlar ki: "Rusya da NATO'nun bu koşullarını kabul ederse, gelsin buyursun Kosova'ya..."
Ama Rusya'nın kendi başına buyruk davranmaktan yana olduğu anlaşılıyor. NATO'dan diplomatik bir kaynak dün sabah şöyle diyordu:
"Rusya da uluslararası gücü katılabilir. Ama bir şartla: Komuta ve kontrolün tek elde, yani NATO'da toplanmasını kabul etmesi gerekiyor. 200 kişilik Rus birliğini abartmak doğru değil. Daha şimdiden 14 bin NATO askeri Kosova'ya girmiş durumda. Priştine Havalanı'nın arkasına İngiliz helikopterleri inip kalkıyor. Onun için 200 kişi denizde kum sayılır."
Ama bu arada ister istemez gizli diplomasiden söz edenler var. Yeni senaryolar yazılmaya başlandı bile.
Birinin konusu:
Kosova'nın taksimi...
Kosovalı Sırpları Kosova'nın kuzeyinde, Sırbistan'a bitişik bölgede toplamak... Sonra burayı Rus askerinin denetimine terk etmek...
Böyle bir senaryo gerçekleşir mi?

Miloşeviç gitmeden...

Bu bakımdan Bosna'yı hatırlatanlar var. Bosna Herkes Cumhuriyeti, üç bölgeden oluşuyor. Boşnaklar, Hırvatlar ve Sırplar. Sırplarınki Sırp Cumhuriyeti adını taşıyor. Tüm Bosna'nın üçte birinden biraz fazlası buraya ait. Ve bu topraklarda resmen olmasa da bir yerde fiilen Belgrad'ın borusu ötüyor.
Aynı oyun Kosova'da sahnelenir mi?
Zamanla bir taksim planı devreye girer mi? Kosova'nın parçalanmasına göz yumulursa, önce bağımsız Kosova, sonra da "Büyük Arnavutluk" gündeme gelir mi? Bundan böyle Yugoslavya'nın toprak bütünlüğü artık kağıt üstünde kalmıyor mu?
Balkanlar'da kalıcı bir barış için Miloşeviç'in gitmesi ve Belgrad'da demokrasi ve hukuk devletini esas alan bir yönetimin kurulması gerekmiyor mu?
Kosova'da soru ve sorun çok!
Barışın ince uzun yolu böyle.



Yazara E-Posta: h.cemal@milliyet.com.tr