Mavi!

Mavi!


Hasan CEMAL

       Mavi Yolculuk... Şarap rengi denizi allak bullak edince rüzgarlar... Homeros'un dizesi bu. Akdeniz'i böyle anlatıyor. Yoksa Homeros'un zamanında şaraplar mavi miydi? Orhan Duru sanmıyorum yanıtını vermiş. Şu günlerde bir de ben araştıracağım bu sorunun karşılığını...

Mavi Yolculuk...

     Şarap rengi denizi allak bullak edince rüzgarlar... Homeros'un dizesi bu. Akdeniz'i böyle anlatıyor.
       Yoksa Homeros'un zamanında şaraplar mavi miydi? Sevgili dost Orhan Duru bu soruya "sanmıyoruz" yanıtını vermiş.
       Şöyle devam ediyor:
       "Öyleyse Homeros niye kullanmış şarap rengini? Burada kızıla çalan bir deniz sözkonusu olabilir. Bunu da çok ender olarak görebiliriz, durgun bir denizde güneş batarken ya da doğarken. Mavi yolculuklar birkaç kez böyle denizleri kısa süre de olsa anımsıyorum. Yoksa ozan denizin kimi zaman insanı esrikletici etkisini düşünüp mü böyle yazmıştı?"
       Ne yazmışsa güzel yazmış Homeros.
       Orhan'ın P dergisinin (P, Sanat Kültür Antika Dergisi, İstanbul, Fax: 212 - 247 64 62) Mavi sayısındaki "Mavilikler ve Yolculuklar" yazısı da güzel.
       "Yoğun maviliklerle karşılaşmam 'Mavi Yolculuk'larla oldu. Düşünün, karşınızda ufuk çizgisine kadar uzanan deniz, oradan yükselen ve üzerimizi örten gökyüzü. İkisi de ayrı tonlarda mavi. Biri biraz koyu mavi, öteki daha açık mavi. Gökyüzü kimi kızgın ortamlarda galvaniz parlaklığını alıyor. Denizin mavisi ise kimi zaman dalgaların uçlarında oluşan köpüklerle süsleniyor. Ama gene de 'Mavi Yolculuk'a çıkınca yoğun bir mavi etkisindeyiz.
       Sabahattin Eyuboğlu ve arkadaşlarının öncülük ettikleri yolculuklara 'Mavi' adını eklemeleri bu açıdan son derece uygun düşüyor. Ama yolculuk kavramının daha başlangıçta başağrısı yarattığı da kesin.
       Halikarnas Balıkçısı, Eyuboğlu ve arkadaşları ilk geziyi 1945 yılında düzenlediler. İzmir Limanı'ndan başlayan bu yolculuğa çıkanlar arasında Bedri Rahmi Eyuboğlu ile Sabahattin Ali de vardı. Bir tekne tuttular. Teknede harita bile yoktu. Zaten İzmir Limanı'nda bir tek harita tomarı bulunuyordu. Yola çıkan tekneler bu haritaları kiralıyor, denetlemede gösterip limandan çıkış izni aldıktan sonra ayrılırken uygun bir yerde haritaları geri veriyorlardı.
       Eyuboğlu ve arkadaşları da aynı yöntemi izlediler. Ama liman yöneticileri Eyuboğlu ve arkadaşlarından huylandılar. Bildikleri denizcilere benzemiyordu onlar. 'Amacınız ne? Ne diye denize açılıyorsunuz?' diye sordular. Onlar da 'Gezi yapacağız, bu kıyıları gezip göreceğiz' dediler.
       Liman yöneticileri hiç hoşlanmamış olmalı ki, bu yanıttan hemen sonra Ankara'ya durumu jurnallediler. 'Burada birtakım garip adamlar var, denizde geziye çıkıyorlar' dediler. Açılan soruşturma epey sürdü."
       Orhan'ın bu satırlarını okuyunca güldüm.
       Mavi renk yasağını hatırladım.
       12 Eylül de mavi rengi yasaklamıştı.
       1981 yılı olmalı.
       Askeri yönetimin hazırladığı Anayasa için halkoylamasına gidiliyor. Hayır oyunun rengi mavi. Hayır oyu için kampanya yasağı var. Ama gazetede İsmail Gülgeç, Behiç Ak habire mavi üzerine çiziyorlar:
       Akdeniz mavisi ne güzel!
       Atatürk'ün mavi gözleri...
       Gökyüzü masmavi...
       Bir gün sıkıyönetimden telefon bana:
       "Kampanya yasağını unutmayın. Bir daha mavi çizerlerse Cumhuriyet yine kapatılır."
       1986'da çıkan Demokrasi Korkusu isimli kitabımın girişinde mavi yasağının renkli öyküsünü yazmıştım.
       Şimdi siyasetin yeri yok.
       Çünkü tatil zamanı.
     Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun Mavi Gezi isimli şiirinden:

     Mavi Gezi bir ağaçtır
       Dalları deniz.
       Mavi gezi bir bahçedir
       Gülleri deniz.
       Mavi gezi bir gelindir
       Telleri deniz.
       Mavi gezi bir beşiktir
       Bebeği deniz.
       Bebeğimin:
       gözleri deniz
       elleri deniz
       dişleri deniz.
       Mavi gezi bir rüyadır
       görülmemiş.
       Mavi gezi bir cennettir
       ellenmemiş
       dillenmemiş.
       Mavi gezi bir masaldır
       söylenmemiş
       yazılmamış
       çizilmemiş.
       Mavi gezi bir mavidir, adı yok.

       Siz bu satırları okurken ben de Mavi Yolculuk'ta olacağım.
       İyi tatiller!





Yazara E-Posta: h.cemal@milliyet.com.tr