GE gibi bir devin ortak olduğu Türk Ar-Ge şirketinin öyküsü...

Geçenlerde İngiliz gazetelerini karıştırırken, gözüm küçük bir habere takıldı: “GE Energy, Türk teknoloji şirketi Artesis’in % 20 hissesini satın aldı.”
General Electric, dünyanın en büyük ve köklü şirketlerinden biri. Piyasa değeri çok yüksek. Yönetim sistemi oturmuş.
Bu kalibrede bir kuruluşun, Türkiye’den teknoloji üreten bir şirketi satın alıp dünyaya bir basın duyurusu yapması müthiş bir şey. Google’a girince Artesis’in, Mehmet Ali Berkman’ın Arçelik Genel Müdürü olduğu dönemde kurulduğunu hatırladım.
Şu anda Akkök Şirketler Grubu CEO’su olan Berkman’ı aradığımda ise hâlâ Artesis’in Yönetim Kurulu’nda olduğunu ve hatta geçen hafta yurt dışından gelen GE yetkilileriyle Yönetim Kurulu toplantısı yaptıklarını öğrendim.

Artesis’in patentleri
Peki Artesis’in marifeti nedir ki, dünya devi GE onu bulup kapmış derseniz...
Çok özetle; elektrik motorlarının arızalarını önceden tespit ederek tedbir alınmasını ve böylelikle hem maliyeti düşüren, hem de enerji verimliliği sağlayan bir sistem bu. Kısa devre, sargı hatası, rulman hatası, balansın bozuk olması gibi sinyalleri alıp, hata oluşmadan çok önce belirleyen bir yazılım. Tek bir cihaz, bütün hataları size önceden söylüyor. Bütün sanayi sektörlerinde kullanılabiliyor.
Artesis; Amerika, Avrupa ve Japonya gibi patent konusunda dünyanın olmazsa olmazı 3 bölgesinde de patent almış. Şu anda dünyada 6 petrol platformunda, Shell, Chevron, Saudi Aramco’nun rafinerilerinde, İngiltere’deki 2 nükleer santralde, bütün İngiltere’deki su tesfiye ve dağıtım şebekelerindeki (United Utility) elektrik motorlarında kullanılıyor. Amerikan Deniz Kuvvetleri’ndeki bir savaş gemisinde test ediliyor.
Türkiye’de de İSKİ, Borusan Mannesmann, Tetra Pak, Unilever, Bayer, Philip Morris, Algida, Şişecam, Alarko, Arçelik, Tofaş, Goodyear, Ford, Renault bu sistemi kullanıyor.
GE, şimdi Artesis’in bu sistemine, kendi bünyesinde bu işleri yapan Bentley Nevada markasını basarak dünyaya pazarlayacak. Dolayısıyla artık Artesis’in büyüme potansiyeli müthiş.

Berkman, Kıraç’a gider...
Artesis’in kuruluş hikâyesi de hoş.
Yıl 1997. Arçelik Genel Müdürü Berkman, elektrik motorlarındaki arızanın, ancak titreyerek durma noktasına geldiğinde fark edilmesinin maliyetleri yükselttiğini görüyor ve Ar-Ge’nin başında olan Refik Üreyen’den buna bir çare bulmasını istiyor. Bu arayış sonucu yolları, Florida Atlantic Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ahmet Duyar’la kesişiyor. NASA’ya bir sürü proje yapmış olan Duyar, Türkiye’ye gelerek Artesis’i kuruyor.
Artesis kurulurken Berkman, o dönemde Arçelik Yönetim Kurulu Başkanı olan Suna Kıraç’tan 2 istekte bulunuyor: Artesis’in Arçelik bünyesinde olması, ama aynı zamanda da çalışanların şirkete ortak edilmesi. Kıraç 5 milyon dolar sermaye konmasına da, Koç Topluluğu’nda çalışanların ilk kez bir şirkete ortak olmalarına da evet diyor. Ve böylece bir sürü mühendis (İngiliz, Rus, Türk), Prof. Duyar’ın yönetiminde bu sistemin donanımını da, algoritmasını da, yazılımını da A’dan Z’ye sıfırdan hepsini kendileri yapıyorlar...
Kıssadan hisse: Eğer sabırlı olunursa, Türkiye’den de dünya çapında bir teknoloji şirketi çıkabiliyor.