Müslüman ülkelerdeki Ar-Ge harcamaları

Kuveyt, Ürdün, Yemen, Suriye, Umman ve Suudi Arabistan. Bu 6 ülke, 2003'te GSYH'larının % 7'sinden fazlasını silahlanmaya harcamışlar. 20 İslam ülkesinin 1996-2003 yılları arasında araştırma geliştirme (Ar-Ge) harcamalarına ayırdıkları pay, GYSH'larının sadece % 0.34'ü. Aynı dönem için dünya ortalaması, GYSH'nın % 2.34'ü. Anlayacağınız bazı İslam ülkeleri, silahlanmada başa güreşmeyi tercih ederken, Ar-Ge'yi elinin tersiyle itiyor.Orhan Bursalı'nın hazırladığı Cumhuriyet Bilim Teknik'in cuma günkü son sayısında İslam ülkelerinde bilime ayrılan para ve Ar-Ge harcamalarıyla ilgili ilginç bir araştırma yer aldı. Yukarıdaki veriler de zaten o araştırmanın ürünleri. Dünyada devlet bütçesinden askeri harcamalara en çok para ayıran 10 ülkeden 6'sı İslam ülkesi: Dünyanın en saygın bilim dergilerinden Nature, İslam ülkelerinde bilim, teknoloji ve Ar-Ge'nin detaylı fotoğrafını çekmek üzere kolları sıvamış; ancak verilere ulaşmakta pek de başarılı olduğu söylenemez. Çünkü ortada veri yok. Nature dergisi uzmanları, doğal olarak önce İslam Kalkınma Örgütü İKÖ'ye başvurmuşlar; ancak ekilebilir alan başına düşen traktör sayısından internet kullanıcılarına kadar İKÖ üyesi 57 ülke ile ilgili her türlü veriye ulaştıkları halde Ar-Ge ile ilgili hiçbir veriye rastlamamışlar. Ardından Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler gibi bilimsel göstergelerde tüm dünya ülkelerine ilişkin verilerin, geniş yelpazede toplandığı kuruluşların kapısını çalmışlar, ama oradan da elleri boş dönmüşler. UNESCO ve Dünya Bankası kalkınma göstergelerinde İslam ülkelerinin çoğundaki bilim harcamalarıyla ilgili güvenilir veri bulunmamasına da hayret etmişler.Son çare olarak da teker teker ülkelerin resmi kaynaklarına başvurmak ve resmi kaynaklardan elde ettikleri bilgileri tekrar analiz etmek suretiyle, İslam ülkeleri için bütünsel bir resim oluşturmaya çalışmışlar. Ve en kaba hatlarıyla ortaya çıkan sonuç şu: Ar-Ge de yok, veri de... "Endonezya'dan Fas'a, Uganda'dan Kazakistan'a İslam Konferansı Örgütü'ne üye 57 ülkede toplam 1 milyar 300 milyon kişi yaşıyor. Siyasi sistemler, coğrafya, tarih, dil ve kültür açısından büyük bir çeşitlilik sergileyen bu ülkelerin buluştukları ortak nokta, Ar-Ge harcamalarında dünya ortalamasının çok gerisinde olmaları."Dünya Bankası'nın yüksek, üst orta, alt orta ve düşük gelir grubu sınıflandırmasını esas alan araştırmada en büyük uçurum, petrol zengini Suudi Arabistan ve Kuveyt gibi yüksek gelir grubunda yer alan 6 İslam ülkesinde görülüyor. Bunlar, en yoksul İslam ülkelerinden bile Ar-Ge'ye daha az harcarlarken, tercihlerini silahlanma için kullanıyorlar. Bu arada en yoksul Afrika ülkelerinde silahlanma harcamalarının çok düşük olduğu da araştırmada yer alıyor.Ar-Ge harcamalarında, bulundukları "üst orta" gelir kategorisindeki diğer ülkelerle uyumlu harcama yapan sadece 2 Müslüman ülke var: Türkiye ve Malezya. Bilimsel makalelerde ise Türkiye, Müslüman ülkeler arasında açık ara en ön sırada yer alıyor. mtamer@milliyet.com.tr Malezya ve Türkiye