ODTÜ, üniversitelere araştırmacı yetiştiriyor

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fikri Işık, Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz ve Milli Eğitim Bakanı Nabi Avcı...
Hepsi ODTÜ mezunu. Babacan okul birincisi olmuş; Yılmaz, kendi bölümünü birincilikle bitirmiş. Hükümeti oluşturan 25 bakandan 4’ü, ekonomiyle ilgili 5 bakandan 3’ü ODTÜ’lüyse AKP’yi ve Başbakanlığı döneminde onları bu görevlere getiren Recep Tayyip Erdoğan’ı kutlamak lazım. Türkiye’nin açık ara en yetkin üniversitesini en iyi derecelerle bitirmiş parlak isimler, ekonomi yönetiminin dümeninde ve başarılı oldukları da ortada. Siyasi müdahaleler olmasa, çok daha tutarlı işler yaparak ülkenin önünü açacaklarına da kuşku yok.

600 milyon $
ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Acar’la önceki gün sohbet ederken düşündüm bunları... Prof. Acar “bizim büyüme alanımız lisansüstü programları ve araştırmalar. Çünkü 2014 Türkiyesi’nin öğretim üyesi ihtiyacı var; çok ciddi öğretim üyesi ve araştırmacı açığı var,” diyor.
Şu anda 28 bin öğrencinin % 15’i lisans, % 25’i üst lisans, % 35’i doktora eğitimi alıyormuş. Yeni açılacak programlarla bu oranlar daha da artacak.
Prof. Acar, ODTÜ’deki Teknokent’i anlatırken Türkiye’nin Orta Gelir Tuzağı’nı aşabildiği günlerin hayalini bile kurdum: “Teknokent’imizde 310 firma var. Öğretim üyelerimizin 3’te 1’i bu firmalarla ortak araştırma yapıyor. Bu işbirliği önemli, çünkü patent çıkıyor, ürün çıkıyor. Bizim Teknokent, 600 milyon dolarlık ihracat yaptı; bunun 100 milyon doları son 1 yılda...”
Dikkatinizi çekerim; bunların hiçbiri seri imalattan kaynaklanan ihracat değil, hepsi yüksek teknolojili prototip. Örneğin Türkiye’nin ilk cipi ODTÜ’den ihraç edilmiş; tam hükümetin hedeflediği türden, yüksek teknolojili, kilo başına 1.7 milyon dolarlık ihracat!

Dünyada en iyi 85’inci
Devlet üniversitelerinin patent sahibi olma hakları olmadığı için patentleri öğretim üyeleri alıyor. Örneğin mühendislik fakültesinden bir öğretim üyesi, depreme dayanıklı köprü ayağı projesinin patentini almış, sonra da bunu Alman firmasına lisanslamış.
Merkezi İngiltere’de olan ve 11 yıldır dünyanın en iyi üniversiteleri sıralamasını yapan “Times Higher Üniversiteleri” listesinde, Türkiye’den ilk 100’de yer alan tek üniversite ODTÜ (85. sırada).

YÖK engeli
Prof. Acar, “koşullar farklı olsa ilk 85’te değil ilk 75’te hatta belki ilk 50’de yer alabilirdik” diyor ve ekliyor:
“En büyük sıkıntımız öğretim üyesi. Boş olan kadrolarımıza atama yapmamız, YÖK tarafından engelleniyor. Son 8 yılda öğrenci sayımız % 20 artarken, öğretim üyesi sayımız % 5 azaldı. Mesela elektronik bölümünde 12 öğretim üyesi eksiğimiz var. Çok istediğimiz bir genç, 8 ay bekledikten sonra Stanford’un kadrosuna girdi...”
ODTÜ’lü 4 bakanımızdan, YÖK’ün bu engellemeleri kaldırması için çaba harcamalarını bekliyoruz. 2023 hedeflerine koşan bir Türkiye için bu da ekonomi yönetiminin bir parçası değil mi?