Örnek bir sosyal girişimcilik

Artvin'de arıcılığa getirilen yeni soluk, Siirt'in narının kapışılır hale gelmesi ve Van Gölü'ndeki inci kefalinin ölüm döşeğinden kurtarılma girişimi, aklıma gelen ilk örnekler.Sosyal girişimcinin kuracağı iş, yoksul kesimin acil ihtiyaçlarına cevap vermeli ki, yöre halkı tarafından sahiplenilsin ve finansal olarak kendi ayakları üzerinde durabilsin. En kritik nokta bu.Yoksulluğa kafa yoran bir gazeteci olarak Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'ndaki sosyal girişimcilik oturumlarını yıllardır kaçırmamaya gayret ederim. 3 yıl önce dinlediğim ve size aktaracağım sosyal girişimcilik örneği, sanırım her türlü soru işaretini yanıtlayacak netlikte. Milliyet, Ernst & Young ve Schwab Vakfı ile birlikte bu yıl ilk kez "Yılın Sosyal Girişimcisi"ni seçecek. Gerek İstanbul'da, gerekse İzmir'deki toplantılarımızda fark ettim ki, sosyal girişimcilik Türkiye'de pek bilinmiyor. Zaten bu yarışmanın bir amacı da, dünyada gelir dağılımının en bozuk olduğu 5. ülke olan Türkiye'de farkındalık yaratmak. Katarakt ameliyatlarında göz içine yerleştirilen ve tanesi 200 - 250 dolara satılan lensler, Amerikalı sosyal girişimci David Green'in çabaları sonucu Hindistan'da kurulan Aurolab adlı tesiste, şu anda tanesi 4 dolara üretiliyor. Ve hemen bitişiğindeki Aravind Göz Hastanesi'nde de katarakt hastalarına takılıyor.Fiyatlar erişilebilir hale geldiği için Aravind Hastanesi'nde katarakt ameliyatı sayısı öylesine artmış ki, bu ameliyatlar için harcanan her 1 dolara karşılık 2 dolar kâr elde edilir hale gelmiş (sürümden). Aravind Göz Hastanesi'ne 4 dolarlık lens maliyetini bile ödeyemeyecek hastalar başvurunca bu kez kademeli bir fiyat listesi hazırlamışlar. Maddi gücü olan hastadan 8 - 10 hatta 12 dolar alınarak, yoksulların bedava ameliyat edilebilmelerine imkân sağlanmış.Merceklerin bu kadar ucuza nasıl üretilebildiğine gelince... Green'in Amerika'da bulduğu mühendisler, büyük firmaların ürettikleri markalı lensleri inceleyerek, patent duvarına çarpmayacak özelliklere sahip lensler dizayn etmişler ve kopya ettikleri lenslerden farkı olmadığını tespit ettikten sonra, Hindistan'da küçük bir laboratuvar kurup üretime başlamışlar. İşçilik yok denecek kadar ucuz. Rakip bulunmadığı için pazarlama masrafı da yok. Üstelik, yanıbaşındaki hastane sayesinde talep de hazırda bekliyor. Dahası o yörenin yoksul halkına iş imkânı da sağlanmış oluyor. 10 dolara göz ameliyatı David Green lens işinin başarıya ulaştığını görünce, bu sefer dijital işitme cihazlarını mühendis arkadaşlarının önüne koymuş. Ve yine patent duvarına çarpmayacak şekilde, kaliteli dijital işitme cihazları dizayn etmeyi başarmışlar. Deneme amaçlı ilk örnekler üretildiğinde, Amerika'da 1600 dolara satılan cihazların tek kulak için üretim maliyetinin sadece 50 dolar olduğunu hayretle görmüşler. Kişinin işitme düzeyine göre dijital olarak programlama ve dağıtım giderleri de eklendiğinde, Aurolab'da üretilen işitme cihazlarının Hintlilere tanesi 118 dolardan satılması mümkün olmuş. mtamer@milliyet.com.tr Ucuz işitme cihazı