Taşıtların yarattığı hava kirliliği konutları geçecek

Taşıtların yarattığı hava kirliliği konutları geçecek


İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Müdürü Dr. Mustafa Öztürk aradı. 1994'ten beri tüm yerli otomobiller kurşunsuz benzin kullanılabilecek şekilde üretildiği halde, eski alışkanlıkla hala kurşunlu benzin kullanıldığından yakındı. Önüme rakamlar koydu. Ve böyle giderse 5 yıl sonra İstanbul'da soluduğumuz havayı, konutlardan çok taşıt araçlarının kirleteceğine dikkat çekti.
5 - 6 yıl önce İstanbul'da kış aylarında sokağa çıktığımda nefes almakta zorlandığımı hissederdim. O günleri ne çabuk unuttuk! Isınmada doğal gaz kullanılması için az mı yazıldı - çizildi? Pekiyi neden kurşunsuz benzin kullanmaya karşı bu kadar direniyoruz? Neden kendi kendimizi zehirliyoruz?
Arabamızda katalitik konventör olmasa bile kurşunsuz benzin kullandığımız takdirde hiç değilse havaya kurşun yayılmasını önlemiş oluruz (katalitik konventör, başka zehirli gazların da yayılmasını önlüyor).
Öztürk'ün tahminine göre İstanbul'da 5 yıl sonra araba sayısı, bugünkünün 2 katına çıkabilir. Ama biz bu kafayı değiştirmezsek, taşıt araçlarının yarattığı hava kirliliği konutlarınkini aşacak. Ve bizler, doğal gaza geçerek ve kaliteli kömür kullanarak kükürt dioksit solumaktan bir ölçüde kurtulduk diye sevinirken, kurşun, karbonmonoksit, azotoksit ve hidrokarbonları soluyarak zehirleneceğiz!

Hükümetten hava kirliliğine teşvik

Dr. Öztürk, otomobil üreticilerinin reklamlarında tüketiciyi bu yönde bilinçlendirmeleri gereğine işaret ederken, hükümetleri de hava kirliliğini adeta teşvik eden vergi düzenlemeleri nedeniyle eleştiriyor.
Havayı daha fazla kirleten, kurşunsuz benzin kullanılması mümkün olmayan belli yaşın üzerindeki arabaların Türkiye'de vergi yasalarıyla korunduğundan yakınan Öztürk, "bizde arabanız ne kadar eskiyse vergisi de o kadar düşüktür. Çevreye önem veren ülkelerde ise tam tersine havayı kirleten otomobillerden daha yüksek vergi alınır," diyor.
Vergi yasalarını baştan sona elden geçiren Maliye eski Bakanı Zekeriya Temizel'in hangi mantıkla yasalarda bu konuyu eski haliyle bıraktığını doğrusu merak ediyorum.
Öztürk, "maalesef en yenisi 5 yıl öncesine ait" diyerek değişik ülkelerde 1994'te kullanılan kurşunlu ve kurşunsuz benzin miktarlarına ilişkin kapsamlı bir tablo da göndermiş.
1998'e ilişkin rakamlar elde edilebilse, eminim kurşunsuz benzin tüketiminin kurşunluya daha da ezici üstünlüğünü görebilirdik. 1994 tüketimine ilişkin tabloya kabaca göz atmak bile, gelişmiş ülkelerde hükümetlerin halk sağlığına ne kadar önem verdiklerini göstermesi açısından ilginç. Tabii Türkiye'de değil, dünya genelinde... Bizde ise hala kurşunsuz benzin tüketiminin toplam tüketime oranı yüzde 5'ler??? düzeyinde.
Dünyada daha 5 yıl öncesinde kurşunsuz benzin tüketiminin toplam dünya tüketimi içindeki payı, kurşunlunun 2 katına ulaşmış: 853 milyon tonluk toplam yıllık benzin tüketiminin 573 milyon tonu kurşunsuz, sadece 280 milyon tonu kurşunlu. Ve bu 573 milyon tonluk toplam kurşunsuz benzin tüketiminin yarıdan fazlasını (335 milyon tonunu) tek başına Amerika kullanmış. Zaten tüketicisini dünyada en iyi koruyan ülke olan Amerika'da kurşunlu benzin tüketimi 5 yıl önce de neredeyse hiç yokmuş.
Eminim ABD hükümeti bu konuda zorlayıcı yükümlülükler getirmiştir. Kurşunsuz benzini yıllarca sübvanse ederek tüketiciyi özendirdiğini biliyoruz. Ama herhalde oto üreticilerini de reklamlar v.s. ile tüketiciyi bu yönde bilinçlendirmeleri için yönlendirmişlerdir.

Yılda 1,75 milyon kilo kurşun soluyoruz

Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Müdürlüğü'nden aldığımız bilgiye göre İstanbul trafiğine kayıtlı 1 milyon 980 adet taşıtın 1 milyonu her gün sefere çıkıyor. Bu taşıtlar yılda 4 milyar 200 milyon litre kurşunlu normal ve süper benzin tüketiyor. İstanbulluların soluduğu yıllık kurşun miktarı ise 1 milyon 750 bin kilo.
Nefes yoluyla vücudumuza giren kurşun en çok çocuklara zarar veriyor. İstanbul'da otoyolların çevresindeki iskan bölgelerinde yapılan taramada, 5226 çocuğun yüzde 57'sinin kanında tehlike sınırından 4 kat daha fazla kurşun bulunduğu saptanmış. 0 - 6 yaş grubu çocukların metabolizmaları daha hızlı çalıştığından vucütlarında daha fazla kurşun depoluyorlar.
Egzozdan havaya atılan kurşun havada 7 - 30 gün kalıyor. Kurşunun toprakla reaksiyona girmesi uzun zaman aldığı için nefes yoluyla kolaylıkla vücuda alınıyor. Vücuda giren kurşunu organlar kalsiyum gibi algılayarak hata yapıyor. Böylece kurşun, beyin ve diğer hücrelerin işlevi için gerekli olan anjinlere saldırıp, onları bölüyor.
Kandaki kurşun öğrenme güçlüğü, davranış bozukluğu ve hipertansiyona, dikkatsizliğe, baş ve karın ağrısına, kusma ve zayıflamaya felce ve hatta ölüme yol açabiliyor.
Çevre Koruma Müdürü Dr. Mustafa Öztürk'e göre Türk insanının trafikte canavarlaşmasının bir nedeni de kanındaki kurşun miktarının yüksek oluşu. Kurşunun zeka geriliğine neden olduğu gibi insanın ruhi durumunu da değiştirdiğini dile getiren Öztürk, sürekli kurşun soluyan şoförlerdeki anormal davranışlarda, ülkemizde kurşunlu benzin tüketiminin çok yüksek olmasının da etkili olabileceğine işaret ediyor.

Geleceğin otomobili, kazaya izin vermeyecek

Sürücü hatalarından kaynaklanan ve genellikle sonu ölümle biten trafik kazalarını önleme amaçlı çalışmalar, batılı bilimadamlarını değişik teknolojiler üretmeye yöneltiyor. Yorgunluk, alkol, uyuşturucu kullanımı ve uykusuzluktan kaynaklanan kazalar, aslında "ben geliyorum" diyor. Ancak sürücü bu uyarıyı farketmiyor ya da görmezden geliyor.
Le Monde gazetesinin haberine göre, konu üzerine eğilen araştırmacılar, geleceğin otomobiline sürücünün genel kullanım tarzını kaydedecekler. Örneğin sürücünün göz kırpması normalde 0,1 - 0,3 saniye sürerken, uykulu ya da alkollüyken bu süre ikiye katlanıyor. Otomobile takılacak olan tarayıcı, sürücünün bu tür özelliklerini denetleyerek ikaz edebilecek.
Uzmanlardan bir bölümü ise sürücüyü temel alan çözümlerin uygulama zorluğuna dikkat çekerek çözümü yollarda arama eğilimindeler. Bu görüşte olanlara göre daha emin çözüm, keskin virajlara otomobili ve sürücüyü uyarıcı sinyaller yayan vericiler yerleştirmek. Bu yöntemde sürücü uyarıyı dikkate almasa bile, otomobilin bilgisayarı hız sınırını aşamayacak.



Ülkelerin 1994'teki benzin tüketimi(1 milyon ton / yıl)
ÜlkeKurşunluKurşunsuz
ABD4.0335.00
Almanya6.855.02
Japonya-33.60
Kanada-32.00
İngiltere14.015.79
Çin26.011.14
Meksika18.27.80
Fransa13.26.50
Hollanda1.24.68
İtalya13.84.36
İsveç-4.30
Danimarka1.62.97
Güney Kore0.92.45
Avustralya8.12.15
Belçika1.71.28
Avusturya-1.15
İspanya7.70.56
Macaristan1.50.50
İsrail1.50.17
Arjantin4.40.09
Yunanistan0.20.05
TÜRKİYE2.70.014
Rusya100.0-
Hindistan3.5-
Diğerleri49.751.87
Toplam280.7573.444



Yazara E-Posta: mtamer@milliyet.com.tr