Türkiye, çiklet savaşlarının yeni öznesi mi?

Çiklet deyip geçmeyin! Bu çiklet savaşları çok önemli. Üstelik sadece şirketler arasında değil, ülkeler arasında ya da bir ülkede yönetenlerle halk arasında da cereyan edebiliyor. Hepsinde de dünyanın en büyük çiklet üreticisi Amerikalı Wrigley baş rolde. Pazar günkü gazetemizde ilginç bir haber vardı: Dünyanın 2. büyük çiklet üreticisi İngiliz Cadbury Schweppes, Amerikalı rakibi Wrigley'e karşı çiklet savaşında Türkiye'yi üs olarak seçmişti. Kent Gıda'ya 3 yıl önce ortak olan Cadbury, Türkiye'de 20 milyon dolarlık yatırımla sadece İngiltere pazarı için değil, çevremizdeki ülkelere de Türkiye'den çiklet ihraç edecekti. Örneğin Wrigley, 80'li yıllarda Singapur'da güçlü bir hamleyle çikleti moda yapmış, ancak Singapurlu gençler, çiğnedikleri çikletleri çöpe atmak yerine anahtar deliklerine sokmayı, posta kutularına ve asansör düğmelerine yapıştırmayı, hatta ender de olsa metro kapılarını çalıştıran sensörlere yapıştırarak kapıların açılıp kapanmasını engellemeyi tercih etmişlerdi. Yönetim baş edemeyince 1992'de Singapur'da çiklet çiğnemek yasaklandı ve Amerika'dan çiklet ithalatı durduruldu. Singapur yasakladı Wrigley'de pes edecek göz var mı? Önce Başkan Bill Clinton'ın, ardından da halefi George Bush'un uluslararası ticaret görüşmelerinde çiklet konusunu sürekli gündemde tutmalarını sağladı. 2004 başına gelindiğinde ABD-Singapur ikili ticaret anlaşmasının imzalanmasını engelleyen sadece 2 pürüz kalmıştı: ABD'nin Irak'ı işgali ve çiklet! Sonunda Wrigley'in dediği oldu ve Singapur'da çiklet çiğnemek yeniden serbest bırakıldı.Singapur'un nüfusu 3 milyon; Amerika gibi 300 milyon kişinin yaşadığı bir pazar değil. Dikkatinizi çekerim Wrigley, bu minnacık pazar için bile ABD Başkanı'nı devreye sokuyor! Wrigley pes etmedi Wrigley'in Büyük Britanya Adaları'nda yaptığı hamle ise Singapur'dan çok farklı tezahürler gösterir! Artık Asya kültürüyle Anglosakson kültürünün farklılığından mıdır, yoksa rol modeli Manchester United'ın ünlü antrenörü Alex Ferguson'un çikleti sürekli yere tükürmesinden midir bilinmez...Sadece İngiltere'de değil; İrlanda, İskoçya ve Galler'de de kaldırımlar ve caddeler, yere tükürülmüş binlerce beyaz ve gri lekeden geçilmez hale gelir. Önceki hafta Londra'dayken ben de yerdeki çiklet lekelerinin çokluğuna hayret etmiştim.Wrigley'in kampanyası sayesinde bugün İngiltere'de 28 milyon kişi sürekli çiklet çiğniyor. Yılda 3.5 milyar adet çiklet yere tükürülüyor ve bunların tazyikli kimyasal maddelerle temizlenmesinin yıllık maliyeti 300 milyon dolar tuttuğu halde, kamu kaynaklarından ancak 9 milyon dolar harcanabildiği için de caddeler çiklet lekelerinden geçilmiyor.Önce İrlanda, dünyada çiklete vergi koyan ilk ülke olmak için kolları sıvadı; ancak Wrigley halkın eğitimi için 10 milyon dolar koyarak bu hamleyi püskürttü. İngiltere'de de çiklete vergi getirilecekti. Wrigley bir hesap koydu önlerine: Toplanacak para, ürkütülen tüketiciye değmeyecekti! Bu arada Londra'da yapılan "dünyanın ilk çiklet zirvesi"nden de sonuç çıkmadı...Cadbury'nin Türkiye'deki hamlesine Wrigley sessiz kalmaz. mtamer@milliyet.com.tr İngilizler tükürüyor