Bizim kuşağın Avrupalılık hülyası

Türkiyenin işi ciddiye alarak ABye tam üyelik başvurusu yapmasından bu yana ABnin bize karşı tutumunun da birçok noktada samimiyetsiz ve caydırıcı olduğunu kabul etmek lazım ama bizim şu kırk yıldaki marifetlerimiz (!) de yabana atılacak cinsten değil. Şimdi gelinen noktada da seçim, vatan, millet derken treni bir kez daha kaçıracağız diye korkuyorum. "Türkiye günün birinde Avrupa camiasının içinde yer alacak, fakat o Avrupa bugünküne pek benzemeyecek" diyen Zeynep Göğüş haklı çıkar inşallah. Şu günlerde İstanbul 1.Bölgede listenin 13. sırasına konmasına aldırmadan CHPnin başarısı için çaba harcayan Zeynep Göğüşün Oğluma Avrupa Mektupları adını verdiği kitap bizim kuşağın Avrupa serüvenini, daha doğrusu kırk yıllık Avrupalılık hülyasını hatırlattı bana. Avrupa Topluluğunun Türkiyeye bir kez daha burun kıvırdığı bir noktada Sevgili Zeynepin yazdıklarını okuyunca "nereden nereye" diye düşünmeden edemedim. 39 yıl önce, 13 Eylül 1963te, o zamanki adıyla AET ile Türkiye arasında imzalanan Ankara Anlaşmasını gazetelerimizin "Ortak Pazara girdik" diye duyurduğunu hatırlatmış Zeynep. Şimdi, Türkiyeye burun kıvıran Avrupa Birliği (AB)nin tam üyeliğe buyur ettiği ülkelere bakın. Soğuk Savaşın en kızıştığı 39 yıl öncesinde AETye girmeleri, Batı dünyası içinde yer almaları şöyle dursun demokrasiye ve piyasa ekonomisine yaklaşmaları bile söz konusu edilemeyecek olan ülkeler bugün AB üyesi olma yolunda, Türkiye ise neredeyse kırk yıl sonra hala kapıda nöbetçi. Sınıf mücadelesine hazırlıklı mıyız? AKPnin vaat ettiği düzen değişikliğine umut bağlayanlar arasında Türkiye çapına yayılmış yeni girişimci kesimin önemli bir yer tuttuğu izlenimi de hayli yaygın. Bu kesim faizlerin yüksekliği ve iç talebin yetmezliği gibi ekonomideki genel olumsuzlukların yanı sıra, kredi pastasından çok düşük bir pay almaktan, devlet ihalelerinden yararlanamamaktan, pek çok alanda büyük sermayenin gölgesinde kalmaktan da şikayetçi. Ekonomik düzende hiyerarşinin kendi lehlerine değişmesini, çarkların kendi lehine dönmesini istiyor bu kesim. Ayrıca sermayesinin "rengi" nedeniyle önünün kapanmasından da şikayetçi olan bu kesim "sınıf mücadelesi"ne hazır görünüyor. Seçimler şu anda beklendiği gibi sonuçlanır ve AKPye tek başına iktidar yolu açılırsa ülkemizde yeni tür bir "sınıf mücadelesi"nin de yolu açılmış olacak. AKPnin Türkiyedeki kurulu düzeni değiştirmek ve statükoyu kırmak amacıyla iktidara talip olduğu bir sır değil. AKPnin bugün sağlamış göründüğü yaygın desteğin önemli bir nedeni de bu zaten. Bugünkü düzenden memnun olmayan; bu düzende kendini haksızlığa uğramış, dışlanmış, horlanmış hisseden ve daha fazla söz sahibi olacağı bir yeni düzen arayışında olanların özlemlerine cevap veriyor AKP. AKP zafer kazanırsa Bunları düşündüğümde AKP sözcülerinin şimdi sergilemeye çalıştıkları uzlaşmacı yaklaşım ve "sisteme bağlılık" mesajları pek de inandırıcı gelmiyor bana. Bu mesajların ardında "biz bir iktidarı ele geçirelim, siz o zaman görürsünüz" havasını sezer gibiyim. Kendini haksızlığa uğramış, dışlanmış, horlanmış hissedenlerin, halktan destek alarak bunu tersine çevirecek bir konuma geldiklerinde bu yeni durumu hazmetmeleri kolay olmuyor genelde ve hemen iktidar buyurganlığına sıçrayıveriyorlar. Erbakanın iktidarda olduğu dönemde bunun örneklerini çok görmüştük. Tayyip Erdoğanın konuşmalarına da yansıyan bu şikayetlerin karşılanması, bu taleplerin yerine getirilmesi ise bir anlamda ciddi bir "sınıf mücadelesi"ni gerektiriyor. Mevcut düzende avantajlı durumda olan kesimin ya da sınıfın da statükoyu ve kendi mevzilerini korumak için mücadele vereceğini düşünürsek olası bir AKP iktidarında neler yaşayabileceğimizi daha iyi kestirebiliriz. Yeni iktidarın ekonomiye ilişkin alacağı her kararda bu mücadelenin gölgesini hissedeceğiz ve zorluklarını yaşayacağız. Türkiye bunu kaldırır mı? Türkiyenin bu hesaplaşmayı bir noktada göze alması gerekliydi herhalde. Kendilerini haksızlığa uğramış, dışlanmış, ezilmiş hisseden ve düzenin nimetlerinden yararlanamadığını düşünenlerin çoğunlukta olduğu bir ülkede bunun demokratik kurallar içinde bir düzen değişikliğini gündeme getirmesi de doğal sayılabilir. Ancak Türkiyenin bugün içinde bulunduğu koşullar, bu düzen değişikliği sürecinin çok sancılı yaşanabileceğini düşündürüyor. Öncelikle, mevcut düzenin bir parçası olan mali piyasaların, düzen değişikliği sürecinde gündeme gelecek olan "sınıf mücadelesi"nin yol açacağı çalkantılarla sarsılması ve borcunu çevirme sorunuyla karşı karşıya bulunan Türkiyeyi yeni çıkmazlara sürüklemesi beklenebilir. Bu sürecin uluslararası piyasalardaki algılanış biçimi de yeni iktidar için ve Türkiye için ciddi sorunlar yaratabilir. Komünizm bir gece anzısın gelemedi ama... Türkiyede de benzer bir süreç yaşandı. Yıllar yılı "sınıf mücadelesi" denince hep soldan gelecek bir tehdit akla geldi, "komünizmin bir gece ansızın gelebileceği" söylendi. İşçinin, topraksız köylünün, "ayak takımı"nın ayaklanmasından korkuldu. Sınıf mücadelesinden söz eden herkesi "tehlike" sayan iktidarlar emekçi kesimin sınıf mücadelesine katılmasını önlemek için her çareye başvurdu, hatta din silahını bile kullandı, sınıf mücadelesi yapanlara "din elden gidiyor" diye organize saldırılar düzenlendi. Ancak komünist rejimlerin dünyadaki çöküşü sonrasında ülkemizdeki komünizm korkusu da azalmaya başladı ve sınıf mücadelesinden fazla söz edilmez oldu. Şimdi gelinen noktada ise proletaryanın değil yeni girişimci sınıfın başını çekeceği bir "sınıf mücadelesi" gündeme gelecek gibi görünüyor Türkiyede. Karl Marx öleli çok oldu, Marxın "sınıfsız toplum" rüyası da henüz gerçekleşmedi ama geliştirdiği analiz çerçevesinin kimi kavramları hala işe yarıyor. "Sınıf mücadelesi" kavramı da bunlardan biri. Kavram Marxtan geldiği için "sınıf mücadelesi" denince öncelikle mülksüzleşmiş işçi sınıfının, yani proletaryanın kapitalistlere, yani sermaye sınıfına karşı mücadelesi akla geldi. Bu mücadele kapitalizmin gelişim sürecinde giderek yumuşayınca da sınıf mücadelesinden fazla söz edilmez oldu. Bu eğilim Sovyetler Birliğinin çöküşü sonrasında daha da yaygınlaştı. Brezilyada Luladan Türkiyede Tayyipe Sendikacı geçmişiyle "solcu" olarak bilinen Lulanın önceki denemelerinde seçimi kazanamayaşının en önemli nedeni, soldan korkan orta sınıfların ve özellikle de iş dünyasının onu reddetmesiydi. Şimdi ise iş dünyasının hatırı sayılır bir kesiminin, özellikle de daha ulusal bir ekonomi politikası özlemini taşıyan küçük ve orta boy işletme sahiplerinin Lulaya ciddi destek verdiği ve başarısında etkili olduğu görülüyor. Brezilyanın son yıllarda IMF destekli politikaları en iyi uygulayan ülkelerden biri olmasına karşın geniş kesimi tatmin edecek sonuçlar alamaması ülke içindeki tepkileri artırdı ve Lulayı iktidarın eşiğine getirdi. IMF destekli programları başarıya ulaştırmakta Brezilyanın hayli gerisinde olan Türkiyede, Tayyip Erdoğanın AKPsinin, küçük ve orta girişimcilerin desteğini alarak daha ilk denemesinde iktidara aday olmasına da pek şaşmamak gerekiyor galiba. oulagay@milliyet.com.tr Brezilyada kısaca "Lula" diye anılan eski sendika lideri Liuz İgnacio Lula da Silva, dördüncü denemesinde başkanlık hedefine çok yaklaşmış durumda. Başkanlık seçiminin ilk turunda oyların yüzde 46sını alan Lulanın ikinci turda başkan seçilmesi bekleniyor.

DİĞER YENİ YAZILAR