Temmuz ayında 4 girişime $2.4M!

16 Ağustos 2019

Daha önceki yazılarımda 2019 yılı girişimlere yatırım anlamında kötü geçiyor demiştim. Temmuz, Ağustos aylarında da yaz nedeniyle beklentimi düşük tuttum. Temmuz ayında da beklediğim gibi 4 girişim, bir tanesi 2.1 milyon dolar olmak üzere, toplamda 2.4 milyon dolar yatırım aldı.

Yurt dışında yatırım alan 2 Türk girişimi ise toplamda 6.1 milyon dolar yatırım aldı. Adet olarak az olsa da yurt dışındaki Türk girişimlerin bulunduğu ülkeye bağlı olarak daha yüksek miktarlarda yatırım aldığı açık bir gerçek. Tabi aynı şekilde maliyetleri de Türkiye’ye göre daha yüksek.

Temmuz ayındaki yatırımlarla beraber, Türkiye’de girişimlere melek ve girişim sermayesi düzeyinde yapılan yatırımların toplamı 10 milyon dolara ulaştı. Geçen sene tüm yıl 59 milyon dolar yatırım yapıldığını da unutmayalım. Yani bu sene aynı tutarı yakalamamız için kalan son beş ayda 50 milyon dolar yatırım yapılması gerekiyor. Adet olarak baktığımızda da, geçen sene tüm yıl 100 girişim yatırım almıştı. Bu sene ilk yedi aydaki yatırım adedi ise yirmi dokuz. Önümüzdeki beş ayda adet olarak geçen seneyi yakalayamayacağız gibi gözüküyor. Tutar olarak baktığımızda ise, birkaç büyük Seri B, Seri C yatırım turu olursa yakalama şansımız var.

İlk yedi ayın en ilginç istatistiklerinden biri de kurumların yatırımlara girme iştahı olmuş. Her üç yatırımdan birinde kurumları görebiliyoruz. Tutar olarak baktığımızda 10 milyon dolarlık toplam yatırımın 4 milyon dolarlık kısmında yine kurumlar var. Temmuz ayında İş Bankası’nın girişimlere özel çıkardığı Maxis fonu ve Albaraka Türk’ün Albaraka Fintech Fonu yatırım yapan kurumsal girişim fonları oldu. Kurumlar da olmasa dibe vurduk diyebilirdik. Tabi kurumların yatırımlara iştiraki yeterli mi derseniz tabiki yeterli değil. Tutar ve adet az olduğu için yüksek oranlar gibi gözükse de daha çok kurumun yatırım yapması, fon kurması, fonlara yatırım yapması (Limited Partner olarak) gerekiyor. Bankacılık dışında bir çok sektörden daha firmanın bu ekosisteme para koyarak girmesi gerekiyor ki ekosistem büyüsün. Bu nedenle özellikle büyük firmaların fon kurma, fonlara yatırım yapma konularını daha çok gündeme getirmesi gerekiyor. (Not: Bu konuları merak eden büyük kurumlar olursa seve seve ilgili yatırımcılarla tanıştırabilirim ki; neden ekosisteme yatırım yapmaları gerektiklerini, neden Limited Partner olmaları gerektiklerini anlatsınlar)

Temmuz ayında yatırım alan girişimlerden bahsedersek, web sitelerinden anladığım kadarıyla anlatmaya çalışayım:

Mutlubiev : Temizlik konusunda pazar yeri girişimi. Yani telefonunuzdan gün saat belirleyip anında temizlikçi çağırabiliyorsunuz. Benim de kullandığım bir girişim. Şu aralar global büyüme peşinde koşuyorlar ve gayet başarılı bir şekile büyüyorlar. Yatırım yapanlar ise Maxis ve Collective Spark.

Kahvegibikahve : Sallama filtre kahve çözümü sunan “foodtech” girişimine Tarvenn’in liderlik ettiği yatırım turunda, geçtiğimiz günlerde milli takıma veda eden basketbolcumuz Sinan Güler, Ramazan Evren, Şükrü Dönmez, Tolunay Yıldız, Ömer Duran, Ayşe Tuba Araz, Nur Öztürk ve Keiretsu Forum melek yatırımcılarından Figen Korun yer aldı.

Tam Entegre :

Yazının devamı...

Türkiye Girişim Ekosisteminin Güncel Durumu

9 Ağustos 2019

Türkiye girişim ekosistemiyle ilgili bir çok problemi, düzeltilebilecek kısımları çeşitli defalar yazılarımda dile getirdim. Bunlardan en önemlilerinden biri de Türkiye’deki girişim ortamının yurt dışında çok bilinmemesiydi. Yani Türkiye’deki girişimciler, yatırımcılar yurt dışına gittiklerinde, yatırımcı toplantılarında önce bir saat Türkiye’deki ortamı anlatıyorlar, sonra girişimlerinden bahsediyor. Bu da konunun dağılmasına neden oluyor. Bunu aşmanın en güzel yolu Türkiye’deki girişimleri, exit haberlerini, yatırım haberlerini sürekli olarak yabancı basına aktarmaktan, yabancı raporlarda yer almaktan geçiyor. Bu nedenle T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi önderliğinde startups.watch ile bu hafta başında bir rapor yayınlandı. Raporu yatırım ofisinin web sitesinden ücretsiz indirebiliyorsunuz.

Rapor ile ilgili önce Yatırım Ofisi Başkanı Arda Ermut Bey’in görüşlerini aldım.

“Türkiye; genç ve dinamik nüfusu, yaygın teknoloji kullanımı ve yeni ürün geliştirmeye yatkınlığı sayesinde teknoloji girişimleri için önemli bir bölgesel merkez olarak ön plana çıkıyor. Ülkemizdeki startup ekosisteminin bölgedeki pek çok ülkeden daha ileri seviyede olması ve özellikle erken aşama girişimler için devletimizin sağladığı destekler, bu alandaki paydaşların dikkatini Türkiye’ye çekiyor. Güncel bir gelişme de “Tübitak 1514” programı. Bu çerçevede, yerli ve uluslararası yatırımcıların, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ve üniversitelerin startup fonlarına birlikte yatırım yapma imkânı oluşuyor. Son yıllarda, Türkiye’deki bazı teknoloji girişimleri büyük ölçekli yatırımlar alarak, daha önceki aşamalardaki yatırımcılarına yüksek kazançlar sağladı. Söz konusu fonlar ile birlikte, Türkiye’de kurulacak teknoloji girişimlerine önümüzdeki 5 yıl içerisinde önemli tutarlarda yatırım yapılacağını ve bunun da sonraki yıllarda başarılı çıkış hikâyelerine dönüşeceğini öngörüyoruz. Ülkemizdeki startup ekosisteminin potansiyelini anlattığımız ve başarı hikayelerine yer verdiğimiz “Türkiye Startup Ekosistemi 2019” raporundan girişimcilerin ve yatırımcıların en iyi şekilde istifade edeceğini umuyorum.”

Raporu okur okumaz tabi ki yabancı yatırımcılar soluğu Türkiye’de almayacak. Raporun ana amacı yabancı yatırımcıların Türkiye’deki ortamı derli toplu hızlıca öğrenmesi ve bunu kolayca yapabilmesi. Saatlerce süren araştırmalar ile Türkiye’deki girişim ekosistemini öğrenmeye çalışmaları yerine kolayca bu bilgiye ulaşmaları önemli. Sonraki zamanlarda belki daha farklı soruların cevaplarını arayacaklar ama önemli olan bu soruları soracak noktalara gelmelerini sağlamak. Yani rapor sonrasında “Seri A yatırım alan, şu anda yatırım arayan global girişimleriniz var mı?”, “Yazılımcı maliyetleri ne durumda, yetenek bulmada zorluk çekiliyor mu?” gibi sorulara geçmemiz lazım ki Türkiye’deki girişimcilerimiz yabancı yatırımcılardan daha kolay yatırım alsın. O yüzden yolumuz uzun ama sürekli yabancı yatırımcıları bilgilendirmeye devam etmek şart. Girişimcilerimize düşen görev ise kafa yapılarını ilk günden globale çevirip sadece Türk insanının değil tüm dünyanın problemlerini çözecek girişimler geliştirmek olması gerekiyor.

Son dönemde fon sayısı ve yatırım miktarı ciddi oranda düştü fakat Arda Bey’in de söylediği gibi Tübitak 1514 sonrası fon sayımız da 2-3 yıl önceki sayıların üzerine çıkacak. Bu da tekrar yatırım miktarlarının ciddi oranda artması anlamına geliyor. O nedenle girişimlerin tohum yatırım, Seri A yatırım alacak kıvama gelmesi gerekiyor. Yani önümüzdeki dönem girişiminizin yatırımcıya hazır olmasını istiyorsanız şimdiden prototipinizi müşteri ile test edin, gelir modelinizi test edin, globalleşmesi için, ölçeklenebilirlikle ilgili kafa yorun. Bir sonraki Gram Games, Foriba, İyzico olmak tamamen girişimcinin yani sizin elinizde.

 

Yazının devamı...

Growth Circuit hızlandırma programı 3. dönemi tamamlandı

2 Ağustos 2019

Uluslararası hızlandırma programlarını her zaman girişimcilere tavsiye ettiğimi daha önceki yazılarımda aktarmıştım. Sebebi de hem yeni bir pazarı hızlıca öğrenmenizi sağlaması, hem uluslararası tercübesi olan insanlarla tanışma fırsatı sağlaması diyebilirim. Türkiye’de bu konuda destek veren ve ODTÜ ve ODTÜ Teknokent tarafından kurulan, aynı zamanda TIM TEB Girişim Evinin de iş ortağı olan Growth Circuit hızlandırma programı 3. dönemi güzel çıktılarıyla geçtiğimiz haftalarda tamamlanmış. Ben de programın başındaki arkadaşlardan detayları öğrenip sizlerle paylaşmak istedim.

40 girişimci önce Berkeley Innovation Acceleration Center eğitmenleri ve mentorları tarafından 2 haftalık kampa alınmış. Program sonucunda seçilen 7 girişim Growth Circuit tarafından 150 bin TL yatırım alıp, Tesla, Hotmail, Skype gibi büyük şirketlerin yatırımcısı Tim Draper’ın okulu Draper University’de 5 haftalık yoğunlaştırılmış girişimcilik eğitimlerine katılmışlar. Burada 7 girişimciden 4’ü en iyi sunum, 3’ü ise en yatırım yapılabilir girişim seçilmiş. Ayrıca 120 girişimin yarıştığı Draper University Demo Day’de Growth Circuit 2019 portföyünden 3 girişim ilk 10’a girmiş.

Bu yedi girişimin detayları ise şu şekilde:

Lmwatt: Güneşi simüle eden özel spektrumlu bitki yetiştirme aydınlatmaları üreten bir girişim. Tüm bitki yetiştirme süreçlerini optimize ederek verimliliği arttırmayı, otomatize edilmiş akıllı sera uygulamalarını hedefliyor. İleride bitkinin ihtiyaçlarını analiz eden sensörler vasıtasıyla, akıllı tarım için veri seti oluşturma hedefleri var. Bu veri seti sayesinde; her bitki türü için özelleşmiş spektrum, bitki, ortam ihtiyaçları ve hastalık çözümleri sunmayı düşünüyorlar.

Tuvis: Endüstriyel üretimde verimlilik ve ürün kalitesini artırmak için kalite kontrol süreçlerini otomatikleştiren bir ileri teknoloji girişimi. Kalite kontrol süreçleri için sunduğu yapay zeka çözümleri ile görsel ve metin verilerini analiz ederek, müşterilerinin üretim verimliliğini, ürün kalitesini  artırıyor ve maliyetlerini azaltıyor. Girişim ilk olarak tekstil sektöründeki kumaş kalite kontrol süreçlerinde çalışmalar yapmaya başlamış. İleride yapay zeka ve bilgisayarlı görme temelli teknolojisini geliştirme hedefi var.

Albert:

Yazının devamı...

Girişimcilerden Gelen Sorular

26 Temmuz 2019

Bu haftaki yazımı hazırlamak için şöyle bir metod izledim. Bana son zamanlarda eposta ile sorular soranlara ek olarak sosyal medyadan da bir duyuru yaptım ve kafalarındaki soruları sormalarını istedim. Özellikle de sormaya çekindikleri, girişimcilikle ilgili sorular varsa onları dinleyeyim, genele hitap edenleri de burada yazayım istedim. İşte size seçtiğim sorulardan bazıları ve verdiğim cevaplar (Her soruyu ve cevabı yazamadım maalesef. Bazı sorular benzerdi, birleştirdim)

Soru 1: Girişimci olmak istiyorum. Sürekli bir fikir arayışı içinde mi olmalıyız yani sürekli bir girişim fikri mi kovalamalıyız günlük hayatta?

Cevap 1: Aslında paranoyakça bir şekilde etrafınızda insanların kanıksadığı ama aslında problem olan şeyleri gözlemlemek gerekiyor. Örneğin herkes daha güzel, daha büyük otel yapma yarışındayken biri çıkıp “Neden sadece hotellerde kalıyoruz, başkasının o gün kullanmadığı evde kalamıyoruz?” deyip AirBnB’yi ortaya çıkarması en doğru arayış biçimi.

Soru 2: Aklımda küçük çaplı da olsa fikirlerim var ama nasıl başlanır bilmiyorum, nereden başlamalıyım ?

Cevap 2: Girişimcilik konusunda çok az bilginiz varsa, işiniz gücünüz de varsa sakın istifayı basıp girişimci olmayın. Benim yazdığım ve BKM Yayınları altında ücretsiz indirebileceğiniz “Dijital Girişimcilik 101” kitabını okuyun. Temel kavramları ve işleyişi öğrenin. Sonrasında Tubitak BiGG gibi oluşumları inceleyin (Fikir aşamasında en iyi desteği veren yer). Buralardan sonra da ön kuluçka programlarını inceleyip kendinizi geliştirin. Tabi bunların hepsini 2-3 ayda yapmanız lazım ki çok zaman kaybetmeyin.

Soru 3: İyi bir ürün çıkardık ama pazarlama konusunda tecrübesiziz. Nasıl bir yol izlemeliyiz ?

Cevap 3: Girişimciliği sadece iyi bir ürün, iyi bir fikir diye görmenin sonucu bu maalesef. Her yönünü düşünmek, özellikle de nasıl büyüyeceğini düşünmek en önemli konu. O yüzden daha işe başlamadan nasıl satacağını kurgulamak hatta denemek gerekiyor. Başladık artık diyorsanız sosyal medyanın gücünden yararlanmaya çalışın. Growth Hacking kavramlarıyla ilgili bilgiler edinin. Bu konuda deneysel pazarlama taktikleri uygulayın.

Soru 4:

Yazının devamı...

Girişimciler için Orta Doğu’da İş Yapma Rehberi

19 Temmuz 2019

Son dönemde sıkça kafama takılan konuların başında girişimlerin neden globalleşmek diyince hemen Amerika’ya açılmak istediği, neden yanı başımızdaki ülkelere gitmediği geliyordu. Bu nedenle özellikle Orta  Doğu’da iş yapan son 3 ayda %110 büyüyen ve 8 ülkeye satış yapan Webee’nin kurucusu ve arkadaşım Özgür Zan’a orada nasıl iş yapıldığı nelere dikkat edilmesi gerektiğini sordum.

Orta Doğuda iş yapmanın batılı ülkelere göre farklılıkları nelerdir? 

Toplantılar:

Randevu saatlerinin belirlenmesi konusunda Orta Doğu'daki müşteriler daha rahat davranabiliyor. Örneğin “haftaya ülkenize geleceğim ne gün ve saat kaçta buluşalım?” dediğinizde, “geldiğinde haber ver o zaman belirleriz” gibi yaklaşımlar olabiliyor. Bazen toplantı günü ve saati belirlendiğinde toplantıya katılım olmadığı durumlar bile yaşanabiliyor. Bu tür durumların yaşanabileceğinin farkında olarak esnek olmayı başarmak ve ülkedeki bu tür davranış kalıplarına adapte olabilmek önemli. Örneğin ilgili toplantı olmazsa, spontane olarak aklınızda B planındaki ikinci bir toplantıyı organize edebilirsiniz. Böylece vakti değerlendirirsiniz.

Toplantıların en sonuç alıcı olanı en az iş konuşulan ve en çok sohbet edilen toplantılar oluyor. Yani süre kullanımı olarak en verimsiz gözüken bir toplantı sizin için en etkin toplantı olabilir. Örneğin karar verici konumdaki kişi ile yapılan sohbetlerde Türk dizileri, spor, politika veya ülkeler/yemekler vb. farklı sohbet konularını içeren bir toplantı 3 saat sürebilir ve bu 3 saat içerisinde belki 10 dakika iş konuşabilirsiniz (“bizim ihale ne oldu?” gibi) ve o 10 dakika içinde işi alabilirsiniz veya çok önemli bir bilgi edinebilirsiniz.

Satış Süreçleri:

Satış süreçleri diğer ülkelere göre daha uzun sürüyor. Örneğin yazın sıcak olduğundan kararlar o dönemlerde alınmıyor. Bu yüzden yazın Orta Doğu’da satış yapmak yerine dünyanın farklı ülkelerinde satışa zaman ayırmak daha isabetli bir seçim. Yazın karar alıcıların ülke dışında olması, beyaz yaka üst düzey çalışanların da tatilde olmaları, kalanların da süreci zamana yayması yazın olan projelerin süresini uzatıyor.

Tahsilat:

Yazının devamı...

Girişim Ekosistemimizde Hasat Zamanı!

12 Temmuz 2019

Startups.Watch 2019 ikinci çeyrek sonuçlarını salı günü Workinton evsahipliğinde yapılan etkinlikte açıkladı. Compay, Kassa, Klonbiyotek, Kolay IK, Lifemote, Minoto, Paym.es, Playz, Price&me, Sertifier, Sopsy, Thread in Motion tohum ve sonrası yatırım alan girişimler olarak açıklandı.

Türkiye’de 2019’in ikinci çeyreğinde girişimler 12 yatırım turunda toplam 3.4 milyon dolar yatırım aldı. 2019 yılında ilk altı aya bakıldığında ise 24 girişim melek ve girişim sermayelerinden yatırım almayı başardı.

Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarının yaygınlaşması ile kurumlar yatırımlarda daha aktif rol almaya geçtiğimiz çeyrekte de devam etti. Finberg’in Compay yatırımı, Maxis’in Kolay IK yatırımı, QNB Finansbank’ın Kassa yatırımı en dikkat çeken kurumsal yatırımlar oldu.

Yatırım anlamında son 27 ayın en kötü çeyreğini gördük fakat EXIT anlamında en parlak çeyreklerden birini yaşadık. Foriba, İyzico, Lala, Panaroma ve Paraşüt satışları, ODC Business Solutions’ın ikincil işlemi en dikkat çekici işlemler oldu. Bu satın almalar hem Revo Capital ve 212 gibi girişim sermayelerinin yeni fonlarını kurma, büyütme açısından iyi bir başarı hikayesi oldu, hem de girişimciler açısından bir başarı hikayesi oldu ve yeni kurulacak girişimlere ilham olacak diye ümid ediyorum.

Yatırımlardaki düşüşün ana sebebi yeni fonların henüz kurulamamış olması ve eski fonların da ikinci fonlarını kurma çalışmalarının devam etmesidir diyebiliriz. Bunu daha önceki yazılarımda da dile getirmiştim.

Türkiye son 3 yıldır ilk defa hem Avrupa’da hem Orta Doğu’da melek ve girişim sermayesi yatırımları anlamında bir alt lige düştü. Avrupa’da 33 ülke arasında 26. sırada yer alırken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da 10 ülke arasında 7. sırada yer aldı.

Yurt dışındaki Türk girişimcilerin kurduğu girişimler geçtiğimiz çeyrekte melek ve girişim sermayelerinden yaklaşık olarak 90 milyon dolar yatırım aldı. Blok-Z, Carbon Health, Firefly, Hazelcast, MenaPay, Naturansa, Pieligence, Wordego yurt dışı merkezli olup geçen çeyrek yatırım alan girişimler oldu. Türk diasporası dediğimiz bu girişimci grubunun daha da başarılı olması lazım ki dönüp ülkemize yatırımcı olarak veya deneyimli girişimci olarak yeni girişimcilerin işlerini kolaylaştırsınlar. O nedenle Türk diasporasının başarısı da bizim için çok önemli.

Yazının devamı...

PİLOT’un yeni dönem girişimleri belli oldu!

5 Temmuz 2019

Türk Telekomun erken aşama girişimleri desteklemek amacıyla hayata geçirdiği hızlandırma programı PİLOTun yedinci dönem girişimleri belli oldu. Programın yeni dönemine seçilen 9 girişimden her birine, işbirliği desteği dışında 125er bin TL nakit desteği veriliyor. Benim de mentorları arasında olduğum hızlandırma programında yapay zeka, blockchain kullanımı özellikle dikkatimi çekti. Bu tip girişimlerin artması ülkemiz açısından oldukça önemli.

B2Metric AI

B2Metric AI, şirketlerin karmaşık problemleri yapay zeka ve makine öğrenmesi tabanlı çözebilmelerini sağlayan bulut ve on premise tabanlı yazılım çözümü. B2Metric AI özellikle Finans, Sigortacılık ve Perakende sektörlerindeki firmaların, yapay zeka teknolojileri ile veri toplama, veri temizleme, veri işleme gibi analitik süreçlerini büyük ham satış, müşteri ve resim verilerini anlamlandırıyor, optimize ediyor ve gelecek tahminlemelerini yaparak şirket karlılıklarını arttırmalarını sağlıyor.

Blok-Z

Blok-Z, enerji piyasalarındaki tüm paydaşları bir araya getirerek uçtan uca enerji ticareti gerçekleştirebilmelerini sağlayan blockchain tabanlı web platformu. Blok-Z ile aynı şebekede bulunan üreticiler, tedarikçiler ve tüketiciler serbest bir piyasada, çok daha düşük miktarlarda kayıp/kaçak ve iletim/dağıtım bedelleri ödeyerek birbirleri ile hiçbir aracı olmadan enerji ticareti yapabiliyorlar.

Efilli

Efilli, web sitesi ziyaretçilerinin davranışlarını profilleyerek firmaların yapay zeka tabanlı sadakat yönetimi yapmasını sağlayan çözüm. Efilli ile firmalar, web sitelerinin ve e-ticaret sitelerinin ziyaretçilerinin davranışlarını takip ederek, ölçerek ve değerlendirerek profilleyip, elde ettiği kullanıcı verilerinden kişiye özel anlık ve süreli teklifler sunabiliyorlar.

Yazının devamı...