Erken ergenlik boy kısalığı nedeni

Çocuk endokrinolojisi alanında dünyanın prestijli ödüllerinden “Outstanding Clinician Award”ı alan ilk Türk doktor olan Prof. Dr. Feyza Darendeliler, “Diyabet, obezite, akraba evliliğine bağlı kalıtsal hastalıklar ve boy kısalığı Türk çocuklarında sık görülen sağlık sorunları” dedi

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Pediatrik Endokrinoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Feyza Darendeliler, Avrupa Pediatrik Endokrinoloji Derneği’nden (ESPE) “Outstanding Clinician Award” ödülünü aldı. Darendeliler, hem Türkiye hem de Avrupa’da pediyatrik endokrinoloji alanında yaptığı katkılar nedeniyle ödüle layık görüldü. Ödülünü, ABD’de düzenlenen Uluslararası Çocuk Endokrinoloji Kongresi’nde (IMPE 2017) alan profesörle keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.

Hangi çalışmalarınızla ödüle layık görüldünüz?

Bu ödül için sizi ülkeniz dışından bir kişinin aday göstermesi gerekiyor. Daha sonra ESPE Bilimsel Jürisi, adaylar arasından bir kişiyi seçiyor. Bu çok gurur verici çünkü şimdiye kadar yaptığım tüm çalışmaların değerlendirilmesi anlamına geliyor.

Meme gelişmesi erkene çekildi

Bu alandaki çalışmalarınızdan bahsedebilir misiniz?

Pediatrik endokrinoloji ve diyabet, çocuk hormonlarıyla ilgili bir bilim dalı. İçinde diyabet, obezite, guatr, boy kısalığı, büyüme hormonu eksiklikleri, cinsel gelişim kusurları ve kemik hastalıkları var. 2008-2011 arasında Avrupa Pediatrik Endokrinoloji Derneği’nin yönetim kurulunda görev yaptım. Bu derneğin bir alt çalışma grubu var; Avrupa’da pediatrik endokrinoloji eğitiminin standardizasyonunu sağlıyor. Bu grubun altı yıl başkanlığını üstlendim. Uluslararası Cinsel Gelişim Bozukluğu grubunun bilimsel kurulunda iki yıl çalıştım. Avrupa Pediatrik Endokrinoloji Derneği’nin “Pediatrik Adolesan Jinekoloji” grubunun bilimsel kurul üyesiyim. Çapa’da ekibimizle çeşitli bilimsel çalışmalara imza attık. Gurur duyduğumuz, Türk Çocuklarının Büyüme Eğrileri çalışmasını hocalarımla yaptık. Projelerimiz devam ediyor. 2014’ten beri Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği’nin başkanıyım. Derneğimizin yayın organı olan “Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology” dergisinin de editörüyüm. Üzerimde emeği bulunan Prof. Dr. Olcay Neyzi olmak üzere tüm hocalarıma ve arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.

Türk çocuklarında sık görülen endokrinolojik hastalıklar hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Tip 1 diyabet konusunda Marmara Bölgesi’nde görülme sıklığı açısından yeni bir çalışmayı tamamladık. Yaklaşık 100 binde 10 çocukta ortaya çıktığını gördük.

Cinsel gelişme kusurlarının akraba evlilikleri nedeniyle görülme sıklığı artıyor. Sağlık Bakanlığı’yla ortak bir çalışma yürütüyoruz, konjenital adrenal hiperplazi taramasına başladık. Samsun, Konya, Kayseri ve Adana’da yürüttüğümüz pilot çalışmanın ilk verilerine göre, hastalığın bizdeki sıklığı Avrupa ülkelerinden daha fazla. Boy kısalığı önemli sorunlardan. Vakaların çoğu “ailesel boy kısalığı” tanısını alıyor. Yüzde 10-15’inin altında da patolojik nedenler yatıyor. Bağırsaktan emilim bozuklukları, kronik hastalıklar, Turner Sendromu, hipotiroidi, büyüme hormonu eksikliği gibi. UNICEF ve Hacettepe Nüfus İstatistikleri Enstitüsü’nün son çalışmalarına göre, yüzde 10 civarında bir boy kısalığı var Türkiye’de.

Ergenlik nedeniyle başvuruda bulunanlar da çok. Ergenliğin yaşı biraz erkene kayıyor ama çok fazla değil. Ancak meme gelişmesi erkene çekildi. Şişmanlık, beslenme, çevresel faktörlerin bunda etkisi büyük. Kız çocuklarında 8, erkek çocuklarında 9 yaşından önce başlayan ergenlik, boy kısalığına yol açıyor. Bu, mutlaka tedavi edilmesi gereken bir problem.

İleride çocuk sağlığına dair, bizi en çok endişelendirecek sorunlar nedir?

Diyabet, obezite ve akraba evliliğine bağlı görülme sıklığı artan bazı kalıtsal hastalıkların, örneğin konjenital adrenal hiperplazi gibi, bizleri en çok endişelendirecek sorunlar olduğunu düşünüyorum.

Erken ergenlik boy kısalığı nedeni

Ailelere tavsiyeler

Çocukların büyümelerini izlemek gerekiyor çünkü büyüme pek çok sistemin etkilendiği bir süreç. Herhangi bir nedenle araya giren sorun, süreci durduruyor. Yani takiple, altta yatan hastalık ortaya çıkarılabilir.

2 Beslenme önemli, konu obezite olunca tüm ailenin bilinçlendirilmesi gerekiyor. Obez çocukların genelde aileleri de obez oluyor.

İnternet çağında olduğumuz bu dönemde, bazı kaynaklardan yanlış bilgiler alınıyor. Bilgiye ulaşmak kolay ama bunun sentezini doğru yapmak zor.

Çocuk gelişimine olumsuz etkileri

Obezite, beraberinde pek çok sağlık sorunu getiriyor. İnsülin direnci ve ileride tip 2 diyabet gelişebiliyor. Kemik olgunlaşması hızlanıyor, boy kısa oluyor, karaciğer yağlanıyor. Kızlarda âdet düzensizlikleri ve polikistik over sendromu yaşanıyor.