Aşılar, her yıl 3 milyon insanın hayatını kurtarsa da, aşılamanın yaygın hale getirilmesiyle, 1.5 milyon kişinin daha ölümünü önlemek mümkün!


Mevsimsel grip, dört influenza virüsü ailesinin (iki ‘A’ve iki ‘B’ suşu) yol açtığı bulaşıcı ve hızlı başlangıçlı bir enfeksiyon. Ani ateş yükselmesi, öksürük, baş, kas ve eklem ağrısı, aşırı halsizlik ve burun akıntısıyla karakterize. Ayrıca kalp krizi riskinin artması ve diyabet gibi kronik hastalıkların ağırlaşmasına da zemin hazırlıyor. Yıllık grip salgınları dünya genelinde 3-5 milyon ağır hastalık olgusuna ve 290-650 bin ölüme yol açıyor.

Aşılama, modern tıpta gerçekleştirilen en büyük ilerlemelerden biri olarak kabul ediliyor. 60 saniyede bir, dünya genelinde beş hayat kurtarıyor. Aşıların bulunmasından bu yana ömür beklentisi,15-25 yıl arttı. Günümüzde 26 hastalığa karşı aşı var ve 20’si için de çalışmalar devam ediyor.

Grip aşıları, bağışıklık sisteminin enfeksiyonla daha iyi mücadele ederek, hastalığın şiddetli formlarının veya komplikasyonlarının önlenmesine yardımcı oluyor. 60 yıldır da kullanılıyor. Aşılanmanın inmeye bağlı ölümü yüzde 65, kalp krizine bağlı ölümü yüzde 20, diyabete bağlı ölümü yüzde 55 ve zatürreye bağlı ölümü de yüzde 53 azalttığı biliniyor.

Bir damla sağlık

Griple bağlantılı ölümlerin yüzde 90’ı, yüksek riskli gruplarda ve yaşlılarda gerçekleşiyor. Mevsimsel griple bağlantılı hastaneye yatışların yüzde 54-70’i yaşlılarda görülüyor. Aşı, yaşlılarda hastalığın ve bağlantılı komplikasyonların şiddetini yüzde 60, ölümleriyse yüzde 80’e varan oranlarda azaltıyor. Türkiye’de toplumun sadece yüzde 2.5’i, risk grubundakilerinse yüzde 10’u aşılanıyor. Bu rakam, diğer ülkelere kıyasla çok düşük. Örneğin İngiltere, Hollanda, İspanya ve Portekiz’de risk grubundakilerin yüzde 70’ı aşılanıyor.

Sanofi Pasteur, her yıl UNICEF ve diğer uluslararası örgütlere 500 milyon doz aşı sağlıyor. Amaç, aşıyla önlenebilir bir hastalık nedeniyle hiç kimsenin acı çekmediği ve ölmediği bir dünya yaratmak.

Aşı Haftası nedeniyle bir araya geldiğimiz yetkililerle, Türkiye’deki mülteci sorununu, dünyayı tehdit eden salgınları ve risk grubundakileri konuştuk.

‘400 bin mülteci aşılandı’

“Türkiye’de ciddi bir mülteci sorunu var. Sağlık bakanlığınız, Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF, ortak hareket ederek beş yaşın altındaki 400 bin mülteci çocuk için aşı sağladı. Bu aşılanmayla hem çocuklar korundu hem de mültecilerin getirdikleri virüsler, Türk vatandaşlarının sağlığını tehdit etmedi. Bu girişim, hem halkınız hem de mülteciler için başarıyla sonuçlandı. 2003-2016 yılları arasında, yine ülkenizde yürütülen aşılama kampanyasıyla da dünya genelinde ses getirdiğiniz. Şu anda ülkenizde çocukların yüzde 96’sı aşılanıyor.

Bir damla sağlık

Aşı konusundaki en büyük sorun, insanların aşının kendilerini hasta ettiğini düşünmesi. Aslında aşı olmayı tercih etmemek, kişisel bir karar değil, çünkü kamu sağlığını etkiliyor. Anti aşı söylemleri hep vardı ama son yıllarda internet sayesinde endişe, daha hızlı yayılıyor. Yıllar önce aşının içeriğindeki cıva nedeniyle otizme yol açtığına dair yapılan açıklama, kafaları karıştırdı. Ancak bu çalışma, saygıdeğer değildi ve reddedildi. Daha sonra Danimarka’da 1 milyon çocuğun katılımıyla gerçekleşen bir araştırma yapıldı. Otizm konusunda aşılanan ve aşılanmayan çocuklar arasında hiçbir fark olmadığı ortaya çıktı. Ton balığında, aşının içindekinden daha fazla cıva var. Ayrıca hastalanmayacakları için erişkinlerin de aşıya ihtiyacı yok zannediliyor. Ama zonaya yakalandığınızda, bunun gerekli olduğunu görürsünüz, çünkü hastalık riskini yüzde 99 oranında engelleyen bir aşı var.

Her ülkenin bir aşı planı ve salgın programı olmalı. Bu bir, yatırımdır. İnsanlar, ‘Grip öldürmez!’ diyor. Zaten gripten değil, yol açtığı sağlık sorunları yüzünden hayatını kaybediyor.”

‘Eğitim ve iletişim önemli’

“Grip aşılarının, her grup için işe yaradığını gördük. Etkinlik düzeyi toplumsal değişimler gösterse de, herkese faydalı. Kanser hastaları da aşıya olumlu yanıt veriyor ama sağlıklı bir insanda yarattığı etki kadar güçlü değil. Dünya Sağlık Örgütü, özellikle 65 yaşın üzerindekiler için grip aşısını tavsiye ediyor, çünkü bağışıklık sistemleri zayıf ve kronik hastalıkları var.

Bir damla sağlıkVirüs, mutasyona uğradığı için içeriği yılda iki kez yenileniyor. Kuzey ve Güney Yarımküre için formülasyonlar üretiliyor, çünkü dünyanın çeşitli bölgelerinde farklı şekilde ortaya çıkabiliyor. Geçtiğimiz yıl H3N2, Amerika’da salgına neden oldu. Avrupa’daysa, Influenza B’nin etkisi büyüktü. Toplumdaki en büyük sorun, insanların ‘Grip oldum, kötüyüm ama nasılsa birkaç güne düzelirim’ şeklinde düşünmesi. Ancak bu süre içinde zatürre ve üst solunum yolu enfeksiyonları kapabilir, kalp krizi geçirebilirsiniz. Eğitim ve iletişim önemli. Bu sayede insanları uyarmak, mümkün olabilir.”

‘Hazırlıklı ol, en iyisini yap’

“Grip aşıları, sezonluktur. O dönem hangi virüslerin etkili olacağı tahmin edilerek hazırlanıyor. Bu nedenle insanların aşılarını her yıl yaptırmaları gerekiyor. Grip virüsünün insanlık için büyük bir tehdit yaratmasının sebebi, sürekli mutasyona uğraması. Bazı virüsler yıllarca aynı kalırken, bazıları değişiyor. Grip virüsü için bu değişim, altı ay ya da daha kısa olabiliyor. Küçük değişimler, büyük değişimlere yol açabiliyor. Bu yüzden, hazırlıklı ol ve aşını yaptır. Elinden gelenin en iyisini yap, çünkü ne olacağını bilemezsin...”

Bir damla sağlık

Bu aşılar ihmal edilmemeli

- Her yıl grip aşısı

- 50 yaşından sonra her 10 senede bir tetanos ve difteri aşısı

- 50 yaşından sonra zatürre aşısı

- 60 yaşından sonra zona aşısı

- Çok seyahat ediyorsanız ve gittiğiniz yerler güvenli değilse, Hepatit A ve B ile sarı humma aşıları öneriliyor.

Bir damla sağlık

Risk grubundakiler

- Hamileler

- 65 yaşın üzerindekiler

- 5 yaşın altındaki çocuklar

- Kronik rahatsızlıkları bulunanlar

- Sağlık çalışanları

Kanser oranlarını azaltıyor

Asya toplumunda en çok görülen hastalıklardan biri olan karaciğer kanserine yakalanma oranları, aşılama sayesinde yıllar içinde ciddi düşüş gösterdi.

Bir damla sağlık

26 aşı kullanımda

Günümüzde, aralarında kolera, difteri, çocuk felci, boğmaca, tetanos, hepatit A ve B, grip, sarı humma, HPV, diyabet ve zatürre gibi hastalıkların da bulunduğu 26 aşı kullanılıyor.

Bir damla sağlık