Çin gemileri okyanusu tarıyor! Guam muamması: 'Çatışma için bilgi topluyorlar'
Çin, şu anda dünyanın en büyük ekonomisi olarak yalnızca çevresindeki denizlerde değil, aynı zamanda küresel ölçekte de birçok alanda aktif olarak faaliyet gösteriyor. Özellikle balıkçılık sektöründe ön planda olan Çin, lideri Xi Jinping'in önderliğinde, ülkesini dünya çapında güçlü bir donanma, en büyük derin deniz balıkçılığı filosu ve deniz tabanından mineral çıkarma konusunda lider bir güç haline getirmek için önemli stratejik hamleler yapıyor. Ancak bu araştırmaların altında uzmanlara göre başka bir amaç da yatıyor.
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Çin, son yıllarda okyanus tabanlarına yönelik araştırmalarını artırdı. Bu maksatla kullanılan gemiler, yakın bir zamana kadar ağırlıklı olarak Çin’e yakın sularda faaliyet gösterse de, son yıllarda bu durum değişmiş durumda. Geçen yıl Pasifik Okyanusu’nun batı bölgelerinde çalışmalar yapmaya başlayan araştırma gemileri, Çin ordusunun da ilgi duyduğu alanlarda okyanus tabanına ilişkin veri topluyor. Bu bilimsel araştırma gemileri, deniz yaşamı ve iklim değişikliğinin etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağlayacak. Ancak ABD merkezli New York Times gazetesinde yer alan habere göre bu araştırma gemilerinin elde ettiği bulgular, Çin'in Pasifik'te denizaltılarını nasıl konuşlandıracağı veya daha gizli Amerikan denizaltılarını nasıl takip edeceği gibi hususların değerlendirilmesinde de kullanılabileceğine dikkat çekti.
Yeni Zelanda ve Washington'da ofisleri bulunan Starboard Maritime Intelligence adlı şirketin sağladığı gemi konum verilerine göre, Çin’e ait gemiler, Tayvan'ın doğu kıyıları ve Filipinler'in batısında bulunan Guam Adası yakınlarında çalışıyor. Bu bölgelerin Çin donanması için de stratejik açıdan hayati önem taşıyan bölgeler olduğu biliniyor.
ARAŞTIRMALAR ASKERİ OPERASYONLAR İÇİN Mİ YAPILIYOR?
New York Times, Starboard verilerine bakarak ve gemilerdeki bilim insanları tarafından hazırlanan rapor ve çalışmaları incelediğinde, yapılan çalışmaların olası askeri operasyonlar için de yol gösterici sonuçlara sahip olduğu sonucuna ulaşıldığını iddia etti. Starboard verilerine göre, sonar ve derin deniz örnekleme ekipmanlarıyla donatılmış Xiang Yang Hong 6 ve diğer beş Çin araştırma gemisi, geçen yıl Tayvan'ın doğu kıyısı boyunca 25 geçiş yaptı. Aynı dönemde, Çin gemileri de Guam çevresindeki suları araştırmak için Çin anakarasından çok uzaklara gitti ve ABD’ye bağlı Guam Adası'nın doğu ve batı kesimlerinde derin deniz araştırmaları gerçekleştirdi. Gemiler, belirledikleri alanlarda geniş bir alanı kapsayan paralel geçişler yaptı. 
Gazetenin haberinde yer alan bilgilere göre, Tansuo No. 1 gibi bazı araştırma gemileri, gelişmiş sonar sistemleriyle birlikte yaklaşık 6 kilometre derinliğe kadar inebilen basınca dayanıklı insanlı denizaltılar taşıyor. Ek olarak, bazı gemilerde deniz dronları ve su altı planörleri de bulunuyor.
Çin, okyanus araştırmalarında genellikle askeri gemiler yerine sivil araştırma gemilerini kullanıyor. Bu gemiler, devlet ajansları, üniversiteler ve araştırma enstitüleri tarafından işletildiği ve askeri gemilerden daha az dikkat çektiği için Çin'e hassas sularda daha serbest hareket etme imkanı tanıyor. Bu strateji, Çin'in okyanus araştırmalarını bilimsel amaçlarla yürütürken, aynı zamanda askeri çıkarlarını da göz önünde bulundurmasına olanak sağlıyor. Böylece, Çin hem bilimsel veriler toplarken hem de stratejik sularda daha fazla faaliyet gösterebiliyor.
POTANSİYEL BİR ÇATIŞMANIN ÖN CEPHESİNDE GEZİYORLAR
Geçen şubat ayında Çin tarafından işletilen araştırma gemileri, yaklaşık 5 gün boyunca Tayvan’ın doğu kıyılarında çalışmalar yaptı. Sonraki aylarda aynı bölgelerde 5 farklı gemi daha araştırma çalışmalarına katıldı. Düşük hızda hareket eden gemiler, gelişmiş sonarlar başta olmak üzere çeşitli sistemleri kullanarak denizaltı haritalama çalışması gerçekleştirdi. Bu gemilerden bazıları Tayvan deniz sınırlarına çok yaklaşmış olsa da, herhangi bir ihlal yapmadı. Bu da Tayvan’ın itiraz etmesinin önüne geçti. Tayvan’ın doğu kıyılarının önemli hava ve deniz üslerine ev sahipliği yaptığı biliniyor. Uzmanlara göre, olası bir savaş çıkması halinde bu bölgenin Çin donanması için stratejik bir hedef olması bekleniyor.
'BAŞKA AMAÇLARLA YAPILMIŞ OLABİLİR'
Çin gemileri, geçen yılın başlarında, Amerikan bombardıman uçaklarına, denizaltılarına, deniz piyadelerine ve radar sistemlerine ev sahipliği yapan Guam Adası yakınlarındaki denizleri de araştırmaya başladı. ABD’ye bağlı olan bu adanın yakınlarında yapılan araştırmaların, maden aramaları da olabileceği iddia ediliyor. Ancak Hawaii Üniversitesi'nden emekli deniz araştırmacısı Christopher Kelley, bölgenin maden arama için öncelikli olmadığını belirterek, “Çin gemilerinin araştırma yaptığı Guam'ın batısındaki sular, mineral arama için öncelikli alanlar olarak kabul edilmiyor. Dolayısıyla bu araştırmalar başka amaçlarla yapılmış olabilir” şeklinde konuştu.
Hudson Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olan eski ABD Donanması denizaltı subayı Bryan Clark, Çin araştırma gemilerinin denizaltı kablolarını ve ABD’nin denizaltı tespit teknolojisini tespit etmeye de yardımcı olabileceğini söyledi. Clark, "Çinlilerin çatışmadan önce denizaltıların bölgede kullanımı için araştırmalar yaptığını görebilirsiniz. Olası bir savaş halinde bu bölgelerde aniden ortaya çıkıp ABD kuvvetlerine saldırabilir ve güvenlik riskleri oluşturabilirler” dedi.
Uluslararası hukuka göre, sivil araştırma gemilerinin uluslararası sularda ve izin almaları koşuluyla diğer ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerinde faaliyet göstermelerine izin veriliyor. Ancak Çin'e ait gemilerin her geçen gün varlığını arttırması, bu çalışmaların askeri amaçlar taşıdığı iddiasıyla birlikte Asya-Pasifik bölgesinde endişeye yol açmış durumda. Endişelere rağmen, Çin'in araştırma çalışmaları devam ediyor. Geçen ay, Çin’e ait araştırma gemileri Guam'ın doğusundaki denizlere ulaştı ve bölgede tekrar araştırma yapmaya başladı. Bölgedeki gerilim her geçen gün artarken, bu sürecin gelecekte nasıl şekilleneceğini ise zaman gösterecek.
EN ÇOK OKUNANLAR
KEŞFETYENİ