Orta Doğu'daki savaşın 'kör noktası' bulundu! 'İran ve Rusya, ABD'nin ulaşamadığı bölgede harekete geçti'
10.05.2026 - 08:34 | Son Güncellenme:
DIŞ HABERLER SERVİSİ
The New York Times'ın analizine göre uzun süredir göz ardı edilen bir su yolu, Orta Doğu'da gerginlikler sürerken Rusya ve İran için askeri sevkiyat ve temel gıda ticareti açısından stratejik bir can damarı haline geldi. Bölgenin ABD denetiminden uzak yapısı nedeniyle yaptırımları delmek için ideal bir ‘jeopolitik kara delik’ işlevi gördüğü vurgulandı.
MİLLİYET.COM.TR - ABD merkezli The New York Times, İsrail’in İran’a yönelik son saldırılarının ardından Hazar Denizi’nin Rusya ile İran arasındaki stratejik öneminin arttığını yazdı. Gazeteye göre, Batı yaptırımları altında bulunan iki ülke, hem ticari hem de askeri sevkiyatlarda Hazar hattını giderek daha yoğun kullanıyor.
Haberde, İsrail savaş uçaklarının mart ayında İran’ın Bandar Enzeli Limanı’ndaki deniz kuvvetleri komuta merkezini hedef aldığı belirtildi. İsrail ordusunun yayımladığı görüntülerde büyük patlamalar ve yoğun siyah dumanların görüldüğü aktarıldı.
İsrail’in saldırıda İran donanmasına ait bazı gemileri de imha ettiğini açıkladığı kaydedilirken, operasyonun Basra Körfezi yerine yüzlerce kilometre kuzeydeki Hazar Denizi kıyısında gerçekleşmesinin dikkat çektiği vurgulandı.
'RUSYA, İHA PARÇALARINI HAZAR ÜZERİNDEN İRAN’A GÖNDERİYOR'
Gazeteye konuşan ABD’li yetkililer, Rusya’nın Hazar Denizi üzerinden İran’a insansız hava aracı parçaları gönderdiğini öne sürdü. İsmi açıklanmayan yetkililer, bu sevkiyatların İran’ın son çatışmalarda kaybettiği drone kapasitesini yeniden inşa etmesine yardımcı olduğunu savundu.
Haberde, İran’ın son savaşlarda dron envanterinin yaklaşık yüzde 60’ını kaybettiği değerlendirmesine yer verildi.
Ayrıca Rusya’nın, ABD donanmasının abluka uyguladığı Hürmüz Boğazı üzerinden normalde taşınan bazı ticari malları da alternatif güzergah olarak Hazar Denizi üzerinden İran’a ulaştırdığı belirtildi.
'İRAN GIDA İTHALATINI HAZAR’A YÖNLENDİRDİ'
İranlı yetkililerin alternatif ticaret yolları oluşturma çalışmalarının hızlandığını açıkladığı belirtilen haberde, Hazar kıyısındaki dört İran limanının buğday, mısır, hayvan yemi, ayçiçek yağı ve diğer temel ürünlerin taşınması için aralıksız çalıştığı ifade edildi.
İran Gıda Sanayicileri Birliği Başkanı Mohammad Reza Mortazavi’nin devlet televizyonu IRIB’e yaptığı açıklamada, temel gıda ithalatının aktif biçimde Hazar rotasına kaydırıldığını söylediği aktarıldı.
Rus liman verileri ve ticaret yetkililerinin açıklamalarına göre Hazar’daki taşımacılık hacminin son aylarda hızlı biçimde arttığı kaydedildi.
Vitaly Chernov, daha önce Karadeniz üzerinden İran’a gönderilen yıllık yaklaşık 2 milyon ton Rus buğdayının artık Hazar Denizi hattına kaydırıldığını belirterek, "Orta Doğu’daki istikrarsızlık ortamında İran’a uzanan Hazar rotaları çok daha cazip hale geldi" dedi.
'TAŞIMACILIK HACMİ İKİ KATINA ÇIKABİLİR'
Rus ihracatçılarına İran pazarında aracılık yapan RusIranExpo Başkanı Alexander Sharov ise Hazar’daki kargo hacminin bu yıl iki katına çıkabileceğini söyledi.
Sharov, Batı yaptırımları nedeniyle bazı büyük şirketlerin Hazar üzerinden taşımacılıktan çekindiğini ancak Hürmüz krizinin bu çekinceleri azaltabileceğini ifade etti.
'YAPTIRIMLARI DELMEK İÇİN İDEAL BÖLGE'
Dünyanın en büyük gölü olarak kabul edilen Hazar Denizi’nde gerçekleşen ticaretin önemli bölümünün dışarıdan takip edilmesinin zor olduğu belirtilen haberde, Rus ve İran limanları arasında çalışan gemilerin sıklıkla uydu takip sistemlerini kapattığı kaydedildi.
Haberde, Basra Körfezi’nin aksine ABD’nin Hazar Denizi’nde gemileri durdurma veya denetleme yetkisine sahip olmadığına dikkat çekildi. Çünkü bölgeye yalnızca kıyıdaş beş ülkenin erişimi bulunuyor.
Paris merkezli Sciences Po öğretim üyesi Nicole Grajewski, “Yaptırımlardan kaçmak ve askeri sevkiyat yapmak için ideal bir yer düşünülürse, Hazar tam olarak böyle bir bölge” değerlendirmesinde bulundu.
İHA İŞ BİRLİĞİ DİKKAT ÇEKİYOR
Haberde, Rusya ile İran arasındaki savunma iş birliğinin özellikle İHA alanında derinleştiği ifade edildi.
ABD’li yetkililer, Rusya’nın İran’a gönderdiği parçaların savaşın seyrini tek başına değiştirmeyeceğini ancak İran’ın dron kapasitesini güçlendireceğini savundu.
Yetkililer ayrıca geçmiş yıllarda sevkiyatın ters yönde işlediğini, İran’ın Ukrayna savaşında kullanılmak üzere Rusya’ya dron gönderdiğini belirtti.
Ancak Temmuz 2023 sonrası Rusya’nın, İran lisansıyla Tataristan’daki fabrikalarda kendi Şahid dron üretimine başlamasıyla İran’dan gelen doğrudan tedarik ihtiyacının azaldığı ifade edildi.
OLYA LİMANI İDDİASI
Haberde, Ukrayna ordusunun ağustos ayında Rusya’nın Olya Limanı’nda bulunan bir gemiyi vurduğunu açıkladığı hatırlatıldı. Kiev yönetimi, söz konusu geminin İran’dan Şahid dron parçaları taşıdığını öne sürmüştü. Rusya ise geminin yalnızca hasar aldığını açıklamıştı.
ABD Hazine Bakanlığı’nın da Eylül 2024’te gemi ve sahibi MG-Flot hakkında yaptırım kararı aldığı, şirketin İran’dan Rusya’ya kısa menzilli balistik füze taşıdığı iddiasında bulunulduğu aktarıldı.
7 BİN KİLOMETRELİK TİCARET YOLU HEDEFİ
Haberde, Moskova ile Tahran’ın yaklaşık 20 yıldır Baltık Denizi’nden Hint Okyanusu’na uzanan 7 bin 200 kilometrelik bir ticaret koridoru oluşturmayı planladığı belirtildi.
Projeyle Batı kontrolündeki ticaret yollarının bypass edilmesinin hedeflendiği, plan kapsamında yeni limanlar, demir yolları ve modern taşımacılık altyapıları kurulmasının öngörüldüğü ifade edildi.
Ancak uzmanlar, her iki ülkenin de savaşlar ve yaptırımlar nedeniyle ciddi ekonomik baskı altında olduğunu, bu nedenle altyapı projelerinin finansmanında sorun yaşanabileceğini belirtiyor.
ABD İÇİN JEOPOLİTİK KÖR NOKTA
Haberde, Hazar Denizi’nin ABD açısından da önemli bir stratejik sorun haline geldiği vurgulandı.
Hudson Institute uzmanı Luke Coffey, "Amerikalı karar vericiler için Hazar Denizi adeta jeopolitik bir kara delik gibi; neredeyse yok sayılıyor" dedi.
Coffey, ABD askeri yapılanmasında bölge ülkelerinin farklı komutanlıkların sorumluluk alanına girdiğini, bunun da koordinasyonu zorlaştırdığını söyledi.
İSRAİL SALDIRISININ NEDENİ
Washington merkezli The Washington Institute uzmanı Anna Borshchevskaya ise Rusya ile İran’ın yaptırımları aşmanın yollarını bulduğunu savundu.
Borshchevskaya, "İsrail’in limanı vurmasının nedeni de buydu. Çünkü bu küçük ama kritik ticaret hattı üzerinden Rusya, İran’a önemli destek sağlayabiliyor" değerlendirmesinde bulundu.
EN ÇOK OKUNANLAR
KEŞFETYENİ