‘Bakanlık onay versin çöp tesisini yapalım’

ASLI ÖKTENER- İzmir'de neden 1 aydır çöp konusunu konuşuyoruz? 

Şöyle; aslında bizim çöp dökme alanı ya da çöp bertaraf etme tesisiyle ilgili sorunumuz var. Uzun zamandır yapılmak istenen çöp bertaraf tesisleri ile ilgili yeni bir yer seçildiğinde, yeni bir yerle ilgili talep açıldığında, bu işin politize olmuş olması yani bir yerde siyasi tartışmalara malzeme olması meseleyi çözümsüzlüğe götürdü.

Bu Yamanlar’da da böyleydi. Menderes’te de böyle oldu. Bazıları Menderesli vatandaşları, “Buraya çöp dökülecek” diye kışkırttı. Halbuki çöp dökme değil orada bir çöp bertaraf tesisi kurulacak. İnsanlar doğruyu anlamadığı için de karşı çıktı.

Sonrasında İzmir Büyükşehir Belediyesi adına pek çok yerle ilgili pek çok başvuru yapıldı. Mesela Kemalpaşa’da bir yakma tesisi için iyi bir aşamaya gelmişken, valiliğin olumsuz müdahalesi nedeniyle o da durdu. Menemen Çaltı gündeme geldi, ilçe belediye başkanı “Buraya çöp döktürmeyiz” dedi. 

Peki, nereye dökülecek bu çöp? Nerede bertaraf edilecek, nereye tesis yapılacak? Harmandalı için de döküm yasağı gelince bu kriz büyüdü. Şu an Bergama'da ve Ödemiş’te iki çöp tesisi var. Buralarda eritiliyor ama mesafeler çok uzun kapasitelerde yeterli değil. O yüzden zaman zaman sorunlar yaşanıyor.

Ayrıca bazı ilçe belediyeleri içinde de çöp toplama ile ilgili sıkıntılar var.

Nasıl çözülecek peki bu sorun?

Bakanlığın siyaset dışı alacağı kararla çözülecek. Çünkü çöp bertaraf tesisiyle ya da çöp dökme alanıyla ilgili yetki bakanlığa tabii. Yani İzmir Büyükşehir Belediyesi, bakanlık izin vermedikçe kendi kendine bir yer belirleyip çöp tesisi yapamaz.

AK Parti Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı, Yamanlar’da çöp tesisi yapımı için belirttiğiniz gibi ÇED izni ve yeraltı kaynakları sorunu olmadığını açıkladı, “Cemil Bey’in elinde buna dair belge var mı?” diye soruyor… 

Ceyda Hanım, sanırım biraz heyecan ve telaşla böyle alelacele açıklamalar yapma gereği duyuyor. Kamuoyunda da sesi duyulsun istiyor anlıyorum ama ne olur doğruları öğrenip öyle konuşsun. Çünkü bir kere, belge soruyor ancak ben İzmir Büyükşehir Belediye Başkanıyım. Yani bir konuda bir şey söylüyorsam onun doğru olduğunu vatandaşlarımız bilmeli. Kendisi aynı şeyi Çeşme'deki su sorunu için de yaptı. Gitti, “Bak işte ne güzel her şey takır, takır çalışıyor” dedi. Onun üzerinden 3 hafta geçti, ilçeye yeni su vermeye başladılar. Yani şaşırıyor, biraz da üzülüyorum. Ayrıca kendisine istediği zaman belgeleri gönderebiliriz. 

Gelelim Yamanlar Kuzey Bölgesi Katı Atık Bertaraf Tesisi’ndeki duruma… Tesis için 2013 yılında başlayan ön fizibilite raporu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sunulmuş ve onaylanmış.

ÇED sürecinin ilk aşaması olan “ÇED Başvuru Dosyası (ÇBD)” hazırlanarak 25.02.2015 tarihinde ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü’ne başvurulmuş. Ardından “ÇED Raporu Özel Formatı” oluşturmak üzere ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan komisyon üyesi kurumların görüşleri toplanmış.

İlgili komisyon üyesi kurumlardan Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından yapılan incelemelerde proje alanının yer altı suları açısından son derece riskli olduğu belirtilmiş ve ayrıntılı hidrojeolojik etüt çalışmaları talep edilmiş.

Hazırlanan hidrojeolojik etütler ve Susuzlaştırma Projesi DSİ tarafından değerlendirilmiş, belirli koşulların sağlanması halinde yer seçimine onay verilmiş. Ancak ÇED Özel Formatı’na istinaden toplanan kurum görüşleri sonrasında, sahanın mülkiyet sorunları ve proje sınırları içerisinde bulunan bazı parsellerde devam eden davalar sebebiyle gerekli ilerleme sağlanamamış, mülkiyet devri yapılamamış.

Geçen sürenin İzmir açısından kaynak kullanımı ve Harmandalı Kapatma Planı bakımından ciddi riskler doğuracağı ortaya konulmuş bu sebeple ÇED Raporu hazırlanmamış. Çevresel etkilerin kontrolü ve yer altı su seviyelerinin öngörülen sürede sağlanamaması nedeniyle sürecin devam ettirilmesi uygun bulunmamış ve işlem sonlandırılmış.

Geldiğimiz noktada; şu anda bize acil çözüm lazım. Tüm yasal süreçler tamamlansın, Yamanlar’a da ayrıca tesis yapalım. Çünkü bu tesislerin bölgeye zarar vermeyeceğine inanıyorum. Tıpkı Menemen ve Menderes’te de vermeyeceği gibi.

Ayrıca Menemen’in kendi çöpü yok mu? Onu nereye getireceğiz? Ceyda Hanım’ın çöpünü Ceyda Hanım nereye götürmemizi istiyor mesela? Bergama ve Ödemiş’te de tesisler var koku, kirlilik vs. sorun var mı? Hayır. Özetle çöpün siyaseti olmaz. Müsaade edin bu çöpler sağlıklı bir şekilde o tesislerde bertaraf edilsin. 

Çevre Bakanı Murat Kurum’a İzmir ziyareti sırasında bu konuyu aktaracak mısınız?

Görüşebilme fırsatı bulabilirsek evet. Bizim de aynı gün İzmir Fuarı açılışımız var biliyorsunuz. 

Bugün çöp tesisi yapımına başlansa kaç yıl sürer?

Bir yıl, bir buçuk yıl kadar. Maliyeti de büyüklüğüne bağlı olarak değişir.

İzmir’de günde kaç ton çöp toplanıyor?

Günlük 5500- 6000 ton arası.

Bir başka iddia ise kentte çöpten dolayı çıkan yangınlar…

Çöpler yangınlara neden olmuyor, ben bunun da bir sabotaj olduğunu düşünüyorum. Bazı insanlar bu çöplerin olduğu yerleri özellikle yakıyorlar. Yani bu siyasi nedenlerle de yapılıyor olabilir. Olayın vahametini arttırmak için kasıt var.

Sizin çöplerin toplanması için ilçe belediyelerine desteğiniz oluyor mu?

Kısa süreli çözümlere destek verebiliriz. Kanunun verdiği bir şey bu, çöpleri ilçe belediyeleri toplamakla yükümlü. Biz Büyükşehir Belediyesi olarak onu bertaraf etmekte yükümlüyüz. Ancak herhangi bir yerde bir sıkışıklık olduğunda geçici olarak yardımcı olabiliyoruz.

İzmir’e acilen çöp tesisi yapımı için AK Parti kanadına bir mesajınız olur mu?

Ben bu mesajı aslında sürekli veriyorum.  Ancak AK Parti tarafında inanılmaz, bir makinalı tüfek gibi her gün su, Körfez ve çöp eleştirileri gündeme getiriliyor. 

“Susuzluk var” deniyor, Türkiye'nin yarısından fazlası şu anda kuraklık tehlikesi yaşıyor. AK Parti’nin yönettiği kentlerde de durum böyle. Ama bunu sanki İzmir’e has bir durummuş gibi, hepimizin aklıyla dalga geçermiş gibi söylüyorlar. Üstelik her taraf su kaynağı olduğu halde DSİ’nin kötü yönetiminden kaynaklanan problemle susuzluk çeken şehirler de var.  Hep beraber el ele, kol kola versek bütün sorunlarla ilgili çözüm üretsek en iyisi değil mi?

Başından beri söyledim, yine söylüyorum. Kim ne emek harcarsa söz veriyorum, onun emeğini takdir ettiğim, teşekkür ettiğim konuşmalar yapacağım diye…

Neden birbirimize sürekli çamur atıyoruz, darılıyoruz, kötülüyoruz? Toplum bizim kavgamızı seyrediyor, orada sorunlar yaşanıyor. Yani başka bir düşman ülkeye mi hizmet veriyoruz. İzmir'e kıyılır mı? Bu kent güzel insanların, iyi insanların şehri. Kavga şehrinde yaşamıyoruz.

Siz İzmir'e hizmet etmek yerine sürekli cezalandırmaya çalışırsanız tepki duyar insanlar. Bu yüzden herkesin çözüme katkıda bulunması lazım. İzmirliler zaten kendi takdiriyle ne zaman kimi destekleyeceğini bilir. 

Kasıma kadar suyumuz yeter

İzmir’in kaç günlük suyu kaldı?

Tüketime bağlı biraz. Kasım ayına kadar yetecek şekilde planlanma yapmaya çalışıyoruz. Gece kesintileriyle de tasarruf sağlanıyor. Su kapasitesinin yüzde 10’u kent kullanımına gidiyor biliyorsunuz. Yüzde 70 oranında tarımsal sulamaya. Yani bakanlığın vahşi sulama için önlemleri artırması gerekiyor.

İçme suyu hatlarındaki kayıp kaçaklar engellenmiyor diye de eleştiriler oluyor?

Engellenmiyor değil, kayıp kaçak yoğun olan yerlerde alt yapı, yenileme çalışması sürekli yapılıyor. 2024 Nisan-2025 Temmuz arasındaki yeni içme suyu şebeke imalatımız toplam 575 kilometre. İçme suyu bakım onarım miktarı 381 kilometre, toplam içme suyu metrajımız ise 956 kilometre. Ayrıca yağmur suyu ayrıştırması için de çalışmalarımız devam ediyor. En son Menemen’de 620 milyon lira bedelle içme su hatlarını yeniledik.