Kas kaybında erken teşhis için yeni uygulama

DİDEM SEYMEN - Kas kütlesinde yaşa bağlı azalma, hareket kabiliyetinin düşmesi, düşme riskinin artması ve günlük yaşamda bağımsızlığın azalması gibi önemli sonuçlara yol açabiliyor. Uzmanlar, Türkiye’de yaşlı nüfusta sarkopeni görülme sıklığının yüzde 25’in üzerine çıkabildiğini, hastanede yatan bireylerde ise bu oranın yaklaşık yüzde 50’ye kadar yükseldiğini belirtiyor.

Kas kaybının çoğu zaman sinsi ilerlediğine dikkat çekilirken, 40 yaşından itibaren her on yılda kas kütlesinde yaklaşık yüzde 8’e varan azalma görülebildiği, 70 yaş sonrası bu hızın daha da arttığı ifade ediliyor. Bu nedenle erken dönemde yapılacak taramaların, ilerleyen yaşlarda yaşam kalitesini korumada kritik rol oynadığı vurgulanıyor.

Yeni uygulamada kullanılan baldır çevresi ölçüm bantları, kas kütlesinin sahada hızlı ve kolay şekilde değerlendirilmesine imkan tanıyor. Kâğıt mezura benzeri yapıya sahip olan bu araçlar, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde, polikliniklerde ve evde bakım süreçlerinde pratik bir tarama yöntemi olarak öne çıkıyor. Renk kodlu sistem sayesinde sağlık çalışanları, dakikalar içinde risk değerlendirmesi yapabiliyor. Araştırmalar, baldır çevresi ölçümünün yalnızca tek bir eşik değer üzerinden değil, yaş ve cinsiyete göre belirlenen yüzdelik dilimler üzerinden değerlendirilmesinin daha doğru sonuçlar verdiğini ortaya koyuyor. Çalışmalarda 65 yaş üzerindeki bireylerin yaklaşık yüzde 32’sinde olası sarkopeni tespit edilirken, en düşük ölçüm grubunda bu oranın yüzde 46’ya kadar yükseldiği, daha yüksek dilimlerde ise yaklaşık yüzde 26 seviyelerine gerilediği bildiriliyor.

Uzmanlara göre bu bulgular, baldır çevresi ölçümünün basit ancak güçlü bir erken uyarı aracı olabileceğini gösteriyor. Özellikle ileri tanı imkanlarının sınırlı olduğu alanlarda bu yöntem, kas kaybı riskini erken dönemde fark etmeye yardımcı olabiliyor. Akademik Geriatri Derneği yetkilileri, yaş ve cinsiyete göre yapılan yüzdelik değerlendirmelerin kas sağlığını daha doğru yansıttığını ve klinik karar süreçlerini desteklediğini belirtiyor. Uzmanlar, tek bir sınır değer yerine katmanlı değerlendirme yaklaşımının, bireyler arasındaki fizyolojik farklılıkları daha iyi ortaya koyduğunu ifade ediyor.

Kas kaybının erken tespit edilmesi, uygun beslenme programları, fiziksel aktivite ve düzenli takip ile ilerlemenin yavaşlatılmasına ve komplikasyonların azaltılmasına imkan sağlıyor. Bu sayede bireylerin günlük yaşamda bağımsızlıklarının daha uzun süre korunabileceği vurgulanıyor. Türkiye’de hayata geçirilen uygulama kapsamında kullanılan ölçüm bantlarının geliştirilmesinde uluslararası araştırmacıların katkısı bulunurken, sürece sağlık teknolojileri alanında çalışan Abbott’un da destek verdiği belirtiliyor. Uzmanlar, kas sağlığının sağlıklı yaşlanmanın temel bileşenlerinden biri olduğuna dikkat çekerek, erken tarama uygulamalarının yaygınlaşmasının halk sağlığı açısından önemli kazanımlar sağlayacağını ifade ediyor.