Orman yangınlarına karşı dört koldan önlem!

FATİH TANFER - ASLI ÖKTENER

■ Bölgemiz geçen yıl orman yangınlarında büyük zarar gördü. Peki, bu yıl orman yangınlarına karşı müdahalede hazırlıklarımızı tamamladık mı? 

İzmir Orman Bölge Müdürlüğü olarak bütün hazırlıklarımızı bu mevsim itibariyle tamamladık. Geçmiş yıllara da baktığımızda İzmir Bölge Müdürlüğümüz orman yangınlarına sıralamasında birinci derecede hassas bir bölge. 2025 yılında İzmir Orman Bölge Müdürlüğümüzde 320 adet orman yangını çıktı. 341 adette orman dışı yangın dediğimiz ot, anız yangını çıktı. İzmir ve Manisa illerinde toplamda Bölge Müdürlüğü olarak 661 adet yangına müdahale ettik. 

■ Yangınlar ne kadarlık bir alanı etkiledi? 

2025 yılında çıkan 320 adet orman yangınının yaklaşık yüzde 95’ini büyümeden söndürdük. Sadece yüzde 5’lik kısmında kamuoyunun bilgisi oldu. 12 adet büyük yangınımız da oldu. Sınırlarımız içindeki 15 bin 253 hektarlık alanımız zarar gördü. Ancak yangınlardan hemen sonra bu alanların ağaçlandırma, rehabilitasyon iyileştirme faaliyetlerine başladık. Zaten orman yangınlarıyla mücadelede üç temel stratejimiz var; orman yangınları önleme, yangınlar çıktığında mücadele ve sonrasında sahadaki rehabilitasyon, ağaçlandırma faaliyetleri. 

■ Yanan alanlarda son durum nedir? 

Anayasanın 169 maddesi gereğiyle yanan orman arazileri başka amaçla kullanılamaz. Net hükümdür. Biz de ağaçlandırma faaliyetlerimizi yapıyoruz. 2025 yılında yanan sahalarımızın yüzde 90’ını şu an itibariyle ağaçlandırdık. Bu senenin sonuna kadar da kalan alanları ağaçlandırmış olacağız. İnşallah yeni büyük yangınlarımız çıkmaz. 1985-2025 yılı arasında sınırlarımız içinde yaklaşık 60 bin hektarlık bir saha orman yangınlarında zarar görmüştür. Ancak 1985’ten 2025’e kadar baktığımızda 140 bin hektarlık sahayı ağaçlandırmışız. Yani yanan alanlardan daha fazla ağaçlandırma yapmışız. BM’in Gıda ve Tarım Örgütü FAO, her 5 yılda bir ulusal orman envanteri raporu yayınlamakta. 2025 yılı raporuna göre de dünyada ağaçlandırma yapan ülkeler sıralamasında dünyada üçüncü, Avrupa’da da birinci sıradayız. Orman varlığını artıran ender ülkelerden biri biziz. Ülkemiz orman varlığı şu an itibariyle yüzde 30’lar seviyesinde. İzmir ve Manisa’yı kapsayan bölgemizde ise yüzde 41 seviyesinde orman alanımız var. Yaklaşık 1 milyon hektarlık alana denk geliyor. Ve tamamı birinci derecede yangına hassas bölge. 

■ Peki, yangınların oluşumunu önlemek için neler yapıyorsunuz? 

Vatandaşlarımızı bilinçlendiriyoruz. Son iki senedir köylerde, kırsalda çalmadık kapı bırakmadık. Çiftçimizi, ormancımızı, çobanlarımızı bilgilendiriyoruz. Ayrıca okullarımızda eğitimler veriyoruz. Daha dün Manisa’da öğretmenlerimize yangınla ilgili eğitimler vererek, onlar da kendi öğrencilerini anlatsınlar, onlar da ailelerine anlatsın diye bir kampanya başlattık. Amacımız bir adet daha yangın az çıksın. Asıl mücadele yangının çıkmamasıdır. Türkiye’deki orman yangınlarının çıkış sebeplerinin yüzde 91’i insan kaynaklı. Bölgemizde 2025 yılında çıkan yangınların ise yüzde 96’sı, 98’i insan kaynaklı. Ancak küresel ısınma iklim değişikliğinin etkileriyle hava hallerinde de olumsuz değişiklikler var. Meteorolojik verilere baktığımızda ülkemiz 51 gün riskli gün olarak kayıtlara geçmiştir. Bu mayıs ile ekim sonunu kapsıyor. 

■ Yangınlara müdahalede araç, gereç ve personel sayımızda artış oldu mu? 

Evet. Bu yıl ülke genelinde hava aracımızı 146’dan 161’e çıkardık. 28 uçak, 119 helikopter, 14 insansız hava aracı İHA’mız mevcut. Toplamda bu hava araçlarımızın su atma kapasitesi 462 ton seviyesine yükselmiştir. Bölgemizde ise 4 uçak, 13 helikopter, 1 İHA olmak üzere toplam 18 adet hava gücü İzmir Orman Bölge Müdürlüğümüzde konuşlandırılmıştır. Yangınlarla mücadelede hava ve kara araçlarını birlikte kullanırsanız etkili olabilir. Kara araçları sayısı da artırıldı. Ülkemiz genelinde 1766 olan arasöz sayımız 1953’e çıktı. İlk müdahale araçlarımız, iş makinalarımız artmıştır. İzmir Orman Bölge Müdürlüğümüzde de 95 olan arasöz sayımızı 110’a çıkardık, iş makinalarımızı 4 ilave yaparak artırdık. Aynı zamanda bu yıl yapay zeka destekli yangın risk haritaları oluşturuyoruz. Sıcaklık, nem, rüzgar değerlerini tespit ederek 7 gün önceden olası kritik günleri belirliyor tedbirlerimizi o noktalara kaydırıyoruz. 

■ Uçak ve helikopter sayımız kaç arttı? 

Uçağımız 4 adet. Geçen sene de 4’tü. Ama helikopterimiz 9’dan 13’e çıktı. 

■ Peki, bu kadar riskli bir bölgedeysek neden uçak sayımız 4’te kaldı?

 Aslında orman yangınlarıyla mücadelede bizim arazilerin kırık olması, engebeli araziler de helikopterlerin su atması daha etkin, daha efektif, daha verimli. İki helikopterimiz 10 ton su atabilen kapasitede. Biri Kemalpaşa’da biri Seferihisar’da konuşlandı. Bu sene ayrıca Orman Genel Müdürlüğü olarak hızlı hareket etmeleri için hafif sınıf helikopter dediğimiz 14 helikopter konuşlandırdık. 3’ü bölge müdürlüğümüzde olan bu helikopterler 5 dakika içerisinde kalkarak yangına ilk müdahale yapabiliyor. Bir tanesi Aliağa’da bir tanesi de ada dediğimiz Seferihisar-Urla tarafında konuşlandı. Öte yandan bölgemizde 11 dakikada yangına müdahale edecek şekilde 95 farklı noktada ekiplerimizi konuşlandırdık. Artı gönüllülük eğitimi veriyoruz. Bölge müdürlüğümüzde gönüllü sayımız 8 bin 500’e ulaştı. Olası bir yangında destek oluyorlar. Gönüllü olmak isteyen herkes Orman İşletme Müdürlüklerimize, Orman Bölge Müdürlüklerimize müracaat edilebilir. Öte yandan Orman Genel Müdürlüğümüzde Adalet Bakanlığı arasında yapılan bir protokol de var. Yarı açık cezaevindeki 173 mahkum ağaçlandırma, rehabilitasyon faaliyetlerimizde ve sahadaki ekiplerimize bize destek oluyor. 

İHA, 164 yangını tespit etti 

■ Sıcaklıklarla yangın ihbarları da artmaya başladı mı? 

Orman Bölge Müdürlüğümüz aynı zamanda bir tane İHA görevli. Akhisar meydanda kalıyor ve tüm gün keşif uçuşları yapıyor. Sadece İHA ile 1 Mayıs’tan dün itibariyle 164 adet yangını tespit ettik ve büyümeden söndürdük. Ayrıca 2026 yılı itibarıyla bugün sabaha kadar yaklaşık 41 adet orman yangınına müdahale ettik. 

■ Neden çıktı bunlar? 

Yine yüzde 90’ı maalesef insan kaynaklı. Nedir? Bağ bahçe temizliği, anız yakılması, piknik ateşi, yol kenarında izmarit atılması gibi sebeplerden dolayı yangınlarımız çıktı. Şimdi önümüzdeki süreçte kırsalda yol kenarlarında otlar büyüdü, kuruyacak. Dolayısıyla yoldan geçerken her vatandaşımızın daha dikkatli olmalarını, sigara izmaritlerini atmamalarını rica ediyoruz. 

■ Peki, İHA önemli diyoruz, bölgemiz için bir İHA yeterli mi? 

Bilimsel tespitlerimizde ihtiyacın 1 olduğu sonucu çıktı. Çünkü çalışma alanı belli. 200 km çapında bir alanı bir yeri tarıyor. Ayrıca hemen yukarıda Balıkesir-Bursa’da bir tane daha var. Aşağıda Muğla’da var, Antalya’da var, Ankara’da var. Şu anda Türkiye’de 14 tane İHA’mız var. 

Asıl tehlike 30-30-30 eşiği 

■ Yapay zeka destekli risk haritalarının önemi nedir, biraz açar mısınız? 

Burada asıl tehlike 30-30-30 eşiği. Nedir bu; havadaki nem oranının 30’un altına düşmesi, ağaçlar ve bitki örtüsünün kuruması. Rüzgarın hızının saatte 30 kilometrenin (yaklaşık 16 knot) üzerinde esmesi ve sıcaklıkların 30 derecenin üzerine çıkması. Sistem meteorolojik verilerle bu tablonun oluşacağı günleri saptıyor, riskli bölgeleri belirliyor biz de ekiplerimizi o bölgeye kaydırıyoruz. Tabii iklim değişikliği de önemli. 

Mesela 2025’te kuraklık nedeniyle mayıs-haziran ayı çok riskli geçti. Ama bu sene yani bugün Haziran’ın 17’si şu ana kadar havalar iyi gitti. Yağmurlar da çok yağdı. Teknolojiyi iyi kullanan bir kurumuz. Ayrıca İzmir Orman Bölgeye Müdürlüğümüzde 45 adet yangın gözetleme kulemiz var. Bu kulelerimizin de 28 adetinde, 24 saat boyunca 360 derece dönebilen kameralı gözetleme sistemlerimiz var. Bunlar dumana duyarlı sensörlere sahip, verileri hemen aktarıyorlar. Araçlarımızda da takip sistemlerimiz var. Her aracın nerede olduğunu, kaç kilometre hızla gittiği biliyoruz.

‘Geleceğimizi de yakıyorsunuz’

■ Peki, orman yangınlarında verilen cezalar sizce yeterli mi? 

Orman yangınlarına sebep olanların cezaları ağırdır, af kapsamına girmez. Terör suçları ile eş değerde bir suçtur orman yangınları. Hatta sadece hapis, para cezası değildir. Artı orada yapılan masraflar; söndürme, ağaçlandırma masrafları da kişiye ücretlendirilebiliyor. Yanan ormanlarla sadece bir ağaç değil, tüm bir ekosistemi yok ediyorsunuz. Yani geleceğinizi yakıyorsunuz. Çocuklarımıza daha iyi bir çevre, daha iyi bir yeşil vatan bırakmak için hep beraber destek olalım. Ayrıca İzmir Orman Bölge Müdürlüğü olarak bu yanan sahaların ağaçlandırılması noktasında fidanlıklarımız var. Bu yıl sonuna kadar yaklaşık 14 milyon fidanı daha toprakla buluşturacağız.  Tüm vatandaşlarımızı 11 Kasım Millî Ağaçlandırma Günümüzde fidan dikimine bekliyoruz.

FOTOĞRAF: CENGİZ MALGIR