‘Çocuğum okula başlamaya hazır mı?’ Yaşa değil ‘okul olgunluğu’na bakın

Aileler, yeni eğitim-öğretim dönemine yönelik “Çocuğum okula başlamaya hazır mı?” sorusuna yanıt arıyor. Çocuğun okula kolay uyum sağlaması, arkadaşları ve öğretmenleriyle sağlıklı ilişkiler kurması ve akademik başarısı, doğru zamanda okula başlamasıyla doğrudan paralellik gösteriyor.

Uzmanlar, okul olgunluğuna erişmeden sıralara oturan çocukların dikkatsizlik ve sosyal çevreye adapte olamama başta olmak üzere pek çok sorunla karşı karşıya kaldığını belirtiyor. Peki, okula başlamak için en doğru yaş kaç ve aileler çocuklarının bu sürece hazır olup olmadığını nasıl anlar?

72 ay zorunluluk

Okula başlama yaşı hakkında bilgi veren İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Muhammet Baştuğ “Temel belirleyici 30 Eylül itibarıyla çocuğun kaç aylık olduğu. Buna göre 30 Eylül itibarıyla 72 ayını dolduran çocuklar için ilkokula başlamak yasal bir zorunluluk. Herhangi bir şekilde erteleme söz konusu değil. 65 aylık ve altındaki çocuklar ise yalnızca okul öncesi eğitime devam edebilmekte. 66-71 aylık arasında kalan çocuklar için mevcut yönetmelikler velilere esneklik sunmakta” dedi.

Dilekçeyle ertelenebiliyor

Mevcut sisteme göre 69, 70 ve 71 aylık çocukların, ikamet adresinin bulunduğu okulun birinci sınıfına otomatik olarak kaydedildiğini aktaran Baştuğ, “Veliler çocuğunun okula başlamaya henüz hazır olmadığını düşünürse dilekçeyle başvurarak kaydı erteleyebilmekte. 66, 67 ve 68 aylık çocuklarda ise durum tam tersi işliyor. Bu yaş grubundaki çocukların kaydı tamamen veli isteğine bırakılıyor. Bunun için yine veliler ilgili okula dilekçe vererek çocuklarının okula erken başlamasını talep edebiliyor” diye konuştu.

Son söz ailede

66-71 aylık çocukların okula başlayıp başlamaması konusunda son sözün ailelere bırakıldığını bu nedenle de velilerin kararsız kaldığını aktaran Baştuğ, “Veliler, gri alanda yer alan çocukların okula başlama zamanı konusunda farklı tercihlerde bulunsalar da genel olarak daha geç gönderme eğilimi göstermekte. Araştırmalar, okula başlatmada kritik olan ölçütün takvim yaşının değil okul olgunluğunun olması konusunda velileri uyarıyor.

Okul olgunluğu; çocuğun fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişim alanlarında ilkokulun gerektirdiği yeterliliklere sahip olması ve öğrenme sürecine hazır bulunmasıdır” ifadelerini kullandı.

Geniş yaş aralığı riski

Mevcut sistemde veli isteğine bağlı olarak 66 aylık çocuklar ile 83-84 aylık çocuklar aynı sınıfta olabildiğini dile getiren Baştuğ, geniş yaş aralığındaki çocuklar arasında öğrenme krizi, sosyal ve duygusal uyumsuzluklara bağlı akran zorbalığı gibi ciddi riskleri barındırdığına dikkat çekti. Baştuğ, bu riskleri önlemek için geniş yaş aralığının daraltılabileceği veya okullarda 1.sınıfların şubeleri oluşturulurken yaş aralıklarının da dikkate alınabileceği önerisinde bulundu. 

Bu soruları sorun 

Çocukların okula başlamasını takvim yaşından çok okul olgunluğu sonuçlarının belirleyeceğine dikkat çeken Baştuğ, “Çocuğun duygularını kontrol edebilmesi, öz bakım becerilerini kazanmış olması ve verilen yönergeleri takip edebilmesi gibi diğer gelişim alanlarında da yeterlilik göstermesi gerekir” dedi.

Baştuğ, velilerin aşağıdaki sorulardan birine ya da birkaçına ‘hayır’ yanıtı vermesi durumunda, çocuklarını yalnızca yaşını dikkate alarak okula kaydettirmelerinin eğitim hayatlarının travmatik bir şekilde başlamasına neden olabileceğini belirtti:

■ Tuvalet ihtiyacını kendi başına karşılayabiliyor mu?

■ Duygularını kontrol edebiliyor mu?

■ Başladığı bir işi veya etkinliği tamamlayabiliyor mu?

■ Yönergeleri takip edebiliyor mu?