‘Doğuştan psikopat yok'

Şiddet ve şiddet psikolojisi konusuyla ilgili, IPSOS’un 29 ülkede yaptığı araştırmalara atıf yapan Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çalışmalara göre şiddetin istatistiksel olarak da arttığı ve günümüzde en çok artış gösteren şiddet türünün sosyal şiddet olduğunu dile getirdi.

‘Saygı azalıyor’

Empati eksikliği ve alkol, madde bağımlılığı olan kültürlerde şiddetin ciddi biçimde arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Utanma duygusunun zayıfladığı toplumlarda saygı azalıyor. Japonya’da toplum önünde mahcup olma duygusu öyle güçlü ki, kişi utançtan intihar edecek noktaya gelebiliyor. Çocuk başkasının hakkını, eşyasını umursamamayı normal görmeye başlıyor. Empati ve utanma duygusu zayıfladıkça saldırganlık artıyor” dedi.

‘Eğilim değiştirilebilir’

Şiddet eğilimlerinin değiştirilebileceğini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “İnsanın beynine bir düşünce girdiğinde, o düşünceye duygu eklenirse inanç haline gelir. Altı hafta sürdürülürse alışkanlık, altı ay sürdürülürse kişilik haline gelir. Yanlış bir düşünce fark edildiğinde, kişi beynindeki algoritmayı yeniden yazabilir. Alternatif düşünce teknikleri, stresle başa çıkma biçimlerini değiştiren zihinsel esneklik, şiddet eğilimlerini dönüştürmede çok etkili.” 

‘Kötülük yapmaktan zevk alıyorlar’ 

Benzer genlere sahip iki kardeşten birinin bilim insanı, diğerinin ise suça yönelebildiğini söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “COMT geninin GG aleli özellikle ABD’de karma dövüş sporcularında çok yüksek çıktı. Aynı gen bazı kişilerde psikoz riskini artırıyor. Ama bu hastalık değil, yatkınlık geni. Önemli olan kişinin o enerjiyi nereye kanalize ettiği. Genler bir sermayedir; onu iyi ya da kötü kullanmak kişinin özgür iradesiyle ilgili” ifadelerini kullandı.

Ahlaki akıl yürütme bir çocuğa öğretilmezse, o çocuğun ileride şiddete yönelebileceğini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, şunları söyledi: “Bu beceri kendiliğinden gelişmediği için küçük yaşlardan itibaren kazandırılması gerekir. Bir eğitim sistemi çocuğu şiddete ve bağımlılığa karşı güçlü kılmak istiyorsa, ahlaki akıl yürütmeyi daha anaokulu döneminde öğretmelidir. Bir insan iyilik yapmayı yaşamının merkezine alırsa iyicil davranışlar geliştirir, şiddete yönelmez. Başkasının hakkına daha rahat saygı duyabilir. İyilik yapmaktan zevk alan bir kişiden kötülük beklenmez. Ne yazık ki günümüzde kötülük yapmaktan zevk alan kişilerin sayısında artış görülüyor.”

Suç geni var mı?

“Şiddet doğuştan mı gelir?” sorusuyla ilgili ise Prof. Dr. Tarhan,  “Çok genetik çalışma yapıldı. ‘Suç geni var mı?’ diye bakıldı. Araştırmalarda ortak nokta şu: Saldırganlık eğilimiyle ilgili gen var fakat doğuştan suçlu yok. Doğuştan psikopat yok” diye konuştu. Dopamin ve COMT genlerini işaret eden Prof. Dr. Tarhan, bu genlerin bazı bireylerde saldırganlık eğilimini artırabildiği, fakat bunun suça yönelmek anlamına gelmediğini belirtti.