Geri Dön

Aman petrol!

Dünya petrolde ‘eksi fiyat’ şoku yaşıyor. Petrol bol ama virüs salgını yüzünden talep yok. Petrolü koyacak yer azaldığı için üste para verip alıcı aranıyor.

Mithat Yurdakul / Ankara

Uzmanlar bu durumun Türkiye’ye avantaj sağlayacağını düşünüyor. Buna göre akaryakıt ve doğalgaz fiyatı düşecek, Doğu Akdeniz’de gerginlik azalacak.

1 - Petrolde neden bu kriz yaşandı?

Koronavirüs salgını nedeniyle dünyanın birçok şehrinde sokağa çıkma yasağı var, insanlar evden çalışıyor, trafik yok gibi... Sanayi üretimi yavaşladı ve uçuşlar da neredeyse durdu. Ancak dünyada petrol kuyuları faaliyette. Petrol sahalarının zarar görmemesi için bunun devam etmesi gerekiyor ve çıkan petrolün de bir yere gitmesi şart.

Almak istemediler

Pazartesi günü mayısta teslim edilmesi gereken ABD ham petrolünün (WTI) fiyatı sabah varil başına 15 dolardı. Ancak tüketimin düşmesi ve depolama zorluklarının yanı sıra kontrat sahipleri fiziki petrol teslimatından kaçınınca fiyat yüzde 300’ün üzerinde değer kaybetti ve eksi 40 dolara kadar indi.

Yani depolama yapamayan alıcılar fiziki petrolle uğraşmamak için başka birilerine ödeme yapmayı teklif etti. Ancak alıcı bulmakta zorlandıkları için fiyat eksi seviyelere geriledi.

Aman petrol



2 - Bundan sonra ne olabilir?

Batı Teksas tipi ham petrolün mayıs vadeli ve fiziki teslimli sözleşmelerinde, vade sonuna bir gün kala düşük hacimle de olsa eksi 40 doların görülmesinin ardından fiyat dün eksi 7.5 dolar civarına çıktı.

Ancak şimdi en aktif vade haziran vadeli kontrat ve fiyat 16 dolar civarında. Uzmanlar bunun daha gerçekçi bir fiyat olduğunu düşünüyor.

OPEC ne yapar?

Petroldeki hızlı düşüş sonrası açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, düşüşün kısa vadeli olduğunu belirterek, 75 milyon varil ham petrol alacaklarını açıkladı.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı ham petrol üreticisi ülkeler 1 Mayıs’tan itibaren toplam ham petrol üretimlerini 2 ay boyunca günlük 10 milyon varil azaltma kararı almıştı.

Ancak, gruba üye olan 23 ülkenin bu ay üretim miktarlarında kesinti yapmayacak olması, küresel petrol piyasasında arz fazlasının yükselmesine ve petrol stoklarının artmasına neden olurken, stok kapasitesi yetersizliği fiyatlar üzerinde baskıyı sürdürüyor.

Nereden nereye...

Süperstar Ajda Pekkan, 1980 yılında Eurovision yarışmasında Türkiye’yi ‘Petrol’ şarkısıyla temsil etti. Şarkının nakaratı ‘Aman petrol, canım petrol. Artık sana sana muhtacım petrol’ şeklindeydi. Ancak 40 yıl aradan sonra yaşanan gelişmelerle hemen hemen kimsenin petrolü istemediği bir ortam doğdu.

Aman petrol



3 - Türkiye’yi nasıl etkiler?

ABD petrolünün negatif fiyatı gördüğü krizin Türkiye’ye etkisinin sınırlı olması bekleniyor. Türkiye’yi asıl olarak etkileyen Brent tipi petrolün varili de dünya genelindeki düşük talep ve arz fazlası nedeniyle 20 doların altına geriledi.

Pompaya yansır mı?

Uzmanlara göre ABD’deki petrol krizinin, Doğu Akdeniz’de uluslararası şirketlerin faaliyetlerinin durması ve Türkiye’nin daha ucuza doğalgaz alması gibi bir dizi sonucu olabilir.
Petrol fiyatlarının düşmesi, ithalatçı ülke konumundaki Türkiye için avantaj yaratacak. Petrol fiyatlarına göre belirlenen doğalgaz fiyatlarının düşmesinin doğalgazda ithalatçı olan ve elektrik üretiminde önemli miktarda doğalgaz kullanılan Türkiye’de, tüketim ve sanayi giderlerine olumlu yansıması bekleniyor.

Akaryakıtta maktu ÖTV üzerine KDV hesaplaması yapıldığı için bu fiyat düşüşünün pompaya yansıması sınırlı miktarda kalacak.

UZMANLAR NE DİYOR?

‘DİPLOMATİK ATAK İÇİN TAM SIRASI’

Enerji Ekonomisi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gürkan Kumbaroğlu, ABD’deki düşüşün Brent petrolde de etkili olacağını belirterek, “ABD’de bu fiyatlar varken Ortadoğu’nun 20 dolarların üzerinde petrol satması kolay değil” dedi.

ABD’de petrol kapasitesi dolduğu için kuyu doldurmanın maliyet haline geldiğini anlatan Kumbaroğlu, bu yüzden üste para ödenir hale gelindiğini ifade etti.

Cari dengeye iyi


ABD’deki krizin mayısta da toparlanamayacağını ifade eden Kumbaroğlu, haziranda önce ABD’nin aksiyon alacağını ve sokağa çıkma yasağının gevşetileceğini söyledi.

Mevcut durumun Türkiye açısından avantaj da dezavantaj da barındırdığına işaret eden Kumbaroğlu, uluslararası şirketlerin Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerine işaret ederek, “Bu petrol fiyatlarında Akdeniz’de kimse kalmayacak. Arama yapmanın anlamı kalmadı. Akdeniz’de gerginlik ortadan kalkacak. Diplomatik atak için güzel zaman” dedi.

Kumbaroğlu, Türkiye’nin petrol kaynaklı dış ödemeler dengesinde olumlu gelişmeler olacağını, doğalgaz fiyatlarının ucuzlayacağını, buna karşın vergi uygulamaları devam ettiği sürece fiyat düşüşlerinin pompa fiyatlarına etkisinin kısıtlı kalacağını da söyledi.

Doğalgaz faturası ikinci yarı düşer

ATA Platform Direktörü Doç. Dr. Volkan Özdemir, Amerikan WTI petrolünde haziran vadeli fiyatların daha önemli olacağını söyledi.

Finansal fiyatların petrol fiyatlarını belirlemede uzun süredir etkili olduğunu anlatan Özdemir, talebin çökmesiyle reel ve finansal piyasaların ayrıştığına dikkat çekti. Türkiye’nin daha çok Brent petrolü takip ettiğini hatırlatan Özdemir, “Türkiye’de petrol fiyatı düşüşü devam edecek gibi görünüyor” diye konuştu.

Petrol fiyatlarının doğalgaz hesaplamalarına etkisine dikkat eden Özdemir, “Yılın ikinci yarısından itibaren doğalgaz faturası düşer. 40 milyar dolarlık doğalgaz faturası çok ciddi düşer 2020’de” yorumunu yaptı.

İstanbul Başakşehir'de fabrika yangınıBaşakşehir'de bant üretimi yapan 2 bin 500 metre karelik bir fabrikada yangın çıktı. Olay yerine çok sayıda itfaiye ekibi sevk edilirken itfaiye ekipleri yangını kısmen kontrol altına aldı.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber