Geri Dön

Komisyoncu milletin efendisi

Komisyoncu milletin efendisi

Komisyoncu milletin efendisi

Komisyoncu milletin efendisi
       14 Haziran 1998 günü Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Hal yasası, beklendiği gibi "Ucuzluk Yasası" olmadı. Tam tersine çiftçinin ürününü Hal'den yani kabzımallardan geçirerek belgeleme zorunluluğu, fiyatların artmasına neden olurken, Temmuz ayındaki beklenenin üzerinde çıkan enflasyonda da etkili oldu.
       Bu amaçla Türkiye'nin yaş sebze ve meyva depolarından birisi olan Bursa'da yaptığımız incelemede, yasanın iki aylık uygulama sürecinde köylüyü mağdur ettiğini tespit ettik. Kalitesine göre tarlada 13 bin lira ile 30 bin lira arasında değişen fiyatlarla satılan donmates, yeni yasanın getirdiği ek yükler sonucunda İstanbul'da 70 bin ile 150 bin lira arasında değişen fiyatlarla satılıyor.
       Yeni yasa ile her türlü yaş meyva ve sebze kabzımallardan geçmek zorunda. Köylü malını kendisi satmak istese dahi, önce malını kabzımala verecek. Daha sonra, kabzımala yüzde 8, Belediye'ye yüzde 2, nakliye ve taşıma gibi diğer giderler için yüzde 2 ödeyerek, toplam yüzde 12'lik maliyet artışı ile yeniden alarak satabilecek.

       Yani yasa kabzımalların ve komisyoncuların yanında belediyelerin de yüzünü güldürdü. Son yasal değişiklikle Atatürk'ün "Köylü Milletin efendisidir" sözü de "Kabzımal Köylünün efendisidir" haline gelirken, İstanbul Pazarcılar Odası 2. Başkanı Mesut Şengün, üreticinin de tüketicinin de kabzımalların insafına terkedildiğini belirtti. Bursa Sebze - Meyveciler Odası Başkanı Mehmet Çakman'da, önceden pazarcıların tarladan ürünü direkt olarak aldığını ve pazarda sattığını şimdi ise kabzımalların alıcı yönünden tekel konumuna geldiklerini bildirdi.
       Şu anda pazarda 30 bin liraya kadar düşmesi gereken fiyatların 50 binden aşağıya gerilemediğini ve fiyatların yükselmesine neden olduğunu anlatan Çakman, Bursa halinde 60 tane kabzımal dükkanın fiyatının rantının arttığını söyledi. Çakman komisyoncu dükkan devir fiyatının 15 milyar liradan 80 milyara çıktığını anlattı.
       Tüketici henüz pazarda yasanın getirdiklerinden fazla etkilenmeden yaşanken, üreticinin bağrı yanık. Bursa'nun Kumkadı köylüleri eskiden pazarcıların gelip mal aldıklarını, Hal yasası ile birlikte komisyoncuların eline kaldıklarını belirtiyorlar. Yasa nedeniyle mali Hal'e kendilerinin götürmek zorunda kaldıklarını, ancak traktörlerle bunun çok güç olduğunu anlatan köylüler, Hal'de de kabzımalların sebze, meyvelerini alırken, fiyatı bazen düşürdüklerini bazen yükselttiklerini kimi günler ise satamadıkları için ürünün ellerinde kaldığını ve sokaklara dökmek zorunda kaldıklarını söylüyorlar.

       Bursa Ziraatçılar Odası Başkanı Fuat Sarı hükümetin yaş sebze ve meyva ihracatına verdiği teşviği kaldırarak çiftçinin malını komisyoncunun insafına terk ettiğini belirtirken, komisyoncularda malı almayarak fiyatların gerilemesine engel olduğunu söyledi. Hallerde malların çürümeye başladığını anlatan Sarı, dün 20 ton domatesin döküldüğünü söyledi.
       Bursa Meyva - Sebzeciler Odası Başkanı Mehmet Çakman, sorunun çözümü için yerel hallerin kurulmasını zorunlu görürken yasanın çiftçi aleyhine olan bölümlerinin değişmesi için her yolu deneyeceklerini söyledi.
       14 Haziran 1998 günü yayınlanarak yürürlüğe giren yeni Hal Yasası ile resmi rüşvet noktalarının oluşturulduğunu belirten Çakman, "Haller Kanunu'una bağlı kontrol noktaları başlıyor. Yeni hal zabıta birimleri kuruluyor. Kontrol noktaları oluşturuluyor. Bizler kenevir tohumu taşımıyoruz ki.
       Neden resmi rüşvet noktası diyorum; faturasız yakalanan ve oluşturulacak yeni zabıta birimi memurları tarafından tutuklanan mallar Hal'e getirilecek. Örneğin 300 milyona satılacak olan bir malın yüzde 25'i görevlileri verilecek Bence yasal olan rüşvet bu, yasal olmayanlara karşı da devlet gerekeni yapacaktır. Bizde mücadele edeceğiz."

       Borsa Hal'indeki bürosunda görüştüğümüz Bursa Sebze Meyva Komisyoncuları Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Şeref Aydın, yasanın çiftçiyi olumsuz etkilemediğini savundu."Yasanın çiftçiyi etkilediği yok. Muhtar ilmuhaberi ile kamyonlar dolusu meyva ve sebze kayıtdışı satılıyor. Ve devlete vergi vermiyorlar. Belediyeye pay vermiyorlar." diyen Aydın, kendilerinin de KDV uygulamalarından doğan şikayetlerinin olduğunu söyledi.
       Çiftçinin malını komisyoncular yerine Belediyeye yüzde 15 ödeyerek geçirebileceğini anlatan Aydın, "Ayrıca 500 kiloya kadar malını pazarda satabilir. Belediye ya da kişilerden geçirebilir. 500 kiloya kadar malını pazarlarda satabilecek. 1979'da Bursa'da halden çıkan sebze 180 bin tondu 97 de 125 bin tona düştü. Nüfus arttı, üretim arttı, peki mallar nerde? Çoğu korsan satılıyor. 1992 senesinde 2 bin 960 ton patates bin 980 ton soğan satılmış, 1996 bin 325 ton patates 680 ton soğan satılmış. Hep kaçak satılıyor. Bunlar devletin kayıplarıdır." dedi.
       Köyünde satış yaparak üreticinin rahata alıştığını söyleyen Aydın, yasadan sonra Hal'e mal girmeye başladığını belirtti. Köylünün geçimi hakkında bir örnek veren Aydın, "Yakında Ağaköy adında bir köyümüz var, 1996 yılında Mudanya'nın Burgaz yöresinde 42 tane yazlık almışlar. Alacak, hakkı ama vergisini de verecektir. Boşuna ağlamasınlar. Arabaları var, taktörleri var ama devlete birşeyler de vermeleri lazım."şeklinde konuştu.



İsrail savaş uçakları Gazze'yi vurmaya devam ediyorİsrail savaş uçakları, abluka altındaki Gazze Şeridi'ni vurmaya devam ediyor.

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber