800 yıllı sır Ankara'da çözüldü: Yeniden hayata döndürüldü
03.03.2026 - 12:09 | Son Güncellenme:
AA
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü'nde, Selçuklu saray kültürüne ait 800 yıllık ipek dokuma kumaşları yeniden üretilmeye başlandı.
Enstitü tarafından 1. Alaeddin Keykubad dönemine uzanan dokuma geleneğini gelecek nesillere taşımak amacıyla Selçuklu dönemine ait ipek dokuma üzerine araştırma çalışması başlatıldı.
Yaklaşık 5 yıl süren çalışma kapsamında özel koleksiyonlar ve müzelerde bulunan Selçuklu kumaşları titizlikle incelendi. Yüzyıllar içinde kaybolmuş ya da yıpranmış eserler arasından 17 farklı kumaşa ulaşıldı ve bunlardan 9'unda desen analiz ve tarihlendirme çalışmaları tamamlandı.
Kumaşların tasarım tescil başvurusunu da yapan enstitü, 8 asırlık ata yadigarı kumaşların yeniden üretimine başladı.
SELÇUKLU DÖNEMİNE AİT 9 KUMAŞIN DESENLEMESİ YAPILDI
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Emine Erkal, Selçuklu dokuma geleneğinin estetik birikiminin bugünkü tasarım anlayışıyla geleceğe taşınması amacıyla önemli bir çalışma başlattıklarını söyledi.
Profesyonel bir araştırma ekibinin hassas bir çalışma yürüttüğünü anlatan Erkal, önce desenler üzerinde araştırma yaptıklarını ardından desenlerin dokumalarına çalıştıklarını belirtti.
Projede 13 kişilik ekibin görev aldığını aktaran Erkal, "Şu anda dünyada çok az sayıda Selçuklu dokuması var. Uzun yüzyıllar geçtiği için kaybolmuş, kaybolmaya yüz tutmuş. Özel koleksiyonda ve müzede olanlar var. Hepsini derledik, desen analizleri yapıldı ve yeniden hayata döndürüldü." dedi.
Erkal, Selçuklu Sultanı 1. Alaeddin Keykubad'ın Antalya bölgesine çok önem verdiğini ve bundan dolayı saray dokumalarının birçoğunun buralarda üretildiğini kaydetti.
Bu dokumaları yeniden gün yüzüne çıkardıklarını dile getiren Erkal, şöyle konuştu:
"Özel tasarlanmış, günlük hayatta kullanabileceğimiz, onurla taşıyabileceğimiz kıyafetler ve tasarımlar gelecek. 800 yıllık geleneğe bugün dokunmuş olacağız. Her birinin tasarım tescil hakları alındı. Araştırma ekibimiz çok ciddi bir araştırma yaptı. Yaklaşık 17 kumaşa ulaştık ancak 9 tanesinin desenlemesi ve tarihlendirmesi yapılabildi. Diğerleriyle ilgili çalışmalarımız devam ediyor."
SELÇUKLU KUMAŞLARININ ÖZELLİKLERİ
Enstitüde usta öğretici olarak görev yapan sanat tarihçisi Semiha Aleyna Ergezer de Selçuklu kumaşlarının İslam dünyasında ve özellikle yüksek teknik donanım, estetik incelik ve siyasi sembolizmle öne çıkan seçkin bir ipekli dokuma türü olduğunu söyledi.
Metal iplik kullanımının sağladığı parlaklık ve yüzeyde oluşturduğu kabartmalı etkinin, ipek kumaşı giyim malzemesi olmaktan çıkararak güç, ihtişam ve statü göstergesine dönüştüğünü anlatan Ergezer, şunları kaydetti:
"Selçuklu tekstil sanatında ipek kumaş, madalyonlu kompozisyon düzeni, simetrik figür yerleşimi ve Rumi-kıvrık dal gibi stilize bitkisel bezemelerle karakterize edilir. Çift başlı kartal, aslan, ejder, şahin ve at gibi hayvan figürleri, hükümdarlık ideolojisi ve askeri kudretle ilişkilendirilen sembolik bir repertuvar oluşturur."
