NATO 5. maddesi nedir? NATO’nun 5. maddesi neleri kapsıyor, hangi durumlarda uygulanır?
05.03.2026 - 17:35 | Son Güncellenme:
NATO 5. maddesi, Ortadoğu’daki ABD-İran gerilimiyle yeniden dünya gündemine oturdu. İttifakın 'birimiz hepimiz için' ilkesini temsil eden bu kritik madde, hangi şartlarda devreye giriyor? Peki, NATO 5. maddesi nedir? İşte detaylar...
NATO Genel Sekreteri Rutte, Türkiye'de İran füzesi düşürülmesine ilişkin açıklamalarda bulundu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte "Türkiye'deki olay ciddiydi, NATO'nun 5 maddesinin uygulaması söz konusu değil. Olay, NATO'nun tetikte olduğunu gösteriyor" ifadelerini kullandı. Bunun ardından 'NATO 5. maddesi nedir, neleri kapsar?' sorularının cevapları merak ediliyor.
NATO. 5 MADDESİ NEDİR?
"Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği ve eğer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliği sağlamak ve korumak için bireysel olarak ve diğerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaşmışlardır. Böylesi herhangi bir saldırı ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir."
"Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği ve eğer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliği sağlamak ve korumak için bireysel olarak ve diğerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaşmışlardır. Böylesi herhangi bir saldırı ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir."
NATO'nun 5. maddesinin uygulanabilmesi için öncelikle bir üye ülkenin topraklarına, gemilerine veya uçaklarına yönelik fiili bir "silahlı saldırı" gerçekleşmiş olması gerekir. Antlaşmanın 6. maddesiyle sınırları çizilen bu coğrafi kapsam; Avrupa ve Kuzey Amerika topraklarını, Türkiye’nin tamamını ve Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki adaları içerir. Siber saldırılar da günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte, eğer bir toplumu felç edecek düzeyde fiziksel hasara yol açarsa 5. madde kapsamında değerlendirilebilmektedir. Saldırı gerçekleştikten sonra ilgili üye ülke müttefiklerini bilgilendirir ve Kuzey Atlantik Konseyi bir araya gelerek durumun bir "5. madde vakası" olup olmadığına karar verir. Karar alındığında, her müttefik ülke kendi anayasal süreçlerine uygun olarak, silahlı kuvvet kullanımı dahil "gerekli gördüğü" her türlü yardımı yapmakla yükümlü hale gelir.
