Ne usta kaldı ne çırak! Bir mesleğin son temsilcilerinden: ‘Yapılmazsa insanı zehirleyebilir’
22.09.2025 - 09:41 | Son Güncellenme:
İHA
Bir zamanlar Anadolu'nun her sokağında rastlanan meslek, bakır kullanımının azalması ve çırak yetişmemesi nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Ordu’da mesleğini sürdüren son ustalardan Davut Gündüz, “Eskisi gibi ilgi yok, çırağımız da yok. Bu iş birkaç ustayla birlikte bitecek” diyor.
Günlük yaşamın vazgeçilmezlerinden ve en eski malzemelerden biri olarak bilinen kalay, gümüş renginde, bakır kapları kalaylama işinde kullanılan yumuşak bir maden olarak tanımlanıyor.
Özellikle pişirme için kullanılan bakır eşyaların hava ile teması sonrası oluşan zararları önleyerek sağlıklı bir yüzey oluşmasını sağlayan kalay hem bakırı, hem içinde pişirilen yemeği korumasıyla biliniyor. İhtiyaç duyulduktan sonra belirli bir ısı verilen bakır ürünler, kalay işleminden geçiriliyor.
"YENİDEN ÇIKAR YETİŞMİYOR"
Ordu'da kalay ustası Davut Gündüz (36), mesleğin gün geçtikçe unutulmaya yüz tuttuğunu söyledi. Mesleğini imkanlar dahilinde sürdürmeyi düşündüğünü kaydeden Gündüz, "İlk olarak bakırlar yıkanıyor, sonrasında kalay tezgahında belirli bir ısı uygulanıyor ve kalayı yapılıyor.
Eskiye göre bakır kullanımı ve kalaycılıkta azalma var. Maliyetli olduğu için kimse yapmak istemiyor. Bu da kalaycılık mesleğinin azalmasına neden oldu, kimisi mesleği bıraktı, kimisi vefat etti ve arkasından çırak yetiştiremedi" dedi.
"DOĞRU KULLANILIRSA UZUN SÜRE KALAYA GEREK KALMIYOR, KALAY YAPILMAZSA İNSANI ZEHİRLEYEBİLİR"
Bakır eşyaların kalay fiyatlarının boyutuna göre değiştiğini kaydeden Gündüz, "En küçük bakır yumurta sahanları 200-250 liraya kalay yapılıyor. Boyutuna göre de fiyatları değişiyor.
Bakır ocakta yakılmazsa ve bulaşık makinesine atılmazsa uzun süre kullanılabiliyor. Eğer bakır ürünlerin içerisinde kırmızılık çıkmaya başlarsa kalay gereklidir.
Kalay yapılmazsa bir süre sonra yapılan yemek zehirlenmeye neden olabilir. Ama lezzet ve sağlık olarak bakır çelik ürünlere göre daha güzel" diye konuştu.
