25.11.2025 - 17:32 | Son Güncellenme:
Öncelikle beynimiz olmadan vücudumuz yaşayabilir mi sorusunu sormakta fayda var. Kulağa imkansız gibi geliyor ama aslında bazı canlılarda 'beyinsiz yaşamak' mümkün.
Nasıl mı? Beynimizin derinlerinde, beyin sapı adı verilen küçücük bir bölüm var. Bu bölüm nefes almamızı, kalp atışımızın devam etmesini, vücut sıcaklığımızı sabit tutmayı sağlıyor. Yani hayatın en temel işlemlerini o yürütüyor. Beyin sapı çalışıyorsa, vücut bir süre daha yaşamaya devam edebilir.
1945 yılında Mike adında bir tavuk, boynunun yanlış yerden kesilmesi sonucu başsız halde tam 18 ay yaşadı! Çünkü beyin sapı zarar görmemişti. Mike yürüdü, koştu, hatta sahibinin elinden yemek bile yemeye çalıştı (tabii şırıngayla). Bu yüzden Amerika'da 'Başsız Tavuk Mike' adıyla ünlendi. Ama böyle bir yaşamda, görmek, duymak, düşünmek, öğrenmek gibi 'insanı insan yapan' şeyler yoktur. Bu nedenle 'beyinsiz bir vücut' yaşasa bile, insanca bir hayat sürmesi mümkün değildir.
Asıl büyük soru bu. Beynimiz vücudumuzdan çıkarılırsa yaşamaya devam edebilir mi? Normalde hayır, çünkü beynin, temiz kana, oksijene, besinlere, toksinlerden arındırılmaya ihtiyacı vardır. Bu da kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer olmadan imkansızdır. Ama bilim dünyasında bazen işler ilginçleşir.
2018 yılında Yale Üniversitesi'nden bir grup bilim insanı, hayatını kaybeden hayvanlardan aldıkları domuz beyinlerini özel bir sıvıdan oluşan yapay bir dolaşım sistemiyle 36 saat boyunca canlı tutmayı başardı. Beyinler nefes almıyordu, bilinçleri yoktu ama canlı olduklarına dair sinyaller veriyorlardı.
Bu inanılmaz gelişme beynin nasıl çalıştığını, beyin ölümünü, beyin-dolaşım ilişkisinin nasıl işlediğini daha anlamak için büyük bir kapı açtı.
Bugün için beyni tek başına yaşatmak mümkün değil. Ama kim bilir bilim ilerledikçe belki bir gün hayal bile edemediğimiz şeyler gerçekleşebilir.