Eurofighter’lar Türkiye'ye ne kazandırır? 'Elimizi güçlendirdi, güvence olabiliriz'
Türkiye, milli muharip uçak projesi kapsamında geliştirilen KAAN'ın operasyonel olarak hazır olmasına kadar geçecek süre içinde çevresinde yaşanan tehditlere karşı hava kuvvetleri filosunu Eurofighter savaş uçaklarıyla güçlendirecek. Peki, anlaşmaya ilişkin neler biliniyor? Türkiye, Eurofighter ile ne gibi yetenekler kazanacak? İlerleyen süreçte Avrupa’dan yeni alımlar da yapılabilir mi? Türkiye’nin mevcut yerli ve milli sistemleri diğer Eurofighter kullanıcıları için bir çözüm haline gelebilir mi? Türk savunma sanayindeki gelişmeleri İngilizce yayın yaparak dünyaya anlatan TURDEF Genel Yayın Yönetmeni Özgür Ekşi, Milliyet.com.tr için yorumladı.
Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Türkiye’nin S-400 alımının ardından üreticisi olduğu F-35 programından çıkarılmış ve bu durum Türkiye’yi hava kuvvetlerinin ihtiyaçlarının karşılanması için alternatif uçak arayışlarına yönlendirmişti. Türkiye, KAAN’ın operasyonel olarak hazır hale geleceği süreye kadar geçen sürede oluşacak ara çözüm ihtiyacında tercihini İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya ortaklığında üretilen Eurofighter Typhoon’dan yana kullandı. Yapılan anlaşma kapsamında Türkiye, İngiltere’den 20 yeni uçak alacak ve ilk teslimatlar 2030 yılında başlayacak. Bu alıma ek olarak Katar ve Umman’dan 12’şer adet uçak tedarik edilmesine yönelik görüşmeler ise sürüyor. Bu alımların da yapılması halinde Türkiye toplamda 44 Eurofighter Typhoon’a sahip olacak.
Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada Eurofighter Typhoon tedariğine ilişkin, “Tedarik içeriğinde yer alan 20 adet yeni üretim Eurofighter Typhoon uçağı, uçaklara ait görev ekipmanları ve muhtelif çeşit ve miktarda mühimmatlar için proje bedeli yaklaşık 5,4 milyar İngiliz sterlini’dir. Hava Kuvvetleri Komutanlığımızın harekât ihtiyacının karşılanmasına yönelik Katar ve Umman’dan tedarik edilecek Eurofighter Typhoon uçaklarıyla ilgili çalışmalara da devam edilmektedir” ifadeleri kullanıldı.
'SÜREÇ, HAVA KUVVETLERİNİN İSTERLERİNE GÖRE ŞEKİLLENECEK'
İngiltere ile yapılan anlaşmanın Katar ve Umman uçaklarını kapsamadığına dikkat çeken Ekşi, Katar ve Umman taraflarıyla görüşmelerin devam ettiğini belirterek, "Haliyle bu iki ülkeyle anlaşmaya varılırsa bu uçakların da bir alım, bakım, gerekiyorsa onarım ve modernizasyon maliyeti olacaktır. Şu an için şunu biliyoruz: 5,4 milyar sterlin'e İngiltere’den 20 adet Eurofighter alıyoruz. Katar’dan ve Umman’dan alınması planlanan uçaklar içinse pazarlıklar devam ediyor. Bu iki ülkenin elinde bulunan uçakların da sıfıra yakın olduklarını söylemek mümkün. Bu uçakların durumlarını daha anlaşılır olarak tarif etmek gerekirse galeriden yeni çıkmış ve plakası yeni takılmış ikinci el gerçekte az kullanılmış arabalar olarak görebiliriz. Alındıkları senaryoda Türkiye’ye gelmeden önce İngiltere’ye gidip bakımdan geçirelecektir diye düşünüyorum. Burada kastım, ana bakım seviyesindeki bakımlar. Yoksa her uçuştan sonra yapılan rutin bakımlar vardır. Ancak belirli uçuş saatlerinin ardından uçakların ana bakım seviyesinde bakıma girmesi gerekir. Yani uçaklara belirli bir süre ana bakım görmesine ihtiyaç duymayacak bir bakım yapılabilir. Eğer Türk Hava Kuvvetleri talep ederse bu bakım üstüne uçaklara modernizasyon yapılması da söz konusu olabilir. Şu an bu uçakların bizim için en önemli olan kısmı radarı" dedi.
İngiltere ile yapılan anlaşmanın yüksek bir maliyet olarak görülemeyeceğini ifade eden Ekşi, “İlk gün dile getirilen 8 milyar sterlinlik maliyet, İngiliz hükümetinin işi yaparken yapacağı mali katkılarla ortaya çıkan miktar. BAE Systems kendi yaptığı açıklamada anlaşmanın 5,4 milyar sterlin tutarında olduğu bilgisini paylaştı. Yani 8 milyar sterlin İngilizlerin bu işten kendi içlerinde kazanacakları para. Bizim ödeyeceğimiz toplam para 5,4 milyar sterlin olacak” şeklinde konuştu.
'KENDİ SİSTEMLERİMİZİ TAKABİLİRSEK SATIŞ DA YAPABİLİRİZ'
Türkiye halihazırda havadan yere atılan mühimmatlar konusunda geniş bir ürün çeşitliliğine sahip. Bu durumun Türkiye’nin Eurofighter satışı ve sonrasındaki süreçte nasıl bir etkisi olacağı ise merak konusu. Türkiye’nin Eurofighter savaş uçaklarına kendi sistemlerini takabilmesi halinde diğer kullanıcı ülkelere de satış yapabileceğini ifade eden Özgür Ekşi, “Türkiye eğer bu uçaklara kendi yerli ve milli sistemlerini takabilirse sadece Türkiye için değil, diğer Eurofighter kullanıcı ülkeler için de bir güvence kapısı açılmış olur. Bu da çok büyük bir imkândır ve aynı zamanda uçak alımı için yaptığımız ödemenin bir kısmını ihracat yaparak çıkartmak anlamına gelir” detayını paylaştı.
Son dönemde Avrupa ve Türkiye arasında özellikle askeri havacılık alanında yapılan iş birliği dikkat çekiyor. Bu alanda Türkiye’nin Avrupa’dan yapacağı olası alımların ihtiyaç karşılandığı için genel olarak kapandığını dile getiren Ekşi, “Şu anda bu anlamda gündemde olan tanker uçakları var ve burada Airbus’ın uçaklarıyla Boeing’in uçakları rekabet halinde. Burada ibrenin kime döneceğini şu an için söylemek mümkün değil. Bunun dışında eğer Deniz Kuvvetleri Komutanlığı helikopter ihtiyacı için daha fazla beklemek istemezse TCG Anadolu için İtalya veya İngiltere’den helikopter tedariği gündeme gelebilir” diyerek helikopter tedariğinde son çare olarak tanımlanabilecek ihtimalleri sıraladı.
“Uçak alımıyla birlikte mühimmat alımı da olacak ancak şu an ne tür mühimmatların alınacağı konusunda bir bilgi bulunmuyor. Basına yansıyan bilgiler ışığında sadece uzun menzilli Meteor hava-hava füzeleri ve Brimstone havadan karaya tanksavar füzeleri alınacağını biliyoruz. Bunun dışında mühimmat olarak neler alınacağı bilinmiyor. İngiltere’nin ürettiği her silahı almayı düşünebiliriz.” - Özgür Ekşi
'HAVADA YAKIT İKMALİ YAPAMAYIZ GİBİ BİR SORUN OLMAYACAK'
Eurofighter savaş uçaklarının sepet sistemiyle yakıt ikmali yaptığı bilinirken, Türk Hava Kuvvetleri ise yakıt ikmalini 'boom' sistemiyle gerçekleştiriyor. Bu farklılığın Türk Hava Kuvvetleri için bir sorun teşkil etmeyeceğinin altını çizen Özgür Ekşi, "Bizdeki alışılmış teknik boom sistemi olsa da artık yeni bir teknik daha var. Bu teknikte boom olarak adlandırılan sistemin ucuna bir aparat takıyorsunuz ve böylece sepet kullanan uçaklara da yakıt ikmali yapabiliyorsunuz. Yani uçaklara havada yakıt ikmali yapamayız gibi bir sorun söz konusu olmayacak" diye konuştu. Türkiye’nin yeni tanker uçak istemesinin esas sebebinin elindeki mevcut filonun yaşlanmış olması olduğunu ifade eden Özgür Ekşi, “Bizim tanker uçaklarımız bakımları yapılan ve çalışan uçaklar. Ancak tanker uçaklarımızın beraber göreve çıktığı uçaklarla daha kolay çalışabilmesi gerekiyor. Yani buradaki mesele bakımla alakalı değil. Şu anda elimizdeki tanker uçaklar F-16’larımızla gayet güzel çalışıyor. Ancak bir süre sonra bu uçaklara yetişmekte, operasyonel olarak hazırlık seviyesine geri dönmekte sıkıntılar yaşamaya başlayacaklar. Çünkü bu uçaklar ne kadar bakım yaparsanız yapın bir noktadan sonra yaş itibarıyla geri kalacaklar” bilgisini verdi.
'ABD İLE PAZARLIKTA ELİMİZİ GÜÇLENDİRDİ'
Eurofighter anlaşmasındaki 20 uçaklık opsiyonun, gelecekte şekillenecek siyasi ve askeri gelişmelere bağlı olduğunu düşündüğünü belirten Ekşi, "Artı 20 uçaklık opsiyon günün sonunda gelecekte cevaplayacağımız iki soruya bağlı. Bunlardan birisi Rusya ile Avrupa arasındaki mevcut gerilimin nasıl seyredeceği. Bir diğer soru ise Yunanistan’ın Ege’de sergileyeceği tavır. Eğer Yunanistan, ‘Türkiye artık Ege’de Rafale uçaklarına cevap olacak etkili bir uçak aldı ve Avrupa ülkeleriyle yakınlaşıyor. Türkiye’ye karşı söyleyebileceklerimizi söyleme imkânından uzaklaşmaya başladık’ derse o zaman belki de Türk Hava Kuvvetleri bu 20 uçaklık opsiyondan vazgeçer” diyerek şöyle devam etti: "Uçak almak sadece uçak almak demek değildir. Aynı zamanda stratejik bir yakınlaşmadır. Yani böyle bir duruma opsiyon uçak alımının olup olmayacağını görmek için ilişkilerin nereye doğru evrildiğini görmek gerekir. Bunlar cevabını bugünden bilebileceğimiz hususlar değiller."
"Eurofighter çok iyi bir önleme uçağıdır. Bu anlamda Türk Hava Kuvvetleri’ne de önemli kabiliyetler kazandıracak. Çok sayıda füze taşıyabiliyor ve düşman uçağıyla it dalaşına girmesine gerek kalmadan muharebe yapabilir. Bu da bize olası bir düşmanı mümkün olduğunca uzakta engelleme yeteneğini kazandırır." - Özgür Ekşi
Eurofighter alımının ABD ile Türkiye arasında yapılan F-16 ve F-35 görüşmelerinde Türkiye’nin elini güçlendirdiğini belirten Özgür Ekşi, “Bu noktada Trump bir tüccar gibi davranarak satabildiği kadar çok uçak satmak isteyecektir. Ancak Türkiye bu noktada elindeki bütçenin bir kısmını Eurofighter alımı için kullandığını, ABD’nin bu konuda zamanında gereken hamleyi yapmadığını söyleyebilecek. Eurofighter alımı, F-16 ihtiyacımızı azalttığı için belki de ‘20 F-16 ve 40 F-35 üzerinde anlaşıp CAATSA öncesi döneme dönelim’ tarzında bir politika üzerinde bastırılacak” açıklamasıyla sözlerini noktaladı.
EN ÇOK OKUNANLAR
KEŞFETYENİ