Geri Dön

Geleceğin tarımı için çalışıyor

Dr. Öğretim Üyesi Onur Öztaş, azot gübresini kullanımdan çıkaracak bir projenin yanı sıra Prof. Dr. Sancar’a Nobel ödülü getiren insanda DNA tamir mekanizmasının bitkilerde nasıl işlediğini araştıran çalışmayı yürütüyor...

Geleceğin tarımı için çalışıyor
Meltem Günay

Nobel ödüllü Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar’ın laboratuvarında araştırmacı olarak çalışırken aldığı teklif üzerine Türkiye’ye dönerek Koç Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde çalışmalara başlayan Dr. Öğretim Üyesi Onur Öztaş, European Molecular Biology Organisation (EMBO) laboratuvar kurulum desteğini almaya hak kazandı. Öztaş, hem çevre felaketlerine yol açan azot gübresi kullanımını ortadan kaldıracak proje üzerinde çalışıyor hem de Prof. Dr. Sancar’a Nobel ödülü getiren insanda DNA tamir mekanizmasının bitkilerde nasıl çalıştığını anlamaya çalışıyor. Öztaş, neden Türkiye’ye geldiğini ve buradaki laboratuvarında hangi çalışmaları yapacağını Milliyet’e anlattı.

DNA tamirini inceliyor

Eş zamanlı iki araştırmayı birlikte sürdürdüğünü ifade eden Öztaş, çalışmalarına ilişkin şunları söyledi:

“Bitkilerin de sağlıklı büyümesi için topraktan alacakları azota ihtiyaçları var. Yüksek verimli tarım yapabilmek için de tüm dünyada azot gübresi kullanılıyor. Ama baklagillerde farklı bir işleyiş var. Onlar kullanılabilir azot formlarını köklerinde oluşturdukları bir organ içerisinde azot fiksasyonu yapan bakterileri bulundurarak azot ihtiyaçlarını karşılıyorlar. Bu yüzden büyürken azot gübresine ihtiyaç duymuyorlar. Bizim amacımız onlardaki bu moleküler mekanizmayı çözebilmek ve bunu yapabilen başka tarım ürünleri geliştirebilmek. ‘Nohut, fasulye bunu yapabiliyor ama arpa bunu yaparsa ne olur, arpaya bunu aktarabilir miyiz, farklı tarım yöntemleri geliştirebilir miyiz’in peşindeyiz. Amacımız zararlı olan azot gübresi kullanımını bitirmek. Çünkü azot gübresi çevreye çok zararlı, su kaynaklarını kirletiyor, sera gazı etkisiyle küresel ısınmaya neden oluyor, pahalı olduğu için gıda fiyatlarını yükseltiyor. İkinci bir araştırma alanım ise Aziz Hoca’nın laboratuvarında başladığım bitkilerdeki DNA tamiri üzerine. Bitkiler sürekli güneş ışığı aldıkları için aslında en çok DNA hasarına maruz kalan canlılar. Güneş ışığı içindeki UV bizi nasıl kanser yapıyorsa onlarda da DNA hasarına sebep oluyor. Aziz Hoca insanda ve bakterideki DNA hasarının tamir mekanizmasını çözmüştü; ben de onun geliştirdiği araştırma yöntemlerini kullanarak DNA tamirinin bitkilerde nasıl çalıştığını belirlemeye çalışıyorum.”

‘Şimdiden önlem almalıyız’

Öztaş, Birleşmiş Milletler raporlarında 2050 senesinde dünyada 9.5 milyarlık bir nüfustan bahsedildiğinin altını çizerek şöyle devam etti:

“Bu nüfusu çevreye zarar vermeden nasıl doyuracağız? Şu an herkes gelecekteki bu sorunu çözmeye çalışıyor. Küresel ısınma tüm iklimi değiştirdi ve iklim demek aslında tarım demek. İklim değiştiğinde tarım nasıl olacak, şimdiye kadar alıştığımız bitki türlerini, tohumları kullanabilecek miyiz? Bu yüzden geleceğe hazırlıklı olmamız ve elimizdeki imkanları, bilimi kullanarak gerekli önlemleri almamız gerekiyor. Türkiye bir tarım ülkesi ama kontrollü şekilde geleceğe hazırlanmamız gerekiyor. İklim değişikliğinden kaynaklanan kayıplar yüzünden gıda fiyatları artıyor, hammadde çok pahalı. Bu ileride daha da kötü olacak. Bu çalışmalara şimdi de gelecekte de ihtiyacımız var.”

EMBO fonu ile üç sene, senelik 50 bin Euro’luk bir fon alacağını dile getiren Öztaş, “Verilen maddi destek çok önemli ama en önemlisi uluslararası düzeyde dünya çapında bilim yapabilmemiz için bizi bilim ağlarının içine sokuyor ve yurt dışıyla birlikte araştırma yapma şansını bize sunuyor” dedi.

‘Türkiye’ye dönüş için Aziz Hoca teşvik etti’

Öztaş Türkiye’ye dönüş kararını nasıl verdiğini de şöyle anlattı:

“Tekliften sonra ilk Aziz Hoca’yla konuştum. O, Türkiye’ye dönmemiz ve burada bilimi geliştirmemiz konusunda beni teşvik etti. Türkiye’ye dönen çok yetenekli genç bilim insanları var. Ülkemizin bilimde gelişmesi için geri dönmenin çok doğru bir karar olduğunu düşünüyorum ve döndüğüm için memnunum. Genç öğrenciler çok ilgili ve imkan verildiğinde başarılı olacaklarına inanıyorum. Umarım bilime daha fazla imkan yaratılır ve dünya çapında bilim yapan bir ülke oluruz.”

Milliyet'te Gündem (8 Mart 2021)İşte Türkiye'de ve dünyada günün öne çıkan haber başlıkları;

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber

Türkiye’nin haber yaşam platformu Milliyet Dijital yenilendi!

Uygulama ile devam et, gündemi kaçırma!

Şimdi DeğilHemen Keşfet