YZ’nin kestiği parmak acımaz!

Evrin Güvendik - TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu’nun raporunda yapay zekânın (YZ) hukuk ve yargı sistemlerindeki kullanımına ilişkin dünya örneklerine mercek tutuldu. Uygulamalara ilişkin şu bilgilere yer verildi:

Arjantin-PROMETEA & ChatGPT: Buenos Aires Savcılığı, 2017 yılında yargı kararlarını öngörüp taslak karar metinleri oluşturmak amacıyla bir sistem geliştirdi. Hukuki karar taslaklarını hazırlama süresi 10 dakikaya kadar indirildi.

Brezilya-Victor Projesi: Federal Yüksek Mahkeme, olağanüstü temyiz başvurularını daha hızlı ele alabilmek için “Victor” adlı bir YZ programı kullanıyor.

Ön yargılı sistem

ABD-COMPAS Risk Değerlendirme Sistemi: Özellikle şartlı tahliye veya kefalet kararlarında kullanılan YZ tabanlı COMPAS, sanıkların sabıka kaydı, demografik bilgileri ve geçmiş davranışlarını analiz ederek, yeniden suç işleme riskini değerlendiren bir skor üretiyor. Ancak sistem, özellikle ırksal azınlıklara karşı önyargılı olmakla eleştiriliyor.

ABD-Lex Machina İçtihat Analiz Sistemi: Ticaret hukuku, patent, sigorta gibi alanlarda kullanılıyor. Sistem, avukatlara dava stratejilerini belirlemede destek oluyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİREmekli promosyonunda yeni zirve! Bankalar kesenin ağzını açtıHaberi Görüntüle

Sanal yargıç

Çin-İnternet Mahkemeleri ve Akıllı Mahkeme: 2017’den bu yana Hangzhou, Pekin ve Guangzhou’da internet mahkemeleri, tüm süreci çevrimiçi olarak yürütüyor. YZ destekli sanal yargıçlar dahi var. Tarafların mahkemeye gelmesine gerek kalmadan dijital duruşmalar yapılıyor. 

Kanada-Blue J Hukuk Öngörü Sistemi: Özellikle vergi hukuku ve iş hukuku gibi karmaşık alanlarda karar destek sistemi.

Hindistan-SUPACE Karar Destek Platformu: Hâkimlerin binlerce sayfalık dilekçe ve deliller içinde kaybolmadan, doğrudan önemli noktaları ve önceki kararları görmelerine olanak tanıyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİROkullarda kara hafta! Kahramanmaraş'ta katliam: 1'i öğretmen 8 öğrenci öldüHaberi Görüntüle

Robot avukatlar devrede

ABD / İngiltere-DoNotPay: Ücretsiz chatbot, basit hukuki konularda destek veriyor. Özellikle otopark cezalarına itiraz dilekçeleri hazırlayan bu sistem, 100 binden fazla cezanın iptal edilmesine yardımcı olmuş.

Singapur-iLAB Chatbot: Avukat tutma imkânı kısıtlı kişilerin adalete erişimini kolaylaştıran dijital danışman.

Çin-Hukuk Danışmanı: Mahkeme ve adliye binalarında halka rehberlik eden YZ tabanlı hukuk danışmanları devreye alındı. Bu robot, basit hukuki soruları cevaplayabiliyor.