Isaac Asimov'un Üç Robot Yasası nedir?

Malum 21. yüzyıl Atom Çağı olarak adlandırılıyor. 100 yıl içinde geldiğimiz nokta belki de o zamanlar hayal bile edilemeyecek düzeyde. Gerçi o zamanlarda insanlar, bizim şimdi kendi özel uçaklarımızla seyahat edeceğimizi sanıyordu. İşte o öngörülerden birisi de robotların hayatımıza girmesiydi. Kısmen bu tahminleri gerçek oldu. Yapay zeka dediğimiz olgu günden güne hayatımızın bir parçası olmaya başladı. Bunu düşünen bilimkurgu yazarı Isaac Asimov Üç Robot Yasası isimli bir “kanun” ortaya koydu. Peki, Üç Robot Yasası nedir? Üç Robot Yasası’nın maddeleri nelerdir?

Isaac Asimov'un Üç Robot Yasası nedir?

Bir hayaldi
 

Bir hayaldi<br />
&nbsp;
Aslında her şey bir ütopya ile başladı. İnsanların işlerini yapacak, yeni yardımcılar yapma fikri 1800’lerin başından beri vardı. Hatta iş o kadar ileri gitmişti ki romanlara, filmlere bile konu olmuştu. Frankenstein romanıyla ilk örneklerini veren bu ‘sektör’ sinemanın ortaya çıkmasıyla daha da ileri gitti.
 

İlk film geldi
 

İlk film geldi<br />
&nbsp;
1912’de Almanya’da Homunculus ismiyle çekilen film, robot filmleri serisinin ilkiydi. Devamında da birçok eser verildi. Frankenstein romandan sonra sinemaya da çevrilmiş, büyük ilgi görmüştü. Fakat bu seri içerisinde adını en çok duyuran Metropolis filmi oldu.

Adım adım yapay zekaya
 

Adım adım yapay zekaya<br />
&nbsp;
Film dışında çok fazla yol alınamamıştı. Birkaç basit robot örneği görülüyordu, basit hareketleri yapan, kurulu makineler gibi düşünebiliriz. Adeta saat gibi, nerede ne yapacağı bilinen aletlerdi bunlar. Bir yerden başlamak gerekiyordu.
 

Karel Čapek, R.U.R adlı tiyatro oyununda yapay zekâya sahip robotlar ile insanlığın ortak toplumsal sorunlarını ele alarak 1920 yılında yapay zekânın insan aklından bağımsız gelişebileceğini öngörmüştü.
 

1943 kritik yıl
 

1943 kritik yıl<br />
&nbsp;
Yapay zekanın en önemli yılı bana göre 1943 yılıdır. Tamam, bildiğimiz yapay zeka yoktu ama doğuşu o günlere denk geliyordu. Alan Mathison Turing, Almanların Enigma cihazını çözmek için ilk bilgisayarı ve yapay zekayı üretti. Haliyle Nasreddin Hoca’nın fıkrasındaki gibi “ışığı gören geldi”.
 

Devamı geldi
 

Devamı geldi<br />
&nbsp;
Yıllar geçtikçe yapılan çalışmalar işi daha da ileri götürmeye başladı. 1950’ler ve 60’larda uzay çağının başlamasıyla yapay zeka daha da gelişmeye başladı. 1980’ler ise yapay zekanın alıp başını gittiği, teknolojinin inanılmaz geliştiği bir dönemdi.
 

İnsansı robotlar
 

İnsansı robotlar<br />
&nbsp;
1990’larda ise bu gelişme haliyle inanılmaz boyutlara geldi, neredeyse kendi kendini programlayacak hale gelen yapay zekalar ortaya çıktı. Haliyle günümüze gelinceye kadar ‘insansı robotlar’ da ortalıkta görünmeye başladı. Peki, insan gibi düşünüp, karar alan bu robotlar ileride başımıza bela olabilir miydi?
 

Yıllar önce öngördü
 

Yıllar &ouml;nce &ouml;ng&ouml;rd&uuml;<br />
&nbsp;
Ünlü bilimkurgu yazarı Isaac Asimov ise bugünleri 1940’larda öngörmüştü. Yapay zeka ile ortaya çıkacak bu robotların bizlere iyi mi kötü davranacağını bilemiyorduk. Robotlar için ahlaki değerler belirlemişti.
 

Zarar veremezler
 

Zarar veremezler<br />
&nbsp;
Birinci kural “Robotlar, insanlara zarar veremez ya da eylemsiz kalarak onlara zarar gelmesine göz yumamaz” olmuştu. Sonuçta robotlar hayatımızı zehir etmek için değil, bizlere yardımcı olması için üretiliyordu.
 

İtaat zorunlu
 

İtaat zorunlu<br />
&nbsp;
İkinci kuralda ise “Robotlar, Birinci Kanun’la çakışmadığı sürece insanlar tarafından verilen emirlere itaat etmek zorundadır” maddesi vardı. Burada da insanların, başka insanlara zarar vermek için robot üretmesini engellemek için bir kanundur. Ayrıca isyankar olmalarının da önüne geçmek için vardır.
 

Varlıkları sürmeli
 

Varlıkları s&uuml;rmeli<br />
&nbsp;
“Robotlar, Birinci ya da İkinci Kanun’la çakışmadığı sürece kendi varlıklarını korumak zorundadır” kanunda ise dünyaya ve insanlığa zarar vermemesi kaydıyla robotların varlıkları koruma altına alınıyor.
 

Bilimkurgu ama haklı
 

Bilimkurgu ama haklı<br />
&nbsp;
Isaac Asimov belki bilimkurgu romanı yazmak için bu kanunları belirledi ancak düşündüğümüz vakit oldukça haklı. Sonuçta yardım etmesi için ürettiğimiz şeyler bir süre sonra bizi ele geçirebilir, başından önüne geçmek sonradan önüne geçmekten daha iyidir. Bakalım neler olacak…

selcuk.bulut@milliyet.com.tr
 
Bu makaleye ifade bırak