Bilgesu Erenus’a veda

KÜLTÜR SANAT SERVİSİ - Türk tiyatrosunun toplumcu gerçekçi geleneğinin önemli isimlerinden oyun yazarı, romancı ve senarist Bilgesu Erenus, 83 yaşında hayatını kaybetti. Yarım asrı aşan sanat yaşamı boyunca kaleme aldığı oyunlarla Türkiye’nin toplumsal belleğine tanıklık eden Erenus emek, göç, kadınların yaşam mücadelesi, demokrasi ve insan hakları gibi konuları sahneye taşıyarak çağdaş tiyatro edebiyatında kendine özgü bir yer edindi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, usta yazarın vefatının ardından yaptığı açıklamayla Erenus için yarın Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde bir anma töreni düzenleneceğini duyurdu.

Bir dönemin tanıklığı

1943 yılında Bilecik’in Gölpazarı ilçesinde doğan Bilgesu Erenus, İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü’nü bitirdikten sonra TRT İstanbul Radyosu’nda metin yazarı ve prodüktör olarak çalıştı. Radyo oyunlarıyla başlayan yazarlık serüvenini Erenus, 1973 yılında Ankara Sanat Tiyatrosu’nda sahnelenen “El Kapısı” ile tiyatro sahnesine taşıdı. Erenus bu ilk oyununda, kırsaldan kente göç eden insanların yaşadığı yabancılaşmayı ve değişen toplumsal ilişkileri ele alırken sonraki eserlerinde de Türkiye’nin yakın tarihindeki kırılma noktalarına odaklandı. Karakterlerinin merkezine çoğu zaman sıradan insanların yaşamlarını, kadınların direncini ve toplumsal adalet arayışını yerleştiren Erenus’un oyunları Devlet Tiyatroları, Ankara Sanat Tiyatrosu, Dostlar Tiyatrosu ve İBB Şehir Tiyatroları başta olmak üzere pek çok kurum vetopluluk tarafından sahnelendi. “Ortak”, “Nereye Payidar” gibi eserlerinde sınıfsal ilişkiler üzerinden toplumsal yapıyı sorgulayan yazar, “Güneyli Bayan”, “Yaftalı Tabut” gibi eserlerinde ise kadınların mücadelesine yer verdi. 

Milliyet Sanat’tan ödül kazandı

“İkili Oyun” adlı eseri bireysel çıkarlarla toplumsal sorumluluk arasındaki çatışmayı merkezine alan yapısıyla Erenus’a Avni Dilligil Tiyatro Ödülü’nü kazandırdı. Erenus ayrıca “Evli Evine Köylü Köyüne” adlı oyunu ile TRT Radyo Oyunları Başarı Ödülü’nün; 1979’da “Birbirine Eş Beş Kardeş” adlı oyunuyla Milliyet Sanat dergisinin açtığı Çocuk Oyunları Yarışması birincilik ödülünün; “Devlerin Ölümü” senaryosu ile 28. Antalya Film Şenliği’nde mansiyon ödülünün, 2016’da Muhsin Ertuğrul Tiyatro Emek Ödülü’nün 2022’de ise Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülü Onur Ödülü’nün sahibi olmuştu. 

Tiyatro yazarlığının yanı sıra roman, senaryo ve araştırma alanında da eser veren Erenus; “İki Antikomünist”, “Aydınlık Zindan”, “Böyle Bir Dünya”, “Göz”, “Gece”, “Kırmızı Karaağaç”, “Dokumacılar”, “İnsan Aklını Koruma Enstitüsü” ve “Bir Senaryo: Dersim ‘38 / Bir Oyun: Fikret” gibi çalışmalarıyla farklı anlatı türlerinde üretimini sürdürdü. Ayrıca Erenus 1987 yılında “Şarkılarımız” adıyla 1998 yılında ise “Şarkılarımız Kardeştir” adıyla iki albüme de imza attı.