02.11.2026 - 07:00 | Son Güncellenme:
Efnan Atmaca - 28 Mayıs 1897’de Yeniköy’deki Panayia Rum Kilisesi’nin bahçesinde bir düğün kurulmuş. Nikolaos ve Sevasti Mumcis, kızları Carolina ile Paşabahçeli bakkal Antonios Angelidis evlenmişler. Tam 129 yıl sonra aynı yerde, aynı düğündeyiz. Kilisenin bahçesinde damat karşılıyor seyirciyi. Tüm mahalle orada; şarkılar, danslar, keyifli bir kutlama.
30. İstanbul Tiyatro Festivali’nde sahnelenen “Bir Çeyiz Sözleşmesi” bir temsil değil, tanıklık. Çünkü bu kez düğünün konukları seyirciler. Pınar Yıldırım, Metin Akdülger, Gizem Güçlü, Selin Tali ve Tan Temel; 129 yıl önceden çıkıp gelen karakterleri canlandırmıyor, bazen onlar oluyorlar bazen de onlar Niko, Sevasti, Carolina, Antonios... Elif Özge Maltepe’nin Orhan Türker’in arşiv çalışmasından hareketle yazdığı , Murat Daltaban'ın yönettiği “Bir Çeyiz Sözleşmesi” bir hatırlama, bir anma, bir yad etme. İstanbul’un hafızasındaki isimlere bir selam.
Denize ne verirsen onu alırsın
Aslında bu hatırlama daha oyun başlamadan Yeniköy’deki kafede başlıyor benim için. Oyuna bileti olmadan gelen genç bir tiyatrosevere bilet bulmak için mahalleli seferber oluyor. Kilisenin yetkililerini bile arıyorlar. Sonra herkesin Madam diye seslendiği hanım başlıyor anılarını anlatmaya. Onun 50 yıllık hafızasından izlerle Panayia Rum Kilisesi’ne adım atıyorum. Damat tek tek tanıştıklarını anlatıyor 129 yıl önceden ses oldukları karakterlere. Carolina ile Antonios’un torunu Paşabahçe’de yaşayan az sayıdaki Rum’dan Tanaş Bey’i ziyaret etmişler. Boğaz’ın sularından geçmişler tıpkı sevdiğini görmek için kayıkla Paşabahçe’den Yeniköy’e gelen büyükdede gibi. Denize dalmış gözleri ve gelinin oyunda “Denize ne verirseniz onu size geri verir” dediği gibi Boğaz’ın suları onlara anıları vermiş.
Kadının mülkiyet hakkı mı olur?
Bir çeyiz sandığında bulunan senet oyunun çıkış noktası. Carolina’nın annesi tıpkı annesinin onun için hazırladığı gibi geceleri ilmek ilmek dolduruyor çeyiz sandığını. Derlermiş ki kadınlar gündüz hayat, gece kader için çalışırmış. O sandığa sadece eşyalar değil, bir kadına yüklenen tüm görevler konuyor. Çeyiz düğünde okunuyor ve damada teslim ediliyor da gelinin korkuları, sesleri kendinde kalıyor. Doğal ve yumuşak bir feminist tonla kadının evlilikte yerini, mülkiyet hakkını tartışıyorlar sahnede. Kadınların kaderini 129 yıl önceden bugüne sorgularken ayna tutuyorlar tüm o yüzlere. Aynada bazen annemizin yüzünü ve çokça birbirine benzeyen ellerimizi görüyoruz. Öte yandan bugünün herkesin kendini ‘en önemli’ zannetme sanrısına da bir mesaj “Bir Çeyiz Sözleşmesi” çünkü hepimizin sırayla bu dünyaya gelip hikâyemizi yaşayıp gittiğimizi söylüyor. Gençken, âşıkken dünyanın sonu gelmez sanıyoruz da bakın 129 yıl geçmiş o düğünün üzerinden. Düğün, Yeniköy’de kurulmaya devam edecek. Siz de gidin ve şahit olun o gün yaşananlara.