‘Müzisyenlerin mücadelesi sürecek’

MELİSA VARDAL - MÜYORBİR Başkanı Burhan Şeşen, dijital platformların müzik ekonomisini nasıl dönüştürdüğünden icracıların yaşadığı sorunlara, yapay zekâ tartışmalarından telif hakları mücadelesine kadar pek çok başlıkta değerlendirmelerini Milliyet’le paylaştı. 

■ Dijital platformlar müziği daha erişilebilir hâle getirdi. Bunu sanatçı açısından nasıl değerlendirirsiniz?

Dijital platformlar sayesinde şarkılarımızı dünyanın dört bir yanına ulaştırma umudu var ama bunun gerçekleşme olasılığı, şarkı başına kazandığımız yüzde 0.00000000000001 kuruş kadar. Spotify Türkiye’de yüzde 84 pazar payına sahip ve neredeyse tüm dinlenmeler burada gerçekleşiyor. Ancak bot hesaplar, yayın çiftlikleri, editoryal listeler ve algoritmalar yüzünden yüklediğiniz bir şarkının fark edilmesi bile çok zor. Buna bir de abonelik ücretleri bakımından dünyanın son dört ülkesinden biri olduğumuz gerçeğini ekleyin. Büyük yapımcıların yatırım yapmadığı alternatif müzisyenler için durum pek iç açıcı değil. Ancak bu düzenin sonsuza kadar böyle sürmeyeceği de açık.

■ Türkiye’de bugün icracı sanatçılar açısından en temel yapısal sorun nedir?

Gelir adaletsizliği, sosyal güvencesizlik ve örgütlenme eksikliği... Ama en büyük sorun, müzisyenlere yönelik algı. Sanki Türkiye’de müzisyenler havayla suyla beslenen, kirada oturmayan, fatura ödemeyen, bir eli yağda bir eli balda, günün 24 saati eğlenen insanlar. Oysa sahnede yapılan iş yıllar süren yoğun emek ve disiplin gerektiriyor. Sorunları görmeye ve çözmeye bu emeğin göz ardı edilmemesiyle başlayabiliriz.

■ MÜYORBİR’in önümüzdeki dönemde en kritik hedefi nedir?

MÜYORBİR bu yıl 26. senesini kutluyor. 2000’de 51 kurucu üyenin haklarına olan inancı ve bir avuç profesyonelin desteğiyle kurulan birlik, bugün Türkiye’nin önemli yorumcularının yer aldığı üç bin kişilik bir aile. Sezen Aksu’dan Erdal Erzincan’a, Barış Manço’nun varislerinden Bedia Akartürk’e kadar birçok sanatçının yorumcu haklarını takip ediyoruz. Çeyrek asırda geldiğimiz en önemli nokta yorumcu haklarını artık yurt dışında da takip edebilmemiz; SCAPR (Dünya Yorumcu Hakları Meslek Birlikleri Topluluğu) ve AEPO ARTIS (Avrupa Performans Hakları Toplulukları Birliği üyeliklerimiz kabul edildi ve ilk yurt dışı hak edişimizi PPL’den (İngiltere Fonogram Yapımcıları ve İcracılar Meslek Birliği) elde ettik.

‘İzinsiz kullanımı önleyeceğiz’ 

■ Yapay zekâ ile üretilen eserleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Yapay zekâ ile üretilen herhangi bir şarkıya özgün bir eser olarak bakma şansımız yok. Zira yapay zekâ yeni bir şey üretmiyor. Kendisine verilen komutlarla her şarkıdan, her şarkıcıdan, her söz yazarı ve aranjörden esintiler taşıyor. Her zaman şüpheyle yaklaştığımız, ben bu melodiyi nerden hatırlıyorum, bu ses kimindi gibi sorulara yöneltiyor bizleri. Ancak artık hayatımıza girdi. Her alanda olduğu gibi şarkılarımızın, icralarımızın izinsiz kullanımının önüne geçeceğiz ve yorumcu haklarımızı yapay zekâ platformlarından da alacağız. Alamazsak da hukuki yollara başvuracağız.