CEO’lar için uzun ‘yaşam’ın sırları

SERVET YILDIRIM - Berkshire Hathaway’i 60 yıldan uzun süre yöneten Warren Buffett, JP Morgan’ın başında 2005’ten bu yana görev yapan Jamie Dimon ve kurduğu Netflix’te yaklaşık 25 yıl CEO’luk yapan Reed Hastings gibi uzun süre görevde kalan çok sayıda CEO örneği vardır. Benzer şekilde Jeff Bezos 1994’te kurduğu Amazon’da 2021’e kadar CEO olarak görev yaptı. Michael Dell da 30 yıla yakın CEO’luk yaptı ve halen de liderliğini sürdürüyor.

Bu örneklerin çoğunluğu kurucu CEO’lardır. Kurucu CEO’lar genellikle daha uzun süre görevde kalır. Halka açık büyük şirketlerde ise 10 - 15 yıl bile uzun sayılır. Türkiye’de ise şirketin sahibi olan aile üyeleri ve patronlar daha uzun süre yönetimde kalırken, profesyonel CEO’ların görev süresi genellikle 5 - 10 yıl arasında değişir. On yılın üzerinde görev yapan profesyonel CEO örnekleri de elbette vardır, ancak bunlar istisna niteliğindedir.

Geçtiğimiz ay ‘Patronlar Okulu’nun bir toplantısına katıldım. Platformun kurucusu Sibel Kaya ile Agah Uğur arasında çok keyifli bir sohbet gerçekleşti. Agah Uğur, Türkiye’de uzun süre CEO olarak görev yapan önemli isimlerden biridir. 2001 yılında CEO’su olduğu Borusan Holding’deki görevinden 2018’de ayrıldı.

Türkiye’de profesyonel CEO’lar için ortalama görev süresinin 5 - 7 yıl olduğu ve 10 yılın üzerinin uzun sayıldığı dikkate alındığında, Agah Uğur oldukça istisnai bir örnek olarak öne çıkar. Onun gibi uzun süre görevde kalan profesyonellerin ortak özellikleri arasında krizleri iyi yönetmeleri olduğu kadar yönetim kurullarıyla ve yönetim kurulu başkanı ile güçlü ilişkiler kurmaları da yer alır.

Tandem oynamanın faydası

Agah Uğur’a Sibel Hanım, “İyi bir CEO’nun ayrılırken geride bırakacağı en önemli miras nedir?” diye sordu. Cevabı netti: “İyi bir yönetim kadrosu ve güçlü bir kültür.” Ardından bazı liderlik sırlarını paylaştı. Örneğin, CEO’ların yönetim kurulu başkanlarıyla “tandem” çalışmaları gerektiğini vurguladı.

Tandem, iki kişinin uyum içinde, birlikte ve koordineli şekilde hareket etmesi anlamına gelir. Taraflar birbirini tamamlayarak süreci ileri taşır. Şirketlerde CEO ve yönetim kurulu başkanı tandem çalıştığında, stratejik yön ile operasyonel yönetim arasında güçlü bir uyum oluşur. Yönetim kurulu başkanı uzun vadeli vizyonu, risk çerçevesini ve denetimi belirlerken, CEO bu çerçeve içinde günlük operasyonları yönetir ve stratejiyi hayata geçirir.

Bu iki pozisyon arasında düzenli iletişim, karşılıklı güven ve net yetki sınırları olduğunda karar alma ve uygulama süreçleri hızlanır. Aksi durumda ise çelişkiler artar, organizasyon içinde gerilimler oluşur ve şirket zamanla içsel çatışmalarla uğraşmak zorunda kalabilir.

Oysa tandem çalışan şirketlerde hem kısa vadeli performans hem de uzun vadeli sürdürülebilirlik birlikte ve dengeli biçimde yönetilebilir. Böyle ortamlarda CEO’lar rollerinden daha fazla keyif alır ve şirketi daha güçlü sahiplenir.

Profesyonel yöneticilerde sahiplik (ownership) duygusu kritik bir faktördür. Yönetici kendisini yalnızca görev yapan biri olarak değil, şirketin başarısından doğrudan sorumlu ve sonuçlara ortak biri olarak gördüğünde kararlarını daha uzun vadeli ve şirketin çıkarlarını gözeterek alır.

Buna karşılık, birçok başarısız şirketin arkasında, ownership duygusunun zayıf olduğu, riskleri zamanında görmeyen veya görmezden gelen yönetim anlayışı bulunur. Sahiplik duygusu güçlü olan yöneticiler ise maliyet kontrolünden kurumsal kültürün güçlendirilmesine kadar her alanda daha titiz davranır.

Bu arada Agah Uğur’un şu sözü de oldukça anlamlıydı: “Bir patrona aldırmak istediğiniz kararı, onun kendi kararıymış gibi aldırmaktan daha zevkli bir şey yoktur.”