Hukuka teknoloji kattı

AHENK BAYAZIT - Aslında her şey günlük hayatta birçoğumuzun karşılaştığı bir sorunla başladı: Ev sahibi-kiracı anlaşmazlığı... Kendini hukuki bir sürecin içinde bulan Can Ceran, dava sırasında hukuk araştırmasının ne kadar zaman alan ve karmaşık bir süreç olduğunu deneyimledi.

Ceran, daha önce çalıştığı P&G ve McKinsey’de edindiği problem çözme deneyimini yapay zekâya olan ilgisiyle birleştirerek “Hukuk süreçlerini nasıl daha hızlı ve verimli hale getirebiliriz?” sorusunun peşine düştü ve böylece 10 milyondan fazla emsal karar ve sürekli güncellenen mevzuat üzerinde çalışan bir yapay zekâ platformu ortaya çıktı.

Mitolojide gökyüzünün ve adaletin temsilcisi Jüpiter’den ilham alan Ceran, her gün binlerce kişinin başvurduğu platforma Jupytr adını verdi. Platform, yalnızca bilgi arayan bir sistem olmaktan çıkarak avukatın sorusunu anlayan, mevzuat ve içtihadı tarayan, sonuçları kaynaklarıyla birlikte sunan bir yapay zekâ hukuk asistanı olarak konumlanıyor.

Hukukta yapay zekâ kullanımının artık bir tercih olmaktan çıktığını savunan Ceran’a göre yapay zekâ hukukçunun yerini almak için değil, onun bilgi ve deneyimini güçlendirmek için var...

■ Jupytr’i önce kendi kişisel bir deneyiminizden yola çıkarak kurdunuz. Bu süreç sizde nasıl bir farkındalık yarattı?

Her şey oldukça kişisel bir yerden başladı. Ben de birçok kişi gibi ev sahibimle davalık oldum. O süreçte ilk kez “içtihat” gibi terimlerle tanıştım; hukuki süreçleri içeriden, bir müvekkil olarak çok yakından gözlemleme fırsatım oldu. Avukat değilim evet, ama o deneyim bende bir şeyleri ateşledi.

Benim kariyerim temelde gözlemleme, problemi keşfetme ve ona çözüm bulma üzerine ilerledi. P&G’de tüketicilerin, McKinsey’de ise kurumların ihtiyaçlarını anlamaya ve o ihtiyaçlara özel çözümler üretmeye odaklandım.

Teknolojiye yakın, yapay zekâdaki gelişmeleri anlık takip eden birisiyim. O dava sürecinde karşılaştıklarımla benim uzmanlığımı bir araya getirebilir miyim diye düşünmeye başladım. İşte o an kendime sordum: “Hukuk süreçlerini kolaylaştırıp hızlandırabilir miyim?” Hukukun geleceğine baktığımda tablo çok netti: Bu alan dönüşümün eşiğindeydi ve yapay zekâ ile çok daha verimli olacaktı. O dönüşümün bir parçası olmak istedim; yapay zekâ hukuk asistanı Jupytr böyle doğdu.

■ Jupytr dikkat çekici bir isim, bir hikâyesi var mı?

Evet. Hem de biraz tesadüfle başlayan bir hikâye. İsim arayışında olduğum günlerde, kahvelerini çok sevdiğim Jüpiter adlı bir kafede oturuyordum. Tabelaya takıldı gözüm ve o an taşlar yerine oturdu.

Roma mitolojisinde Jüpiter, gökyüzünün, hukukun ve düzenin en yüce tanrısı. Romalılar en kutsal yeminlerini onun huzurunda eder, onu adaletin koruyucusu sayarlardı. Hukukta güven inşa etmeye çalışan bir yapay zekâ için bundan daha iyi bir isim olamazdı. Üstelik Jüpiter, Güneş sisteminin en büyük gezegeni. Ve şöyle düşündüm: Bu büyüklük bize de en büyük olma konusunda hem bir ilham verebilirdi hem de bir hatırlatıcı olabilirdi.

“Jupytr” yazımını ise isme modern bir kimlik kazandırmak için seçtik.

■ Platformunuz 10 milyondan fazla emsal karara ve güncel mevzuata erişim sağlıyor. Bu veriler nasıl analiz ediliyor ve kullanıcıya nasıl sunuluyor?

Jupytr, 10 milyondan fazla emsal karar ve her gün güncellenen eksiksiz bir mevzuat veri tabanı üzerinde çalışıyor. Ama asıl fark, bu veriyle kurduğumuz ilişkide: Jupytr bir arama motoru gibi değil, bir danışman gibi çalışıyor.

Eskiden avukat önce ilgili mevzuatı bulur, karar arama sistemlerinde emsal kararları tek tek tarar, en sonunda kendi sorusunun cevabını bu yığının içinden çıkarırdı. Jupytr’de buna gerek yok. Avukat, cevabını aradığı soruyu doğrudan sorabiliyor. Örneğin “Kiracı, tahliye taahhüdü verdikten sonra hangi hallerde bu taahhüde rağmen kiralananda kalabilir?” diyebiliyor. Araştırmayı Jupytr yapıyor: İlgili mevzuatı, içtihadı ve doktrini tarıyor, bulduklarını hem metinden doğrudan alıntılarla hem de atıflarla, nesnel biçimde önüne koyuyor. Kullanıcı tek tıkla kanuna, karara veya yönetmeliğe gidip her bilgiyi kaynağından doğrulayabiliyor. Zaman tasarrufunun büyük kısmı da buradan geliyor.

Şunu özellikle vurgulamak isterim: Jupytr, avukatın yerine karar vermiyor. Gerekli bilgiyi toplayıp objektif biçimde sunuyor; kararı veren, stratejiyi kuran her zaman avukat. Biz ona veriye dayanan, akıllı kararlar alması için sağlam bir zemin hazırlıyoruz.

Bunun üzerine bir de karar analitiği katmanımız var: Mahkemelerin ve dairelerin belirli meseleleri zaman içinde nasıl karara bağladığını analiz ediyor, doktrindeki yön değişimlerini ve çelişen içtihat çizgilerini ortaya çıkarıyoruz. Böylece bilgiye erişimin ötesinde, o bilgiden stratejik içgörü üretme imkânı da sunuyoruz.

■ Verilerinize göre yaklaşık yüzde 20 zaman tasarrufu sağlıyorsunuz. Bu oran kullanıcıların iş süreçlerine ve maliyetlerine nasıl yansıyor?

Elimizdeki veriler, Jupytr ile rutin süreçlerin yüzde 20 hızlandığını gösteriyor. Bu, kâğıt üzerinde bir verimlilik rakamı gibi görünebilir ama pratikte anlamı çok büyük: Saatler süren sözleşme analizleri dakikalara iniyor, ilk taslaklar dakikalar içinde hazırlanıyor, haftalar sürecek araştırmalar aynı gün tamamlanıyor.

Maliyete yansıması da net: Aynı ekip, aynı sürede çok daha fazla dosyaya bakabiliyor. Küçük ekipler büyük ekiplerin kapasitesine ulaşıyor; yeni avukatlar, çok daha hızlı öğrenip, kıdemlerinin normalde izin vereceğinden çok daha nitelikli işler çıkarabiliyor. Kıdemli avukatlar ise mikro kontrol yerine zamanlarını stratejik, yüksek riskli meselelere ayırabiliyor. Yani tasarruf edilen o yüzde 20, aslında en değerli işe yatırılan zamana dönüşüyor.

■ Hukukta yapay zekânın geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Önce dürüst bir tespit yapayım: Ortada bir yapay zekâ kirliliği oluşmaya başladı. Her gün karşıma yeni bir hukuk AI çözümü çıkıyor ve bunların çoğu maalesef ciddi hatalar yapıyor. Hukukta bu hataların yaptırımı ağır; uydurma içtihatlara dayandığı için meslekten uzaklaştırılan avukatları haberlerde okuyoruz. Bu tablo, güvenilirliğini ve kalitesini ispatlamış çözümlerin önemini her geçen gün artırıyor. Bizim en baştan beri halüsinasyonsuz, her cevabını gerçek kaynaklara dayandıran bir ürün kurmamızın nedeni de bu.

Yapay zekânın faydası artık aşikâr. Başta büyük bir direnç vardı; bu direnç epey kırıldı ama hâlâ konuya kapalı avukatlar var. Onlara şunu söylüyorum: Soru artık yapay zekânın hukukta kullanılıp kullanılmayacağı değil. Kullanmamak bir seçenek olmaktan çıktı; konu, nasıl kullanılacağı. Doğru kullananlar meslektaşlarının kat kat önüne geçecek, kullanmayanları ise zor bir gelecek bekliyor.

Bundan sonrasında yapay zekânın bireysel seviyeden kurum seviyesine çıktığını göreceğiz. Bizim vizyonumuz da tam bu yönde: Avukata yardımcı bir araçtan; kurumun iş süreçlerine entegre, giderek daha otonom çalışan bir yapay zekâ hukuk iş gücüne geçiyoruz. Rutin işleri bu iş gücü üstlenecek, kurumlar da giderek daha katma değerli işlere odaklanacak. Biz bu geçişi tasarlıyoruz.

Şunu da hep söylüyorum: Yapay zekâ, hukuki bilgi ve deneyimin yerini almıyor; onu güçlendiriyor. Yavaş, pahalı ve kişiden kişiye değişen bir adalet yerine daha erişilebilir, daha hızlı ve daha öngörülebilir bir hukuk mümkün.

Ezberden değil, kaynaktan yanıt

■ Hata payını nasıl hesaplıyorsunuz? Doğru bilgi ve belgeye erişimde güvenilirlik nasıl sağlanıyor?

Üretken yapay zekânın en büyük açmazı halüsinasyon; yani modelin gerçek olmayan bilgiyi doğruymuş gibi üretmesi. Hukuk ise en küçük hatanın bile çok büyük sonuçlar doğurduğu bir alan. Bizim en baştan beri farkımız, halüsinasyon görmeyen, verdiği her cevabı gerçek kaynaklara dayandırabilen bir hukuki yapay zekâ olmak oldu. Harvey ve Legora gibi, 10 milyar dolardan fazla değerlemesi olan global oyuncuların bile halüsinasyonla mevzuat ya da karar uydurduğunu duyuyoruz. Burada fark yaratabilmiş olmaktan da gurur duyuyoruz.

Bunu şöyle sağlıyoruz: Jupytr hiçbir yanıtı “ezberinden” vermiyor. Her cevap, veri tabanımızdaki gerçek kanun, karar ve yönetmeliklere metin içi atıflarla bağlanıyor. Kullanıcı sadece sonucu değil, sonuca giden muhakeme zincirini de görüyor ve her adımı kaynağından denetleyebiliyor. İzlenebilirlik, bizim güvenilirlik anlayışımızın temeli. Çünkü kaynağı belirtilmemiş, doğrulanamayan bir cevap, hukukta da bir cevap değil.

■ Jupytr’in hâkim olduğu alanlar neler? Yalnızca Türkiye’deki hukuk sistemine mi hitap ediyor, global kullanım için uygun mu?

Jupytr, Türk hukukunun tamamına hâkim: Mevzuat, Yargıtay, Danıştay, AYM, Bölge Adliye Mahkemeleri, Asliye Ticaret Mahkemeleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları ile KVKK, Rekabet Kurumu, BDDK gibi düzenleyici kuruluşların kararları veri tabanımızda yer alıyor. İş akışı tarafında da hukuki araştırmadan sözleşme incelemeye, due diligence’tan belge taslağı hazırlamaya ve karar analitiğine kadar hukuk pratiğinin tamamını kapsıyoruz.

Ama Jupytr yalnızca Türk hukukuyla sınırlı değil. Bugün AB, İngiltere ve İsviçre hukuku da platformda mevcut. Kullanıcılarımız karşılaştırmalı çalışmalarında bu sistemlerdeki düzenlemelere ve emsallere doğrudan ulaşabiliyor. Yakında başka ülkelere de açılacağız.

Mimarimizi baştan global düşünerek kurduk. Harvey ve Legora gibi global oyuncuların olduğu bir pazarda tercih edilen ürün olduysak, bu yaklaşımın diğer pazarlarda da karşılık bulacağına inanıyoruz.

■ Jupytr’i kullanan avukatların, hâkim ve savcıların en önemli avantajını nasıl açıklarsınız?

Tek kelimeyle verim diyebilirim. Uluslararası raporlar gösteriyor ki bir avukat, zamanının yüzde 60 ila 70’ini hukuki araştırma, dilekçe yazma, sözleşme inceleme gibi rutin işlere ayırıyor. Yorumlamaya ve stratejik bakışa neredeyse hiç zaman kalmıyor. Jupytr tam da bu rutin yükü omuzlardan alıyor.

Ama işin bir de niteliksel tarafı var. Kullanıcılarımızın en çok dile getirdiği şey, “acaba gözden kaçırdığım bir şey var mı?” baskısının azalması. Haftalar sürecek bir araştırmayı dakikalara indirdiğinizde ve her yanıtın kaynağını görebildiğinizde, işinizi daha kontrollü, daha emin ve daha az stresli yapıyorsunuz.

■ Yalnızca hukuk insanları değil, herkesin kullanımına açık bir platform. Herhangi bir kişi Jupytr’den nasıl yararlanır?

Burada bir noktayı netleştirmek isterim: Jupytr’i hukuk profesyonelleri için geliştirdik. Jupytr avukat yerine geçen bir araç değil, hukuk profesyonellerinin işini kolaylaştıran bir asistan.

Hukuk profesyonelleri için başlamak çok kolay: Kredi kartı bilgisi vermeden, yalnızca e-posta ile ücretsiz hesap açabiliyorlar. Her yeni üyeye yapay zekâ sorguları ve mevzuat/içtihat aramaları hediye ediyoruz. Böylece bir avukat, hâkim veya savcı ürünü kendi dosyaları üzerinde deneyip değerini bizzat görebiliyor. Ayrıca hâkim ve savcılarımız ile yargı mensuplarına özel indirimimiz var; adaletin hızlanmasına katkı sunmak bizim için ayrı bir gurur kaynağı. Hukuk fakültesi öğrencileri de mevzuata ve içtihada erişmek, araştırma yapmayı öğrenmek için platformdan yararlanabiliyor.

Hukuk profesyoneli olmayanlara gelince... İnsanların bir hukuki sorunla karşılaştıklarında mutlaka bir avukattan destek almalarını isteriz. Jupytr’in katkısı da tam burada; avukatı güçlendirerek insanların daha hızlı, daha isabetli ve daha erişilebilir hukuki hizmet almalarını sağlamak.

■ 6 ay içinde 600’e yakın müşteriye ulaştınız. Sizce bu hızlı büyümenin arkasındaki en önemli etken neydi?

Rakamlar o kadar hızlı değişiyor ki güncellemem gerek: Bugün 1000 müşteriye yaklaştık, yıllık tekrarlayan gelirimiz de 1 milyon doları aştı. Bunun üzerine 3 binden fazla ücretsiz kullanıcımız var. Üstelik bunu çoğu girişimin aksine kârlı ve pozitif nakit akışıyla başardık.

Biz tüm zamanımızı bir hukuk yapay zekâsı olan Jupytr’i mükemmelleştirmeye adadık ve tek bir tanıtım kampanyası bile yürütmeden, kulaktan kulağa büyüdük. Memnun kullanıcı, en iyi pazarlamadır.

Birkaç örnek vereyim: Aksan, Harvey’i denedikten sonra Jupytr’e geçti. Şu an Legora ile başlayıp Jupytr’e geçmek isteyen başka büyük bürolar da var. Hergüner 20 üyelikle başladı, bugün 80 üyeliğe çıktı; üstelik platformun gelişiminde emekleri de büyük, yeni özellikleri birlikte tasarlıyoruz.