İş dünyasında denge ne yönde değişiyor?

ÇAĞDAŞ ERTUNA- Pandemiden sonra iş dünyası sadece fiziken değil, ruhen de sarsıldı. Zorunlu evden çalışma döneminin ardından ofislere dönüş, sadece mekansal bir değişimi değil; aynı zamanda güç dengelerinin dramatik şekilde yeniden kurulmasını da beraberinde getirdi. ‘The Great Resignation’ (Büyük İstifa) ile çalışanların geçici bir zafer yaşadığı bu dönemi, şimdi “The Great Resentment” (Büyük İçerleme) izliyor.

Patronlar, geçici olarak kaybettiklerini düşündükleri otoritelerini geri alma peşinde - hem de fazlasıyla hırslı bir şekilde.

Pandemiyle birlikte işverenlerin çalışanları sonsuz koruyan söylemleri, Zoom arka planlarındaki kitaplıklar kadar yapay ve geçiciydi. Şirketler, iş gücünü elde tutmak için esneklik, yüksek maaşlar, primler ve uzaktan çalışma seçenekleri sundu.

Ancak 2024’ten itibaren rüzgar tersine dönmeye başladı. Ekonomik yavaşlama, artan işsizlik ve teknoloji yatırımları, patronlara yeniden güç verdi. Artık ofise dönmek bir tercih değil, bir mecburiyet.

“Çünkü ben öyle dedim” cümlesi, 90’larda kulağımıza gelen patron repliklerinin 2025 versiyonu. Amazon’dan Google’a, JPMorgan’dan BlackRock’a kadar pek çok dev şirket, haftada beş gün ofise gelmeyi zorunlu kıldı. Üstelik bu dönüş, “verimlilik” gerekçesiyle meşrulaştırılsa da, zaman zaman personeli doğal yollardan işten çıkarmak için bir araç haline geldi. Çalışanların bir kısmı bu baskıya boyun eğmiş gibi görünse de, alttan alta “sessiz direniş” biçimleri geliştiriyor. “Coffee badger” olarak adlandırılan yeni çalışan profili, sabah kartını okutup kahvesini alıyor, görünürlüğünü sağlıyor ve ardından evine dönüyor.

Hedef sadece maaş değil...

Sessiz isyanın başka biçimleri de var: Kritik zamanlarda yapılan “intikam istifaları”, toplantılarda sessizlikle protesto ya da ofiste kasıtlı olarak verimsiz davranmak. Bazı insanlar artık sadece işini yapmakla değil, patronunu sabote etmekle de ilgileniyor. Bu da aslında iş dünyasında güvenin nasıl dramatik şekilde eridiğini gösteriyor. Peki patronlar neden bu kadar içerliyor? Yanıt basit: Çünkü pandemi döneminde ellerinden alınan otoriteyi bir hakaret gibi gördüler.

Çalışanların istifa tehditleriyle maaş pazarlığı yapması ve uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, klasik hiyerarşiyi sarstı. Şimdi bu hiyerarşiyi yeniden inşa etme çabası içindeler  ama bu kez sadece güç değil, kin de devrede. Yönetici koltuklarında da değişim var.

2023 ve 2024, CEO değişimlerinin zirve yaptığı yıllar oldu. Yöneticiler de kendi koltuklarını korumak için çaba gösterirken çalışanlarından disiplin bekliyor. Bu sıkışmışlık hali, yönetim katlarında empati yerine baskıya neden oluyor. Elbette bu dönem sonsuza dek sürmeyecek.  İş gücü hâlâ değerli. Gen Z ve Y kuşağı, sadece maaş değil, anlam, denge ve özgürlük arıyor.

Kurumlar uzun vadeli yetenekleri elde tutma politikaları geliştirmezse, bu intikam havası kısa vadeli kazanç, uzun vadeli kayıp olabilir. Unutmamak lazım, hem yöneticiler hem çalışanlar uzun vadeli başarı için karşılıklı saygı ve güven temelinde yeni bir denge kurmalı.