İyi bir yaşamın şifreleri neler?

Bu ay 91 yaşında hayata veda eden bilim insanı ve yazar Jane Goodall, sağlıklı ve iyi bir yaşam sürme konusunda birçok kişi tarafından model olarak görülüyordu. New York Times gazetesinde Dana G. Smith ve Nina Agrawal imzalı haberde Goodall’ın sağlıklı ve uzun bir yaşam için izlenebilecek birçok ilkeyi hayatında uyguladığı vurgulanarak şunlar paylaşıldı:

“Dr. Goodall, öldüğü güne kadar aktif kaldı ve çalıştı. Hayatının net bir amacı vardı. Ve aynı zamanda tam bir iyimserdi. Yaklaşık yetmiş yıllık kariyeri boyunca Dr. Goodall, bize şempanzelerin zekâsını öğretti. Ancak yaşlanma ve iyi yaşama konusunda da güçlü öğretiler bıraktı. Çalışmaları onu aktif tuttu. Jane Goodall Enstitüsü’ne göre, Dr. Goodall yılda yaklaşık 300 gün seyahat etti.

Emeklilikten vazgeçmek herkese göre olmasa da, dünya çapında uzun ömürlülüğü inceleyen ‘Healthy to 100’ (100’e Kadar Sağlıklı) kitabının yazarı Ken Stern, daha uzun süre çalışan insanların genellikle daha uzun yaşadığını söylüyor. Stern, ‘Çalışmayı stresle ilişkilendirme eğilimindeyiz. Ama aslında, ileri yaşlarda çalışmak sağlıklı bir uzun ömür açısından açıkça faydalı’ dedi. İnsanlar emekli olduktan sonra daha hızlı bilişsel gerileme ve daha yüksek depresyon oranları yaşama eğiliminde. Emekliliğin geç başlamasının faydaları muhtemelen işin sizi fiziksel olarak aktif ve dünyayla iç içe tutmasından kaynaklanıyor.

San Antonio’daki Teksas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi’nde nöropatolog olan Dr. Margaret Flanagan, Dr. Goodall’ın çalışmalarının başka sağlık avantajları da sağlamış olabileceğini söyledi. Dr. Goodall’ın doğada çok zaman geçirdiği biliniyor ve bu da daha düşük kortizol seviyeleri, daha düşük kan basıncı ve daha az iltihaplanma ile ilişkilendiriliyor. Massachusetts’teki McLean Hastanesi’nin geriatrik psikiyatri bölümü eğitim direktörü Dr. Stephanie Collier, sosyal etkileşimlerin yaşlandıkça özellikle önemli hale geldiğini söyledi. Dr. Collier, başkalarının yanında olmanın stres ve kaygıyı azaltmaya da yardımcı olabileceğini ekledi.

Dr. Goodall’ın çalışmaları ona güçlü bir anlam veya amaç duygusu kazandırdı ve bu da daha uzun yaşam süresiyle ilişkilendiriliyor. San Diego’daki Kaliforniya Üniversitesi’ne bağlı Stein Yaşlanma Araştırmaları Enstitüsü ve Sağlıklı Yaşlanma Merkezi direktörü Dr. Alison Moore, ‘Yapacak bir şeyiniz, var olmak için bir sebebiniz olduğunu hissetmek güçlü bir histir. Jane Goodall kesinlikle buna sahipti’ dedi.

Dr. Collier, eğer işiniz bir anlam duygusu sağlamıyorsa, bunun maneviyattan, ilişkilerden veya yeni bir hobiden kaynaklanabileceğini de söyledi.

Dr. Goodall bir iyimserdi. 2021’de yayınlanan son kitabı ‘Umut Kitabı: Zor Zamanlar İçin Hayatta Kalma Rehberi’nde, iklim değişikliği ve diğer ciddi küresel zorluklar karşısında bile ona neyin umut verdiğini ortaya koydu. Araştırmalar, iyimserlerin daha uzun yaşayabileceğini gösteriyor. Dr. Flanagan, iyimserliğin ‘stresi azaltmaya ve dayanıklılığı artırmaya yardımcı olabileceğini’ söyledi. Dr. Goodall, ölüm söz konusu olduğunda bile olumlu bir tutum sergiledi. 2021’de The New York Times’a verdiği bir röportajda, kendisine ‘bir sonraki büyük macerası’ soruldu. Goodall şu yanıtı verdi:

‘Ölmek... Öldüğünüzde ya hiç bir şey yoktur, bu durumda biterim, ya da bir şey vardır. Yaşadığım çeşitli deneyimlerden yola çıkarak bir şey olduğunu düşünüyorum. Eğer öyleyse, orada ne olduğunu keşfetmekten daha büyük bir macera düşünemiyorum.’