Renklerden korkmayın cesaretle farklılaşın

DUYGU ERDOĞAN- Bir mimari projenin şekillenmesindeki en büyük etkenin ‘kullanım amacı’ olduğunu belirten Mimar Yiğit Vaytaş, son dönemde giderek benzeşen tasarımlar için de, “Farklılaşmak için cesaret gerekir" diyor.

Mimarî bakışınızın temelini oluşturan yapı taşlarınız nelerdir?

Biz çoğunlukla anahtar teslim müstakil konut projeleri yapan bir ofisiz ve bu sorunuzu Le Corbusier’den alıntı yaparak cevaplamak istiyorum. ‘A house is a machine for living it’ (‘Ev, içinde yaşanacak bir makinedir’.) Projelere genel yaklaşımımız fonksiyonellik. Bir işverenle ilk görüşmeyi yaparken üstüne basarak belirttiğim şey şudur: Evin mahallerini zincirdeki halkalara benzetirim ve biz işleyiş planını doğru oluşturmazsak bu halkalar birbirinden kopar. Yaşamın her anını kolaylaştıracak detaylara önem veriyoruz, doğru ışık, doğru sirkülasyon alanları ve doğru malzeme seçimleri ile tasarımı sonuçlandırıyoruz. Tabii ki estetik denge de bizim için çok önemli. Az önce saydığım katmanlarla birleşerek hepsini bir bütün olarak inşa ediyoruz.

Projelerinize bu bakışı nasıl yansıtıyorsunuz?

Öncelikle işvereni ve yaşam tarzlarını anlamaya çalışıyorum. Bu süreçte proje üstünde hayal ettiğimiz ve oluşturduğumuz planların artı yönleri her zaman daha fazla olduğu için işverenin bizlere olumlu bir yaklaşımı oluyor, burada düşünce yapımızın onlara fayda ve değer katacak unsurlar olduğunu hissettiriyoruz. İşveren taleplerinde ise ortak bir paydada buluşmaya çalışıyoruz, genel olarak işveren bu konuda renk ve son ürün seçimlerinde dahil olmak istiyor. Tasarımın bütünlüğüne gözeterek kararlar alıyoruz. Burada kullanıcıya duygusal bir bağlılık yaratmak çok önemli.

Le Corbusier kimdir?

Le Corbusier olarak bilinen İsviçreli - Fransız mimar, şehir plancısı ve tasarımcı Charles-Édouard Jeanneret (1887 - 1965) modern mimarinin öncülerinden. Yarım asırlık meslek hayatında Avrupa’dan Amerika’ya Hindistan’dan Japonya’ya kadar pek çok yerde önemli eserlere imza attı.

Kalabalık şehirlerde daha iyi yaşam koşulları sağlamaya da odaklandı. 2016 yılında, 17 mimari eseri UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine alındı. Son dönem eserlerinden Fransa’nın Ronchamp kentindeki Notre-Dame du Haut şapeli (1955) Le Corbusier mimarisinin en güzel örneklerinden birisi.

‘Evler, kişisel evrenlerdir’

Bir mekanın kullanım amacı size göre onun yapısını nasıl şekillendiriyor?

Her mekân, nasıl kullanılacaksa ona göre şekillenmeli. Benim için bir alanın işlevi, tasarımın başlangıç noktasıdır. O alan yemek yemek için mi kullanılacak, dinlenmek için mi, çalışmak ya da sosyalleşmek için mi? Bunların her biri farklı ihtiyaçlar doğurur. Bu yüzden öncelikle o mekânda kimlerin, nasıl zaman geçireceğini anlamaya çalışırım. Bu bilgi; alanın planlanmasını, mobilya yerleşimini, ışık düzenini ve hatta malzeme seçimini bile etkiler. Sonrasında estetik dokunuşlarla o işlevselliği kişiye özel ve şık bir hale getiririm.

Projelerinizden örneklerle; çevreye duyarlı ve sürdürülebilir ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?

Projelerimde çevreye duyarlılık ve sürdürülebilirlik artık bir seçenek değil, tasarımın doğal bir parçası. Örneğin, son yıllarda yaptığım projelerde doğal ışık ve hava sirkülasyonunu maksimum seviyede kullanacak şekilde planlama yapıyorum. Böylece enerji ihtiyacını azaltıyor, kullanıcıya daha sağlıklı bir yaşam alanı sunuyor. Ayrıca yerel ve geri dönüştürülebilir malzemelere öncelik veriyorum.

Bunun dışında, su tasarrufu sağlayan armatürler, ısı yalıtımı güçlü cephe çözümleri, doğru aydınlatma sistemleri gibi teknik detaylarla da sürdürülebilirliği destekliyorum. Son yaptığımız bir denizcilik firmasına ait ofis projesinde ise LEED sertifika almak için sürecin sonuna yaklaştık. Bu projede işverende bize tüm imkânları ile destek oldu, şirket felsefeleri olarak karbon ayak izini çok önemsiyorlardı, sürecin sonunda bu iş bizim ilk LEED sertifikalı projemiz olacak diye umut ediyoruz.

Türkiye’de özellikle son dönemde benzer iç mimari çalışmalar dikkat çekiyor. Yaşam alanını farklılaştırmak için neler önerirsiniz?

Farklılaşmak için cesaret gerekir. Renkten korkmamak, malzeme kombinasyonlarında risk almak ve en önemlisi herkesin yaptığına özenmemek gerekir. Bu anlamda gerçekten renkler bizim en büyük yardımcımız. İnanıyorum ki evler, kişisel evrenlerdir.

Özgün bir tasarımınız başlıca öğeleri neler olur?

Özgün bir tasarımın temeli bence kişiye özel bir kurgu, cesur detaylar ve dengeli bir karakterdir. İlk olarak, işlevsellikten asla ödün vermem. Çünkü özgün olmak, karmaşık olmak demek değildir. Aksine, her detayın bir anlamı ve işlevi olmalı. İkincisi, dokularla; ahşabın sıcaklığı ahşaba kattığınız değer onu yorumlamanız, doğal taşın ağırlığı, metalin soğukluğu bu malzemelerle hem kontrast yaratır, hem de mekânı hissedilir kılarım.

Özellikle son dönemde artan kentsel dönüşüm çalışmaları ve yeniden yapılanmayı göz önüne aldığımızda; bu kapsamlı projelerde şehir-mahalle yaşamını kolaylaştırmak; veya yapı içinde konforlu bir alan oluşturmak için neler önerirsiniz?

Kentsel dönüşüm sadece bina yenilemek değil, aynı zamanda yaşamı yeniden kurgulamak demektir. Bu dönüşümde sadece yapının değil, insan ilişkilerinin, sosyal bağların ve günlük alışkanlıkların da dönüşmesi gerekir.

Türkiye’de bu sosyal bağların dönüşümü negatif yönde ilerlemekle, biz kentsel dönüşümle güvenli binalar elde ederken sokakların mahallelerin ruhunu kaybeder olduk. Konut çevrelerinde ruhumuzu kaybederken konut içinde fonksiyon alanlarımızı kaybettik. Gün ışığından bile mahrum bırakılmış evler yapılıyor. Bu yapıların çoğu ile yaşam kalitesinin oldukça düştüğünü düşünüyorum.