Sanayide kadınlar artık oyun kurucu

DUYGU ERDOĞAN - GAIA Kadın Sanayi Platformu, sanayinin geleceğine yön vermek ve sürdürülebilir kalkınmada kadın imzasını derinleştirmek vizyonuyla kapılarını açtı. Sanayinin içinden gelen 3 kadın; Faydasıçok Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Selcen Faydasıçok, İnci Endüstri Yönetim Kurulu Başkanı Gamze İnci Kalyoncu ve Tezmaksan Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Üyesi Fatma Aydoğdu tarafından kurulan platform, sanayide var olan ancak henüz yeterince bütünleşmemiş kadın gücünü bir araya getiren stratejik bir ağ olarak hareket ediyor. Kadının üretimdeki gücünü sanayinin merkezine taşımaya ve eşit liderlikte hızlı adımlar atmaya kararlı üç kurucuyla platformun çıkış hikâyesini, hedeflerini ve büyüme planlarını konuştuk.

■ GAIA Kadın Sanayi Platformu’nu kurma fikri nasıl oluştu? Sizi bir araya getiren ihtiyaç neydi?

Gamze İnci Kalyoncu: Bizler yıllar boyunca üretimin bizzat içinde; sahada, yönetim masalarında ve dönüşüm süreçlerinde aktif roller üstlenmiş, sanayinin içinden gelen üç kadınız. Bu süreçte şunu çok net gördük ki; sanayide inanılmaz derecede güçlü bir kadın potansiyeli var ancak bu güç henüz yeterince birleşmiş, organize olmuş ve bütünleşmiş değil. İş dünyasının yoğun operasyonel temposu içinde, bilgi paylaşımının sınırlı kalması, fırsatlara erişimde yaşanan eşitsizlikler ve iş birliklerinin çoğunlukla tesadüflere bağlı ilerlemesi bizi harekete geçirdi. Farklı kurumlardaki deneyimlerimizi ortak bir vizyonda buluşturduk ve GAIA’yı hayata geçirdik.

■ Sanayi ve finans kökenli isimler olarak GAIA ile sektörünüz ve kadınlar için başlıca hedefleriniz neler?

Fatma Aydoğdu: Temel hedefimiz, kadın sanayicilerin dijitalleşme, otomasyon, yeşil dönüşüm ve teknoloji yatırımlarında yalnızca sürece eşlik eden değil; yön veren, oyun kurucu ve strateji belirleyici aktörler olmalarını sağlamak. Kadınların üretimdeki gücünü, sanayinin geleceğini şekillendiren profesyonel ve stratejik bir akla dönüştürmek istiyoruz.

Dünya verilerine baktığımızda, iş yerinde eşit liderlik düzeyine ulaşabilmek için önümüzde yaklaşık 140 yıllık bir süre olduğu görülüyor. Biz GAIA ile bu süreyi kısaltmayı, kadın liderliğini sanayinin her kademesinde merkeze taşımayı ve karar mekanizmalarında güçlü bir şekilde yer almalarını sağlamayı amaçlıyoruz.

■ Platform, girişimci ağa katılmak isteyen kadınlara ne destek sunuyor?

Selcen Faydasıçok: GAIA’yı sadece bir farkındalık oluşumu değil, üreten ve somut sonuçlar doğuran stratejik bir dönüşüm ağı olarak konumlandırdık. Platformumuz çatısı altında, kadın sanayicilerimizin dijitalleşme, otomasyon ve yeşil dönüşüm gibi ikiz dönüşüm süreçlerinde operasyonel yoğunluktan kaçırabildikleri fırsatları yakalamaları için sektörel yol haritaları ve stratejik rehberlik sunuyoruz.

Bunun yanı sıra, en çok ihtiyaç duyulan finansal planlama ve finansmana erişim süreçlerinde güçlü finansal ortaklıklarımızla yanlarında yer alırken, bilgiye erişimi kolaylaştıracak, doğru iş birliklerini ve dayanışmayı teşvik edecek mentorluk mekanizmaları ve güçlü bir network desteği sağlıyoruz.

■ Yüksek katma değer ve geleceğin teknolojilerine erişim platformun ana hedefleri arasında. Bunu mümkün kılacak adımlar neler olabilir?

Fatma Aydoğdu: Türk sanayisinin düşük katma değer sarmalından kurtulabilmesi ve küresel rekabet gücünü artırabilmesi için proaktif ve stratejik adımlara ihtiyacımız var. Bunun en önemli yolu, sanayide “kas gücünden akıl gücüne” geçişi hızlandırmaktır; çünkü teknoloji, kadınların liderlik potansiyelini büyüten en güçlü araçtır. Bu vizyonla yerli üreticilerin küresel rekabet gücünü artıracak “katma değerli dönüşüm ağını” kurduk.

MEXT Teknoloji Merkezi gibi güçlü ekosistem partnerlerimiz ve Yapı Kredi gibi finansal çözüm ortaklarımızla birlikte kadınları teknolojinin ve sanayinin değer zincirinin merkezine taşıyacak stratejik iş birliklerini devreye alıyoruz.

Dönüşüm için rota net

GAIA’nın geleceğe yönelik vizyonunu, genç kuşaklarla kurulacak köprüyü ve büyüme stratejilerini odağına alıyor. Kurucular, sürdürülebilir bir sanayi ekosistemi için mentorluk mekanizmalarının ve bölgesel yayılımın taşıdığı kritik önemi vurguluyor. Üretimde zihniyet değişimini hedefleyen platformun sonraki adımları, sanayinin dönüşüm rotasını da netleştiriyor.

■ Hedeflerinize ilerleyen yolda gençlerin ve kadınların katkısını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Selcen Faydasıçok: Biz inanıyoruz ki kadın güçlendikçe sanayi güçlenir, sanayi dönüştükçe de ülke güçlenir. Kadınların disiplini ve vizyonu, dijitalleşme ve ikiz dönüşüm yolculuğumuzdaki en büyük itici gücümüzdür. Bu yolda genç kadınların katkısı ve rol model etkisi ise dönüşüm zincirinin ilk ve en kritik halkasını oluşturuyor. Genç bir kadın, sanayide kendisi gibi başarılı bir kadın lideri gördüğünde “Ben de yapabilirim” duygusunu kazanıyor.

GAIA olarak, genç kadınların sanayiye yönelimini desteklemeyi, onlara ilham verecek rol model etkisini büyütmeyi ve görünürlüklerini artırmayı bu yüzden çok önemsiyoruz. Yapısal destekler ve mentorlukla gençleri ve kadınları güçlendirdiğimizde, yarının sanayisini çok daha proaktif ve rekabetçi bir şekilde şekillendireceğimize inancımız tam.

■ Platformu büyütmeye ve daha kapsamlı destek vermeye yönelik planlarınız var mı?

Gamze İnci Kalyoncu: GAIA’yı yalnızca etkinlikler düzenleyen bir platform olarak değil, üyelerinin gelişimine, görünürlüğüne ve iş birliklerine doğrudan katkı sağlayan güçlü bir ekosistem olarak konumlandırıyoruz.

Önümüzdeki dönemde hedefimiz; Türkiye’nin farklı şehirlerinde gerçekleştireceğimiz buluşmalarla etki alanımızı genişletmek, üyelerimiz arasında stratejik iş birliklerini artırmak ve sanayinin dönüşümüne katkı sağlayacak kurumlarla daha güçlü ortaklıklar kurmak.

Ayrıca eğitim programları, mentorluk çalışmaları, sektörel çalışma grupları, dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik odaklı projeler ile üyelerimize daha kapsamlı destek sunmayı planlıyoruz. GAIA’nın büyümesini yalnızca üye sayısındaki artış olarak değil; üyelerimizin birbirlerine ve ülke sanayisine sağladığı katma değerin büyümesi olarak görüyoruz. Bu nedenle odağımız, güçlü bağlantılar kuran, bilgi paylaşan ve birlikte üreten bir topluluk oluşturmaktır.

Kalıcı bir etki alanı oluşturmayı hedefliyor

Nisan 2026’da lansmanı gerçekleştirilen GAIA Kadın Sanayi Platformu, sanayide çalışan, yöneten ve üreten kadınları aynı çatı altında buluşturmak amacıyla kuruldu. Platformun çıkış noktası, sanayide güçlü bir kadın varlığı bulunmasına karşın bu potansiyelin çoğu zaman dağınık kalması. GAIA, bu gücü görünür kılmanın ötesine geçerek bilgi paylaşımı, dayanışma ve iş birliği üzerinden kalıcı bir etki alanı oluşturmayı hedefliyor.

Platformun odağında üretim ve sanayi ekosistemindeki kadın liderlerin birbirleriyle temasını artırmak, fırsatlara erişimi kolaylaştırmak ve ortak projelere zemin hazırlamak var. Stratejik iş birlikleri, liderlik gelişimi, mentorluk, deneyim paylaşımı, dijitalleşme ve sürdürülebilir üretim GAIA’nın öncelikli başlıkları arasında yer alıyor.

Selcen Faydasıçok, Fatma Aydoğdu ve Gamze İnci Kalyoncu tarafından hayata geçirilen platform; kurumsal üyelik, etkinlikler, başvuru sistemi ve iş birliği mekanizmalarıyla sanayi dünyasındaki kadın profesyoneller ve girişimciler için stratejik bir ağ kurmayı amaçlıyor.

Sanayideki veriler neye işaret ediyor?

GAIA’nın çıkış hikâyesi, Türkiye’de kadınların çalışma hayatındaki yerini gösteren verilerle de örtüşüyor. TÜİK’in 2024 yılı İşgücü İstatistikleri’ne göre Türkiye’de kadın istihdam oranı yüzde 32.5 düzeyinde kalırken erkeklerde bu oran yüzde 66.9’a çıkıyor. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 7.1 iken kadınlarda yüzde 11.8’e, genç kadınlarda ise yüzde 22.3’e yükseliyor.

Toplam istihdamın yüzde 20.7’sini barındıran sanayide kadınların payı hâlâ sınırlı. 2024’te istihdam edilen genç kadınların yalnızca yüzde 19.9’u sanayide çalışırken yüzde 64.7’si hizmet sektöründe yer aldı. Bu tablo, genç kadınların üretim ve teknoloji odaklı alanlara yönelimini artıracak rol model, mentorluk ve ağ mekanizmalarının önemini gösteriyor.

TÜİK ile UN Women Türkiye’nin ortak yayını “Türkiye’de İstatistiklerle Kadın 2025” raporu ise eşitsizliğin zaman boyutunu ortaya koyuyor. Erkeklerin çalışma hayatında kalma süresi 39.7 yıl iken kadınlarda bu süre 20.7 yılda kalıyor. Bu fark, kadınların yalnızca işe girişte değil, kariyerlerini sürdürme ve karar mekanizmalarına yükselme aşamalarında da desteklenmesi gerektiğine işaret ediyor.

İkiz dönüşümde kadın liderliği

Sanayide sürdürülebilir büyümenin yolu, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm adımlarını birlikte ele alan “ikiz dönüşüm” sürecinden geçiyor. Üretim süreçlerine yapay zekâ, otomasyon, veri analitiği ve nesnelerin interneti gibi teknolojilerin entegre edilmesi artık yalnızca verimlilik meselesi değil; küresel rekabetin temel koşullarından biri.

Türkiye sanayisi açısından bu dönüşüm, Avrupa Yeşil Mutabakatı kriterlerine uyum ve ihracat pazarlarındaki konumu korumak için stratejik önem taşıyor. Karbon ayak izini azaltan, kaynak kullanımını daha verimli hale getiren ve yüksek katma değerli üretime yönelen şirketler, yeni dönemde rekabet avantajı elde edecek.

GAIA Kadın Sanayi Platformu da bu eşiğe kadın sanayicilerin daha güçlü hazırlanmasını hedefliyor. Platform, MEXT Teknoloji Merkezi gibi ekosistem partnerleri ve finansal çözüm ortaklarıyla kadınların dijitalleşme, otomasyon ve sürdürülebilirlik süreçlerinde daha etkin rol almasını amaçlıyor. Böylece kadınların üretimdeki varlığı yalnızca temsil meselesi olmaktan çıkıp sanayinin dönüşüm stratejisinin parçası haline geliyor.

Anadolu’ya yayılma hamlesi

GAIA Kadın Sanayi Platformu, etki alanını yalnızca merkez şehirlerle sınırlı tutmayıp Anadolu’daki kadın sanayici potansiyelini de harekete geçirmeyi hedefliyor. Bu stratejinin somut adımlarından biri Şanlıurfa’da atıldı. Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası ev sahipliğinde, GAIA Kadın Sanayi Platformu ile Şanlıurfa Kadın Sanayi Platformu iş birliğinde “Kadın Sanayiciliği, Bölgesel Kalkınma ve Kurumsal İş Birlikleri Toplantısı” gerçekleştirildi.

Toplantıda sanayide kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi, kadınların üretim süreçlerindeki etkinliğinin artırılması ve bölgesel kalkınmaya daha fazla katkı sunmalarını sağlayacak projeler ele alındı. KOSGEB, yerel yönetim, akademi ve sanayi temsilcilerinin katılımıyla kurumlar arası iş birliği olanakları da değerlendirildi.

Bölgesel buluşmalar, yerel üreticilerin dijitalleşme ve yeşil dönüşüm gibi küresel gündemlerle temasını artırırken kadın girişimciliğini güçlendirecek yeni iş birlikleri için de zemin oluşturuyor. GAIA, önümüzdeki dönemde sanayinin güçlü olduğu farklı Anadolu kentlerinde benzer modelleri devreye alarak kadınların üretim ve yönetimdeki etkisini ulusal ölçekte büyütmeyi amaçlıyor.

Küresel eşitlikte uzun yol

Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu, GAIA Kadın Sanayi Platformu’nun dikkat çektiği eşitsizlik makasının küresel ölçekte de kapanmadığını gösteriyor. Rapora göre dünya genelinde cinsiyet eşitliğinde açığın yüzde 68.8’i kapanmış durumda. Ancak mevcut hızla tam eşitliğe ulaşmak için hâlâ 123 yıla ihtiyaç var.

Ekonomik katılım ve fırsat eşitliği başlığı ise tablonun en kritik alanlarından biri. Bu alanda küresel açığın yüzde 61’i kapanırken tam eşitliğe ulaşma süresi 135 yıl olarak hesaplanıyor. Kadınların eğitimde güçlenen varlığı, yönetim kademelerine aynı hızla yansımıyor. Raporda, yükseköğrenimli üst düzey yöneticiler içinde kadınların payının yüzde 29.5’te kaldığı belirtiliyor.

Bu tablo, kadınların yalnızca iş gücüne katılımını değil, karar mekanizmalarındaki temsilini de güçlendirecek mentorluk, görünürlük ve ağ mekanizmalarının önemini artırıyor. GAIA gibi platformlar, kadınların sanayi, teknoloji ve üretim alanlarında daha güçlü konumlanmasını sağlayacak yerel ve ulusal iş birlikleriyle bu dönüşümün hızlanmasına katkı sunmayı hedefliyor.