Türkiye pazarı için geri sayıma geçti

İSMAİL ŞAHİN - Bankacılık sektörünün toplam aktiflerinin 1.5 trilyon dolara yaklaştığı Türkiye’de dijital bankacılık ekosisteminin büyüklüğünün (para transferleri, yatırım ve kredi ödemeleri dahil) 8.5 trilyon dolara ulaşması çokuluslu finans teknolojisi şirketlerinin de iştahını kabartmaya başladı. Dünya çapında 120 para birimiyle ödeme yapılabilen ve 70 milyondan fazla kullanıcısı bulunan İngiltere merkezli dijital bankacılık uygulaması Revolut, Türkiye’deki uygulama mağazalarında yerini aldı. Bu adım şirketin Türkiye pazarına girme isteğinin bir diğer işareti olarak görülüyor.

Türkiye’de dijital ödeme ve bankacılık işlemi yapılabilmesi için BDDK ve Merkez Bankası gibi kurumlardan izin alınması gerekiyor. Veya bir banka ile anlaşarak yine BDDK ve Merkez Bankası denetiminde faaliyet gösterilmesi gerekiyor. Türkiye’deki Google Play ve App Store’da kullanıma giren Londra merkezli dijital bankacılık devi Revolut’un uygulamasını indiren kullanıcılar henüz hizmetleri kullanamıyor ancak bekleme listesine kaydolabiliyor.

Geçtiğimiz ocak ayında medyaya yansıyan haberlerde Revolut’un Türkiye pazarına girmeye hazırlandığı, şirketin Türkiye’de faaliyet gösterebilmek için dijital banka FUPS’ı satın alma olasılığını değerlendirdiği öne sürülmüştü.

FUPS, 2024’ün son çeyreğinde BDDK’dan dijital bankacılık faaliyet iznini aldı. Revolut da Türkiye’de faaliyet gösterebilmek için bu izne ihtiyaç duyuyor. Sıfırdan lisans sürecine girmektense satın alma yolunun daha avantajlı olduğunu değerlendiren Revolut’un olası bir satın alma işlemi de BDDK onayı gerektirecek.

Tatilde doğdu...

Dünyanın hızlı büyüyen dijital finans şirketlerinden biri olan Revolut’un hikâyesi, yurtdışında para harcarken ödenen yüksek kur farkları ve bankacılık komisyonları sorunundan doğdu.

Şirketin kurucularından Nik Storonsky eski bir yatırım bankacısıydı. Rusya doğumlu Storonsky, uzun yıllar yatırım bankası dünyasında çalışırken özellikle sınır ötesi para transferlerinde geleneksel bankacılık sisteminin maliyetli ve yavaş olduğunu gözlemledi. Diğer kurucu Vlad Yatsenko ise finans teknolojileri konusunda uzman bir yazılım geliştiricisiydi.

İkilinin çıkış noktası, seyahat ederken bankalara ödenen ücretleri ortadan kaldıracak mobil merkezli bir finans platformu kurmaktı. 2015 yılında Londra’da kurulan Revolut ilk etapta yalnızca düşük maliyetli döviz değişimi ve uluslararası ödeme hizmeti sunuyordu. Kullanıcılar uygulama üzerinden farklı para birimleri arasında piyasa kuruna yakın oranlarla dönüşüm yapabiliyor, banka kartlarıyla yurtdışında ekstra masraf olmadan harcama gerçekleştirebiliyordu.

Bu model özellikle Avrupa’da ilgi gördü. Brexit öncesi dönemde Londra’nın küresel finans teknolojisi merkezi hâline gelmesi de şirketin büyümesini destekledi.

Banka değil uygulama

Revolut’un yükselişindeki en önemli noktalardan biri, klasik banka modeli yerine tamamen dijital altyapıya odaklanması oldu. Şirket fiziksel şube açmadı. Müşteri hizmetlerinden yatırım işlemlerine kadar tüm süreçler mobil uygulama üzerinden yürütüldü.

Bu yaklaşım operasyon maliyetlerini düşürürken teknolojiyi kullanan gençleri de kendisine çekti. Geleneksel bankalar çok sayıda şube ve personel maliyetleriyle çalışırken Revolut yazılım merkezli bir ölçeklenme modeli geliştirdi. Böylece kullanıcı sayısı arttıkça maliyetlerin aynı oranda yükselmediği bir finans yapısı ortaya çıktı.

Şirket kısa sürede yalnızca ödeme sistemi olmaktan çıktı. Ön ödemeli kartlar, IBAN hizmetleri, maaş hesapları, hisse senedi yatırımları, ETF işlemleri, kripto para alım satımı, bütçe yönetimi araçları ve seyahat sigortası gibi birçok alanı kapsayan bir finans uygulamasına dönüştü.

Özellikle genç kullanıcılar arasında telefon bankacılığı kavramının şekillenmesinde Revolut’un etkisi olduğu belirtiliyor. Avrupa’da birçok kullanıcı artık geleneksel bankayı yalnızca maaş hesabı için kullanırken günlük finans işlemlerini bu tür uygulamalar üzerinden yürütüyor.

Lisans mücadelesi...

Finans teknolojisi şirketlerinin en büyük sorunlarından biri bankacılık lisansları oldu. Çünkü ödeme kuruluşu olarak faaliyet göstermek ile mevduat toplayan tam lisanslı banka olmak farklı düzenlemelere tabi.

Revolut ilk yıllarında elektronik para kuruluşu lisanslarıyla faaliyet gösterdi. Ancak büyüme hızlandıkça şirketin kritik hedefi tam bankacılık lisansı almak oldu. Bu süreç Avrupa regülasyonları nedeniyle uzun sürdü.

Şirket 2018 yılında Litvanya üzerinden Avrupa Birliği bankacılık lisansı aldı. Bu lisans ile Avrupa Birliği içinde mevduat toplama ve kredi verme gibi faaliyetlerin önü açıldı.

İngiltere’de ise süreç daha yavaş ilerledi. İngiliz düzenleyiciler şirketin iç denetim, muhasebe ve kara para aklama kontrolleri konusunda ek incelemeler yaptı. Hızlı büyüyen şirketlerin regülasyon riskleri Avrupa finans sisteminde tartışmalar yarattı.

2024 yılında İngiltere’den alınan tam bankacılık lisansı ise şirket açısından önemli bir eşik oldu. Böylece Revolut yalnızca bir girişim değil, küresel ölçekte dijital banka statüsüne yaklaşan bir yapı hâline geldi. Revolut bu hamle ile 13 milyon kişinin faydalandığı 2 trilyon sterlinlik mortgage pazarına da adım attı.

Agresif büyüme şirketi

Revolut günümüzde 40’tan fazla ülkede faaliyet yürütüyor. İngiltere ve Avrupa Birliği ana pazarlar olsa da ABD, Japonya, Singapur, Avustralya ve Brezilya gibi pazarlarda da aktif büyüme stratejileri uygulanıyor.

Özellikle göçmen nüfusun yoğun olduğu ülkelerde düşük maliyetli uluslararası para transferi hizmetleri ilgi görüyor. Geleneksel bankalarda günler sürebilen transferler Revolut üzerinden saniyeler içinde yapılabiliyor.

Şirket son dönemde Orta Doğu, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’yı stratejik büyüme bölgeleri olarak tanımlıyor. Türkiye’nin de bu genişleme planında kritik bir merkez olabileceği değerlendiriliyor. Genç nüfus, yüksek mobil bankacılık kullanımı ve e-ticaret hacmi Türkiye’yi bu şirketler açısından cazip bir pazar hâline getiriyor.

Revolut günümüzde Avrupa teknoloji ekosisteminin önemli şirketlerinden biri konumunda. Şirketin piyasa değerinin 45 milyar dolar seviyesinde olduğu kaydediliyor.

Bu rakam birçok geleneksel Avrupa bankasının piyasa değerini geride bırakıyor. Şirketin yatırımcıları arasında küresel teknoloji fonları ve büyük girişim sermayesi şirketleri bulunuyor.

Uzmanlara göre Revolut’un başarısı finans sektöründeki dönüşümün örneklerinden biri. Çünkü yeni nesil kullanıcılar artık banka şubesi değil, düşük maliyet, hız, mobil deneyim ve küresel erişim istiyor.

Türkiye’deki olası operasyonun da yalnızca yeni bir uygulama girişinden ibaret olmayacağı belirtiliyor. Revolut’un pazara tam anlamıyla girmesi hâlinde dijital bankacılık, uluslararası para transferi, yatırım uygulamaları ve rekabet dengelerinin yeniden şekillenebileceği değerlendiriliyor.

Rakamlarla büyüme hamlesi

- Günde yaklaşık 7 bin yeni hesap açılıyor.

- Aylık işlem hacmi 3 milyar doları aşmış durumda.

- Dünya genelinde 70 milyondan fazla kullanıcıya hizmet veriyor.

- Uygulama üzerinden 120 farklı para biriminde işlem yapılabiliyor.

- Revolut kartları 160’tan fazla ülkede kullanılabiliyor.

- Şirket bugün 40’tan fazla ülkede faaliyet gösteriyor.

- Şirketin piyasa değeri yaklaşık 45 milyar dolar olarak biliniyor.