Yeşil çelikle devler ligine

İSMAİL ŞAHİN  2025 yılı, küresel ekonomideki jeopolitik gerilimler ve özellikle demir - çelik sektöründe Çin’in yarattığı arz fazlası baskısının gölgesinde geçti. Ancak bu zorlu atmosferde, stratejik yatırımları ve “yeşil çelik” vizyonuyla ayrışan oyuncular küresel ligdeki konumlarını güçlendirmeyi başardı. Türkiye’nin global çelik devi Tosyalı Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı ile hem sektörü ve gelecek hedeflerini konuştuk.

Türkiye’de iş dünyası 2025’i nasıl geçirdi? Bu dönemde öne çıkan fırsatlar ve başlıca riskler neler oldu?

Dünya ekonomisi 2025’te jeopolitik gelişmeler ve gümrük tarifelerine ilişkin belirsizliklerin etkisi altındaydı. Küresel büyüme ivmesinde belirgin bir artış olmadı. En temel risklerden biri Çin’in yüksek üretim rakamları nedeniyle dünya pazarlarına yayılan arz fazlasının, uluslararası ticarette alışılmış dengeleri önemli ölçüde sarsmasıydı.

ABD’nin Çin’e uyguladığı ek tarifeler ise tabloyu daha da keskinleştirerek Çin ürünlerinin farklı pazarlara çok daha yoğun biçimde yönelmesine neden oldu. Türkiye ekonomisi, yüksek enflasyon ve faizlere rağmen 2025 büyümesini sürdürdü ancak Çin kaynaklı bu haksız rekabet yapısal bir sorun oluşturmaya başladı.

Demir-çelik sektörü de Çin kaynaklı bu durumdan etkilenen sektörlerin başında geldi. İç pazar dışında ihracat pazarlarında da Çinli üreticilerin yarattığı bu haksız rekabetle mücadele ettik.

Şimdi ayrıca yine bu eksende yeni bir risk daha kapımızda. Çinli üreticilerin Türkiye’yi Avrupa’ya açılan bir ara durak olarak kullanma ihtimali söz konusu. Bu durumda AB’nin Türkiye üzerinden girecek Çin kaynaklı ürünlere yönelik devreye alabileceği önlemler, yerli üreticileri de etkileyebilir. Tüm bu tablo, Uzak Doğu kaynaklı haksız rekabete karşı hem iç hem de dış pazarlarımızı gözeten daha kapsayıcı bir strateji ihtiyacını ortaya koyuyor.

Bununla birlikte özellikle AB Yeşil Mutabakatı kapsamında atılacak adımların sektörümüz için bir fırsat penceresi yaratacağını düşünüyorum. Yeşil çelik üretimi, katma değeri artırırken Türkiye demir-çelik sanayinin özellikle uluslararası pazarlarda güçlü bir üretim markası olmasını destekleyecek önemli bir fırsat.

2025 yılı Tosyalı Holding için nasıl geçti? Bu döneme damga vuran gelişmeler nelerdi?

Değişken küresel koşullara rağmen uzun zamandır yaptığımız sürdürülebilirlik ve ileri teknoloji odaklı stratejik yatırımlar sayesinde Tosyalı olarak 2025’te başarılı bir faaliyet yılı geçirdik. Yurt içinde, özellikle Çin kaynaklı çok düşük fiyatlı ürünlerin yarattığı baskı tüm sektör gibi bizi de zorladı. Türkiye’nin en büyük demir-çelik üreticisi olarak; kapasitemiz, üretim gücümüz ve yüksek nitelikli ürünlerimiz sayesinde bu tür zorlu koşulları başarıyla aşma yetkinliğine sahibiz. Nitelikli ürün portföyümüz, geniş yelpazedeki çözümlerimiz ve uzun yıllara dayanan güçlü müşteri ilişkilerimizle bu dönemi de başarıyla yönettik. 

Türkiye, Cezayir, Libya ve İspanya’da yürüttüğümüz yatırımlarla hem ölçeğimizi büyütüyor hem de yüksek katma değerli çelik üretim kapasitemizi güçlendiriyoruz.

Bugün 3 kıtada, 50’ye yakın tesiste yıllık 15 milyon ton sıvı çelik üretim kapasitesine ulaşmış durumdayız. Üretimimizi ve global sıralamadaki yerimizi her yıl istikrarlı bir şekilde yukarı taşımayı başararak, dünyanın en büyük 50 çelik üreticisi içinde bu çıkışını kesintisiz sürdürebilen tek şirket konumundayız. Son beş yılda küresel ham çelik üretimimizi yüzde 110 artırarak uluslararası görünürlüğümüzü ikiye katladık. Bugün Avrupa’nın en büyük üçüncü çelik üreticisi ve aynı zamanda Türkiye merkezli en yüksek ham çelik üretim hacmine sahip şirketiz.

2024'ü küresel ölçekte yaklaşık 7 milyar dolar ciroyla tamamlamıştık. 2024’te dünyanın en hızlı büyüyen ilk 3 çelik üreticisinden biri olduk. 2025 için küresel ihracatımızı 3 milyar dolara, ciromuzu ise yüzde 30’a yakın bir artışla 9 milyar doların üzerine taşımayı hedeflemiştik; yılı bu hedeflere oldukça yakın seviyede bitireceğiz.

Tosyalı’nın ana gündem maddelerinden biri de sürdürülebilirlik... Yeşil çelik üretimi adına yaptığınız yatırımlardan söz eder misiniz?

Tosyalı olarak son 5 yılda sürdürülebilirlik odaklı projelerimize 6 milyar doların üzerinde yatırım yaptık. 2025’te 1.2 GW kapasiteli ülkemizin en büyük öz tüketim GES projelerinden biri için ilk adımı Osmaniye’deki ilk faz çalışmalarıyla attık. Böylece öz tüketimimizin yüzde 50’ye yakınını GES’ten sağlayacağız. Bununla birlikte, tesislerimizde temiz bir enerji kaynağı olan yeşil hidrojenin üretimde kullanılmasına dair çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Cezayir’deki ikinci DRI tesisimiz, hem doğalgaz hem de küçük bir modifikasyonla yüzde 100 hidrojenle çalışabilme özelliğiyle dünyada ticari üretime başlayan ilk tesis oldu. Bunun yanı sıra Tosyalı Harsco şirketimizle tesislerimizdeki geri kazanım işlemiyle demir-çelik üretim sürecinde ortaya çıkan cüruf atığını; asfalt, yol yapımı, çimento katkı malzemesi, gübre üretimi gibi sektörlere ham madde olacak şekilde geri kazandırıyoruz.

Bu kapsamda Tosyalı-Harsco tarafından yoğun bir Ar-Ge sonucunda geliştirilen su geçirgenliği daha az, araç güvenliğini artıran ve depreme dayanıklı asfalt malzemesi Türkiye’de ilk defa TEM Otoyolu Gebze Dilovası Kavşağı arasında kullanıldı. Sürdürülebilirlik odaklı bu yatırımlarla dünyada öncü yeşil çelik üreticilerinden biri olarak kabul görüyoruz.

Tosyalı olarak 2026 ve sonrası için hedefleriniz nedir?

Türkiye’nin son yıllarda tamamlanan en büyük sanayi yatırımı olan İskenderun’daki Tosyalı Demir Çelik İskenderun Tesisi’nde, üretim kapasitemizi verimli şekilde artırmaya devam edeceğiz. Tam entegre bu tesisimizde 500 farklı kalite ve ebatta ürün üretebiliyoruz. Bu tesisimiz bizi hem yurt içi hem de yurt dışı pazarlarda çok daha güçlü bir konuma taşıyacak.

Yurt dışındaki en büyük yatırımımız olan Tosyalı Algérie tesisimizde devam eden 4. etap yatırımları çerçevesinde ikinci DRI tesisimiz başta olmak üzere devreye aldığımız yeni yatırımlarımızla beyaz eşya ve oto sektörüne ürün tedarik edebilecek olmamız ise bizi daha da güçlendirecek.

Satın aldığımız İspanya’nın önde gelen çelik boru üreticilerinden STS’de yaptığımız verimlilik artışı sayesinde üretimde 12 kata ulaşan bir artış gerçekleştirdik. Bingazi’de, toplam 8.1 milyon ton kapasiteli dünyanın en büyük DRI tesislerini kurmak üzere Tosyalı SULB Steel Industries’i kurduk. Üç fazdan oluşacak entegre demir-çelik tesisinin ilk fazı olan 2.5 milyon ton kapasiteli kısmı için yatırımlara başladık. Buradaki tesisimiz hem yakın bölgenin hem de Avrupa’nın yeşil çelik için HBI ihtiyacını sağlarken global yeşil çelik üreticisi konumumuzu da güçlendirecek.

Önümüzdeki beş yıl içerisinde dünyanın ilk 20 çelik üreticisinden biri olma hedefimiz doğrultusunda emin adımlarla ilerleyeceğiz.