Adidas'tan vicdanları yaralayan reklam… Bunlar da İsrail’in sakat bıraktığı Gazzeli çocuklar!

İsrail’in kültürel, sosyal, ekonomik hayatta dikte etmeye çalıştığı görünürlüğü her geçen gün etkisini yitiriyor. Popülerliğinin zirve dönemlerinden birinden geçen Adidas markası, İsrail’e verdiği açık destek sebebiyle büyük bir boykot dalgasıyla karşı karşıya.

Avrupa’nın en büyük spor giyim üreticisi olan Adidas, ampute bireyler için çok önemli bir hizmet başlattı. Uzvunu kaybeden kişiler için çift olarak satılan ayakkabılardan daha ucuza tek ayakkabı satışı yapacak olan Adidas, büyük bir kamuoyu desteği toplayabilecekken, reklam kampanyası yüzünden baltayı taşa vurdu.

Tepkiler çığ gibi!

“Tek ayakkabı servisi” uygulamasının reklamında, 2021’deki Gazze saldırılarına katılan ve İsrail ordusundaki görevi sırasında bacağını kaybeden eski asker Shalev Biton’u kullanan markaya tepkiler çığ gibi büyüdü.

Markaya karşı sosyal medyada başlayan tepkiler, önemli aktivist ve sanatçıların da katkı vermesiyle bazı insanların kendi Adidas ürünlerini çöpe attığı kapsamlı bir boykota dönüştü. Aktivistler şimdi, Adidas’ın karanlık tarihine de işaret ederek, markayı kurumsal olarak sorumluluk almaya çağırıyor.

İsrail ve siyonizmle derin ilişkisi bilinen Adidas’tan henüz konuya ilişkin bir geri adım gelmedi.

Dün Nazi’lerle bugün İsrail’le

Kökeni Nazi Almanya’sına kadar uzanan marka, yakın tarihte İsrail ile kurumsal ilişkilerini ciddi şekilde büyüttü. Kurucusu Adolf (Adi) Dassler ve kardeşi Rudolf Dassler’ın Nazi Partisi’ndeki varlığını kabul eden ancak dönemin diğer Alman markalarının aksine o dönemdeki sorumluluklarını sahiplenmeyen Adidas, İsrail Futbol Federasyonu ve Tel Aviv Maratonu sponsorluğu, tekstil şirketi Delta Galil ile küresel iç çamaşırı lisans anlaşması, Maccabi Haifa ve Maccabi Tel Aviv gibi spor kulüpleriyle ortaklık gibi faaliyetler yürüttü. Siyonizmi sivil toplum ayağında da yalnız bırakmayan marka, İsrail eski Cumhurbaşkanı Şimon Peres’in kurduğu Peres Barış ve İnovasyon Merkezi gibi kuruluşlarla hibe anlaşmaları yaptı.

BİTON: NEFRET MESAJLARI ALIYORUM

Sağlık sisteminin de hedef alınmasıyla, ilkel koşullarda tedavi edilen ve anesteziden proteze en temel ihtiyaçlara bile ulaşamayan halk imkansız koşullarda direnmeye devam ediyor. Bu tablo tüm dünyanın önündeyken, İsrailli eski askeri son teknoloji proteziyle kameralar karşısına çıkaran marka, tepkileri dindirmeyi henüz başaramadı. Reklam yüzü Biton ise sosyal medya hesabından tüm dünyadan devasa bir nefret dalgası aldığını belirterek, “Şu anda sevgiden çok daha fazla nefret mesajı alıyorum, yanımda olmanıza ihtiyacım var” mesajını paylaşmak zorunda kaldı.

KURUCU AİLEYİ BÖLEN TARİH

Markanın uzun tarihi ise ironik. Hitler Gençliği spor ligini yönetme ve ayakkabı sağlama, silah üretimi ve zorunlu işçi çalıştırma, Hitler’in 1936 Berlin Olimpiyatlarındaki propagandasına destek olma gibi yüz karartıcı işler ise özürsüz şekilde tarih kitaplarının bir köşesine geçmiş durumda. Öte yandan markanın tarihe gömmeye çalıştığı gerçekler kurucu aileyi derin bir bölünmeye götürdü. Hitler’in düşüşünden sonraki Nazisizleştirme sürecinde kardeş Rudolf Dassler, bir süre tutuklu kaldı ve cezasız kurtulan kardeşine rakip olarak bir diğer spor giyim markası olan Puma’yı kurdu. 

Bella Hadid olayı

Adidas, bu şiddette olmasa da siyasi seçimleri yüzünden tepki almaya alışık. Filistinli bir örgüt tarafından 11 İsrailli sporcunun öldürüldüğü 1972 Münih Olimpiyatları için 2024’te hazırladıkları ayakkabının reklamında, Filistin asıllı model Bella Hadid’i kullanan marka, İsrail ve diasporasının baskısıyla Hadid’i reklamdan çıkarmış, sonrasında hem siyonist kamuoyundan hem Hadid’den özür dilemek zorunda kalmıştı. 

Türkiye ve dünyadan BOYKOT çağrıları

Türkiye’de sosyal medyada “Adidası Boykot Et” etiketiyle başlatılan ve milyonların katıldığı boykot kampanyasında, “Asla başka ürün almayacağım”, “Savaş suçlularına sponsor olmayı bırakın”, “Adidas çocuk katillerini desteklememeli” gibi ifadeler dikkat çekiyor. Filistin için Boykot Girişimi, Eye on Palestine gibi oluşumlar ve Oscar ödüllü İspanyol oyuncu Javier Bardem gibi ünlü isimler boykotu geniş kitlelere duyurdu. Öne çıkan diğer paylaşımlarından bazıları şöyle oldu:

İTALYAN AKTİVİST VİNCENZO FULLONE: (Adidas ürünlerin çöpe atıldığı video akımını başlatarak) Markalar suçluları seçtiğinde insanlar da direnişi seçer.

AKTİVİST STEPHANİE WESTBROOK: Bu, sadece Adidas’ın duyarsızlığı veya hassasiyeti değil. İsrail tarafından öldürülen, sevdiklerini kaybeden veya uzuvlarını kaybeden Filistinlilere karşı mutlak bir hakarettir.

ABD’Lİ FENOMEN GUY CHRİSTENSEN: Gazze’deki çocukların bir daha asla yürüyemeyebileceğini bilmek gerçekten iğrenç.

YAZAR SUSAN ABULHAWA: Adidas’a soykırımı desteklemenin bedelini öğretin.

ARİZONA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİNDEN PROF. DR. KHALED BEYDOUN: Adidas, İsrail askerini öne çıkaran tek ayakkabı programını başlattı ancak Gazze’de bacakları kesilmiş çocukları görmezden gelmeye devam ediyor.

AVRUPA PARLAMENTOSU ÜYESİ RİMA HASSAN: Günaydın Adidas. Gazze, dünyadaki çocukların amputasyon oranının en yüksek olduğu yer.

AMPUTE EDİLENLERİN BEŞTE BİRİ ÇOCUK

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Gazze’de kalıcı, hayatı değiştiren ciddi yaralanmaya maruz kalan yaklaşık 42 bin kişinin dörtte birini (10.000’den fazlasını) çocuklar oluşturuyor. Gazze’de büyük amputasyon (yetişkin ve çocuk toplam) sayısı 5.000 ile 6.500 arasında olarak ifade edilirken, ampute edilen her 5 kişiden biri çocuk. Gazze, nüfusuna oranla dünyanın en çok çocuk amputasyonunun yaşandığı bölge oldu. 

‘AYAKKABI BU ACIYI DOLDURMAZ’ 

AK Partili Zehranur Aydemir: Gazze, dünyada kişi başına en fazla ampute çocuğun bulunduğu yer haline gelmişken; binlerce insan uzuvlarını kaybetmişken... Adidas ise kampanyasında, bu acının yaşandığı coğrafyada görev yapmış katil ordunun bir  mensubunu merkeze koyuyor. Gazze’de bir çocuğun kaybettiği bacağın yerini hiçbir ayakkabı dolduramaz.