Arnavutluk ayakta!

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in başında bulunduğu “Affinity Partners” şirketinin, Adriyatik’teki ıssız Sazan Adası ile Arnavutluk sahilinde flamingolar, foklar ve deniz kaplumbağalarının yuvalama alanlarına ev sahipliği yapan koruma altındaki bir alanı içeren lüks tatil merkezi projesine tepkiler sürüyor.

Özellikle Cumartesi günü başkent Tiran’da düzenlenen gösterilere katılan onbinlerce kişi, Trump ailesiyle bağlantılı şirketin planlarını protesto etti. Çevre örgütlerinin çağrısına yanıt veren ülke genelinden aktivistler ve yerel halk, öğlen saatlerinde başkent Tiran’ın yaklaşık 150 kilometre (90 mil) güneybatısındaki Vjosa-Narta lagününe akın etti. Protestocular, kırmızı Arnavut bayrakları ve hareketin sembolü haline gelen şişme flamingolar taşıyarak “Projeyi iptal edin!” diye slogan attı.

Başbakan da hedefte

Başkent Tiran’ın merkezinde ise kalabalıklar, projeye karşı şimdiye kadarki en büyük gösteriyi düzenledi. “İvanka eve git” ve “Arnavutluk satılık değil” yazılı pankartlar taşıyan grup, la hükümet binasına doğru yürüdü. Bazı göstericilerin, proje konusunda ısrarlı açıklamalar yapan ve son dönemde İsrail’e yakınlığıyla dikkat çeken Başbakan Edi Rama’yı da protesto eden pankartlar taşıması dikkat çekti.

Başbakan Rama, geçtiğimiz Ocak ayında İsrail’e yaptığı ziyaret sırasında, Ağlama Duvarı’na gidip dua etmiş, ardından da parlamentoda (Knesset) bir konuşma yapmıştı. Rama, konuşmasında, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun karşısında konuşmaktan heyecan duyduğunu ve “dizlerinin titrediğini” savunurken, küçük oğlunun ileride Yahudiliği seçebileceğini iddia etmişti.

İsrail’e bağladı

Öte yandan Rama, geçtiğimiz günlerde Euronew’a verdiği söyleşide, söz konusu projeye yönelik muhalefetin, Arnavutluk’taki gerginlikleri körüklemek amacıyla botlar, antisemitik söylemler ve hasmane dış güçler tarafından büyütüldüğünü öne sürdü. Rama, kim olduklarını belirtmeden, kamuoyundaki hoşnutsuzluktan faydalanmaya çalışan dış aktörlerin Tiran’a karşı koordineli bir saldırı başlattığını savunurken, “İsrail ve Arnavutluk düşmanları” tarafından bazı spekülasyonların dolaşıma sokulduğunu iddia etti.

Protestocuların niyetlerini anladığını söyleyen Rama, buna karşılık çevre koruma ve ülkesinin İsrail’le ilişkileri etrafındaki toplumsal duyarlılığı istismar etmek için düşmanca strateji izleyen aktörler bulunduğunu, söz konusu çevrelerin bu “iyi niyetli” endişeleri “silaha dönüştürdüğünü” öne sürdü. Rama, huzursuzluğa rağmen gösterilerin, bu yatırımın geleceğini tek başına belirlemeyeceğini kaydederek, Arnavutluk makamlarına henüz nihai bir teklif sunulmadığını da savundu.

Avrupa’da da protesto ediliyor

Her ne kadar son bir haftadır Arnavutluk’ta protestolar düzenleniyor olsa da, yurt dışında yaşayan Arnavutların da bulundukları ülkelerde gösteriler yaptığı haberleri geliyor. Nitekim Yunanistan’ın başkenti Atina’da yaşayan Arnavutlar, Sintagma Meydanı’nda bir araya gelerek, flamingo figürleri taşıyarak, Zvernec’te gerçekleştirilecek projenin çevre felaketi olacağını savundu. Benzer şekilde, İtalya’nın Milano kentinde de Arnavutluk’taki turizm tesisi yapılması planlanan alanları korumak amacıyla protesto gösterisi gerçekleştirilmişti. Vjosa-Narta Koruma Alanı, aralarında flamingo ve tepeli pelikanların da bulunduğu 248 kuş, 100 balık ve 770 bitki türü olmak üzere 2 bin 300’den fazla çeşidi barındıran, Adriyatik’teki en önemli kıyı habitatlarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle de söz konusu gösteriler için “Flamingo Devrimi” nitelemesi de yapılıyor.

Kushner-İsrail ilişkisi

Jared Kushner’ın, sözü edilen “Affinity Partners”ı kurmasının ardından şirkete ilk yatırım Suudi Arabistan’ın Kamu Yatırım Fonu’ndan gelmiş, onu Katar ve BAE izlemişti. Kushner’ın siyasi ve ticari kimliğinin en kritik parçalarından birinin ise İsrail olduğu belirtiliyor. Affinity Partners, 2023’te İsrailli araç kiralama ve finans şirketi Shlomo Group’un yüzde 15’ini alırken, bu holdingin bünyesindeki Shmeltzer Holdings’in, İsrail donanmasına gemiler üreten Israel Shipyards askeri tersanelerinin ortaklarından biri olması da dikkat çekiyor. Bununla birlikte kimi çevreler, bazı Arnavutların, Sazan Adası’nda inşa edilecek mülklerin büyük oranda İsrailliler tarafından alınacağını, buranın da zamanla, Güney Kıbrıs’ta olduğu gibi İsrail kolonisine dönüşmesinden endişe ettiğini vurguluyor.