Dünyanın gözü Cenevre'deydi: İkinci müzakere turu sona erdi! 'Temel ilkelerde anlaştık'

İran devlet televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliği'nde sona erdi.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, ilk turun yapıldığı Maskat sonrasında görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.

HEYETLERİ KİMLER TEMSİL ETTİ?

Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.

ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.

İRAN YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASINI TALEP EDİYOR

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Tahran'dan yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda birkaç saatliğine trafik kısıtlamalarının ilan edildiği belirtildi.

Tarafların, Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.

HAMANEY'DEN AÇIKLAMA

Al Jazeera'dan edinilen bilgilere göre, İran Dini lideri Hamaney, müzakereler sürerken Doğu Türkistan eyaletinde yaptığı açıklamada, "ABD'nin İran'ı asla yok edemeyeceğini" söyledi. Ayrıca Hamaney, "Müzakerelerin sonucunu önceden belirlemek yanlış ve aptalca" ifadelerini kullandı.

Trump'ın "Ordumuz dünyanın en güçlü ordusudur" dediğini hatırlatan Hamaney, "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır" ifadelerini kul

Ayrıca İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran'ın, nükleer konuları, yaptırımların kaldırılması ve herhangi bir anlaşmanın çerçevesi hakkındaki görüşlerinin Amerikan tarafına iletildiğini bildirdi.

ARAKÇİ: TEMEL İLKELER KONUSUNDA ANLAŞTIK

 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile Cenevre'de gerçekleştirilen ikinci tur nükleer müzakerelerde anlaşma yoluna girildiğini ve iki tarafın da muhtemel bir anlaşma metni üzerinde çalışması ve görüş alışverişinde bulunması konusunda mutabık kalındığını bildirdi. 

Arakçi, ABD ile Cenevre'de yapılan müzakerelerin sona ermesinin ardından İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.

ÜÇÜNCÜ TUR İÇİN TARİH BELİRLENECEK

Bu müzakere turunda oldukça ciddi konuların ele alındığını ancak özellikle teknik konularda daha yapıcı bir atmosfer oluştuğunu aktaran Arakçi, "Bundan sonra izleyeceğimiz yol ve muhtemel bir anlaşmanın metnine gireceğimiz bir dizi ilke üzerinde genel bir anlaşmaya vardık. İki tarafın olası bir anlaşmanın metinleri üzerinde çalışması, metinleri karşılıklı olarak paylaşması ve üçüncü tur görüşmeler için başka bir tarih belirlemesi konusunda mutabık kalındı." diye konuştu.

Bundan sonraki süreçte ne yapılması gerektiği konusunda daha net bir tablonun ortaya çıktığını söyleyen Arakçi, "Bu, hızlı bir şekilde anlaşmaya varabileceğimiz anlamına gelmiyor ancak en azından yola girilmiş oldu. Bunun en kısa sürede tamamlanmasını umuyoruz ve bunun için yeterli zaman ayırmaya hazırız ancak metin taslağı hazırlamaya gelince iş biraz daha zor ve detaylı hale geliyor. Son görüşmeye kıyasla iyi bir ilerleme kaydedildi ve şimdi önümüzde net bir yol var ki bence bu olumlu." ifadelerini kullandı.