Koruyacakları hakları gasp etmişler!

Neslihan Keskin - İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu koordinesinde, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce yürütülen çalışmalarda, vatandaşlara ait kişisel verilerin yasa dışı yollarla ele geçirilerek ‘panel’ adı verilen sorgulama sistemlerinde kullanıldığı tespit edildi. İstanbul’da bazı hukuk bürolarında vatandaşların kişisel verilerine hukuka aykırı erişim sağlandığı değerlendirilen ‘HukukBİS’, ‘AsistBİS’ ve benzeri yasa dışı panel sistemlerine ilişkin soruşturmada yeni bir aşamaya geçildi.

Paneller mercek altında

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında, bazı avukatlık bürolarında vatandaşlara ait kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde temin edilmesine ve sorgulanmasına imkan sağladığı değerlendirilen ‘HukukBİS’, ‘AsistBİS’ ve benzeri dijital panel sistemleri mercek altına alındı.

Soruşturmanın önceki aşamalarında şüpheliler Barış Sakızlı, Abdurrahman Kayseri ve firari Zafer Çam’dan elde edilen dijital materyaller üzerinde yapılan teknik incelemelerde önemli bulgulara ulaşıldı.  İncelemelerde, İstanbul’da faaliyet gösteren çok sayıda avukatlık bürosuna ait olduğu değerlendirilen panel erişim kayıtları, kullanıcı bilgileri, Google Authenticator doğrulama kodları, AnyDesk ve TeamViewer üzerinden uzaktan bağlantı izleri, kişisel veri içerikli sorgu çıktıları, toplu Word ve Excel dosyaları ile panel kullanımına ilişkin yazışmalar tespit edildi. 

Aktif kullanmışlar

Teknik incelemelerde, söz konusu sistemlerin bazı hukuk bürolarının bilgisayarlarına uzaktan erişim programları üzerinden kurulduğu, sisteme girişlerde doğrulama uygulamalarının kullanıldığı ve kullanıcı hesaplarının bürolar içerisinden aktif şekilde yönetildiğine ilişkin bulgular elde edildi.

Mahremiyeti didik didik etmişler

İncelenen panellerde vatandaşlara ait çok sayıda kişisel ve özel nitelikteki bilgiye erişim sağlayabilecek modüllerin bulunduğu belirlendi. Söz konusu modüller arasında vatandaş aramada; Kimlik sorgulama, aile sorgulama, yerleşim yeri sorgulama, SGK kayıt sorgulama, çalışan sorgulama, GSM bilgisinden kişi sorgula, kimlik bilgisinden telefon sorgulama, tapu kayıt sorgulama, mükellef sorgulama, ada-parsel sorgulama özellikleri bulunuyor.

39 büroya el koyma kararı

Elde edilen dijital ve mali deliller doğrultusunda İstanbul 5. Sulh Ceza Hakimliğince İstanbul genelinde faaliyet gösteren 39 avukatlık bürosunda arama, el koyma ve dijital inceleme yapılmasına karar verildi.

‘Panel’ veya ‘sorgu paneli’ nedir, nasıl çalışır?

Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi (SODİMER) Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, Milliyet’e yaptığı açıklamada ‘panel’ sistemini şöyle anlattı: “’Panel’ ya da ‘sorgu paneli’ olarak adlandırılan yasa dışı sistemler; kamu kurumlarından, özel şirketlerden veya geçmişte yaşanan veri ihlallerinden hukuka aykırı yollarla elde edilen büyük veri setlerinin bir araya getirildiği web tabanlı veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden erişilebilen sorgulama sistemleridir. Bu sistemlerin çalışma mantığı üç aşamada değerlendirilebilir:

Veri toplama: Siber saldırılar, veri sızıntıları veya yetkisiz erişimler sonucunda vatandaşlara ait T.C. kimlik numarası, adres, telefon numarası ve benzeri veriler yasa dışı biçimde ele geçirilerek bir araya getirilir.

Arayüz oluşturma: Toplanan veriler, teknik bilgisi olmayan kişilerin bile kolayca sorgulama yapabileceği kullanıcı dostu web arayüzlerine veya bot sistemlerine aktarılır. Karmaşık veri tabanları, erişilebilir hale getirilir.

Sorgulama: Sisteme erişim sağlayan yetkisiz kişiler, sınırlı bir kimlik bilgisi üzerinden hedef aldıkları kişi hakkında farklı veri kümelerinde eşleştirme yapmaya çalışabilir. İşte asıl tehlike de burada başlar: Kişisel veriler, sahibinin bilgisi ve rızası dışında kolayca erişilebilir ve suç amaçlı kullanılabilir hale gelir.”

‘Vatandaş mağdur edildi’

Adalet Bakanı Akın Gürlek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, şunları kaydetti: “Vatandaşlarımızın mahremiyeti bizim için dokunulmazdır. Vatandaşlarımızın kişisel verilerinin hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi, ticari bir meta haline getirilmesi ve bu bilgiler kullanılarak vatandaşlarımızın mağdur edilmesi asla kabul edilemez. Yapılan incelemelerde bu yasa dışı sistemlerin bazı hukuk bürolarına ücret karşılığında satıldığı ve abonelik sistemiyle kullandırıldığı; bazı hukuk bürolarının da herhangi bir hukuki ilişkisi bulunmayan vatandaşların kişisel bilgilerine bu sistemler üzerinden ulaşılarak ‘borcunuz yasal takibe düştü’, ‘uzlaşma sürecini kaçırdınız’, ‘hakkınızda haciz işlemi başlatıldı’ gibi gerçeğe aykırı ifadelerle mağdur edildiği anlaşılmıştır.”

‘Kişisel veriler ‘malzeme’ haline gelmemeli’

Eraslan, şunları söyledi: “Kişisel verilerin yasa dışı sistemler üzerinden sorgulanması, artık yalnızca teknik bir bilişim suçu olarak değerlendirilemez. Bu durum; mahremiyetin ihlali, bireysel güvenliğin tehdit edilmesi ve kamu güvenliğinin zedelenmesi anlamına geliyor. Bu bilgiler; dolandırıcılık, şantaj, tehdit, hedef gösterme, takip ve sosyal mühendislik gibi çok daha ağır suçların altyapısını oluşturabiliyor. Veri sızıntılarının kaynakları bulunmalı, yasa dışı sorgu ağları dağıtılmalı, bu sistemleri kullanan ve yaygınlaştıran kişiler hakkında etkin mücadele yürütülmeli ve vatandaşların kişisel verileri gerçek anlamda korunmalıdır. Dijital dünyada bir vatandaşın en temel hakkı şudur: Kişisel verileri, birkaç tıklamayla herkesin ulaşabileceği bir ‘malzeme’ haline gelmemelidir.”